Gezegen oluşumuna dair bilinen tüm teorileri zorlayan bir keşif yapıldı. NASA’nın TESS uydusu ve Avrupa Güney Gözlemevi’nin verileriyle, bilim insanları TOI-6894 adlı minicik bir yıldızın yörüngesinde, Satürn büyüklüğünde bir gezegen tespit etti. Bu durum, “küçük yıldızların büyük gezegen oluşturamayacağı” yönündeki kabulü yerle bir etti.
Bilim İnsanlarını Şaşkına Çeviren Sistem
Dünya’dan yalnızca 238 ışık yılı uzaklıktaki TOI-6894 yıldızının kütlesi, Güneş’in yalnızca beşte biri kadar. Ancak bu yıldızın çevresinde dönen TOI-6894b adlı gezegenin boyutu Satürn’den biraz büyük. Kütlesi ise Satürn’ün yaklaşık yarısı kadar. Böylesine küçük bir yıldızın böyle büyük bir gezegen barındırması, gezegen oluşum teorilerini sorgulatıyor.
Kırmızı Cüceler Ezber Bozuyor
Araştırma kapsamında 91 binden fazla kırmızı cüce yıldız incelendi. Samanyolu’nda en yaygın yıldız türü olan kırmızı cüceler, genellikle düşük parlaklık ve küçük kütleye sahip. Bu nedenle çevrelerinde oluşabilecek gezegenlerin de genellikle Dünya veya Mars büyüklüğünde olacağı düşünülüyordu.
Ancak TOI-6894, bu düşüncenin istisnası oldu. Nature Astronomy dergisinde yayımlanan araştırmanın başyazarı Edward Bryant, bu çarpıcı sistemle ilgili şunları söyledi:
“Bu kadar küçük bir yıldızın bu kadar büyük bir gezegene nasıl ev sahipliği yapabildiğini henüz bilmiyoruz.”
İmkânsızın Gerçekleştiği An
TOI-6894, şimdiye kadar yörüngesinde dev bir gezegen bulunan en düşük kütleli yıldız unvanını taşıyor. Önceki rekor sahibine kıyasla %60 daha az kütleye sahip.
Makalenin ortak yazarı Vincent Van Eylen ise şöyle diyor:
“Evrendeki en küçük yıldızların bile bazı durumlarda devasa gezegenler oluşturabileceğini gördük. Bu, gezegen oluşumu modellerimizi yeniden gözden geçirmemize neden oluyor.”
Bilim Dünyası Cevap Arıyor
Araştırmacılar, bu olağan dışı oluşumun birkaç olası senaryosunu değerlendiriyor:
- Gezegen, yıldız henüz oluşum sürecindeyken diskteki tüm hammaddeleri hızla toplayıp çekirdeğini oluşturmuş olabilir.
- Veya zaman içinde, daha yavaş bir şekilde gaz ve ağır elementleri biriktirmiş olabilir.
Ancak her iki senaryo da büyük miktarda hammadde gerektiriyor. İncelenen 70 ön gezegen diskinden yalnızca 5’inde TOI-6894b gibi devasa bir gezegen oluşmuş.
James Webb Takipte
Bu sıra dışı sistem şimdi James Webb Uzay Teleskobu tarafından daha detaylı gözlemlerle mercek altına alınacak. Bilim insanları, bu gözlemler sayesinde gezegenin atmosferi ve oluşum süreci hakkında daha fazla bilgi edinmeyi umuyor.
