Norveç’e bağlı Svalbard takımadalarında yürütülen uzun soluklu bir bilimsel araştırma, iklim değişikliği ve kutup ayıları arasındaki ilişkiye dair ezberleri bozdu. Eriyen deniz buzunun, kutup ayılarının besin kaynaklarını azaltarak onları zayıflatacağı düşünülürken, 27 yıla yayılan veriler tam tersini gösterdi. Araştırmaya göre Svalbard’daki kutup ayıları, buz kaybına rağmen kilo aldı ve vücut kondisyonlarında iyileşme gözlendi.
Ancak bilim insanları bu olumlu tablonun kalıcı olmayabileceği konusunda net bir uyarı yapıyor.
27 Yıllık Veriler Ne Söylüyor
Araştırmacılar, Norveç ana karası ile Kuzey Kutbu arasında yer alan Svalbard’da, kutup ayılarının vücut kondisyon indeksini inceledi. Bu indeks; hayvanların ağırlık, yağ oranı ve genel sağlık durumunu ölçmek için kullanılıyor. Elde edilen veriler, çevredeki Barents Denizi’nde deniz buzunun erime hızıyla karşılaştırıldı.
Sonuçlar şaşırtıcıydı. Çalışmanın başladığı dönemden bu yana buzsuz günlerin sayısı yaklaşık 100 gün arttı, buna karşın ayıların ortalama kondisyonunda düşüş değil, artış gözlendi. Svalbard’daki kutup ayısı nüfusu ise yaklaşık 2 bin 650 birey seviyesinde sabit kaldı.
“Yanılmışım” Diyen Bilim İnsanı
Araştırmanın başyazarı ve Norwegian Polar Institute’te kıdemli bilim insanı olan Jon Aars, çalışmanın sonuçlarını değerlendirirken kendi beklentilerinin de boşa çıktığını açıkça ifade etti. Aars, araştırmanın yayımlandığı Scientific Reports dergisine yaptığı açıklamada, başlangıçta kutup ayılarının zorlanacağını düşündüğünü söyledi.
Aars’a göre, buz kaybının ayıları daha zayıf hale getirmesi, üreme ve hayatta kalma oranlarını düşürmesi bekleniyordu. Ancak 27 yıllık gözlemler bu varsayımı desteklemedi. Aars, “Kutup ayıları koşullardan en iyi şekilde yararlanmanın yollarını buldu” diyerek uyum yeteneklerine dikkat çekti.
Beslenme Alışkanlıkları Değişiyor
Bu beklenmedik iyileşmenin arkasında, kutup ayılarının beslenme stratejilerinde yaşanan değişim bulunuyor. Araştırmacılara göre bazı ayılar, avlanması yasaklandığı için sayıları artan ren geyikleri ve morslar ile beslenmeye başladı. Diğer bir grup ise, eriyen buzlar arasında kalan küçük deniz buzu parçalarında yoğunlaşan halkalı fok sürülerini daha verimli şekilde avlıyor.
Buna ek olarak, bazı ayıların kuş yumurtaları gibi daha önce daha az başvurulan besinlere yöneldiği de tespit edildi. Bu çeşitlenme, kısa vadede ayıların enerji alımını artırarak kilo kazanmalarına katkı sağlıyor.
İyileşme Geçici Olabilir mi
Her ne kadar mevcut tablo olumlu görünse de, bilim insanları iyimserliğin temkinli olması gerektiğini vurguluyor. Çünkü Arktik bölge, dünyanın geri kalanına kıyasla çok daha hızlı ısınıyor. Barents Denizi çevresinde sıcaklıklar 2000 yılından bu yana yaklaşık 2 derece arttı.
Aynı dönemde, bu bölgedeki deniz buzu kaybı, kutup ayılarının yaşadığı diğer 19 bölgenin herhangi birine kıyasla iki kat daha hızlı gerçekleşti. Jon Aars, belirli bir eşik aşıldığında ayıların hızla kilo kaybetmeye başlayabileceğini söylüyor. Bu eşik geçildiğinde, hayatta kalma ve üreme oranlarında ciddi düşüşler görülmesi bekleniyor.
Uzun Yüzüşler ve Artan Enerji Kaybı
Araştırmaya göre Svalbard’daki kutup ayılarının bir bölümü daha yerleşik bir yaşam sürüyor ve karada daha fazla besin bulabiliyor. Ancak daha büyük bir grup, fok avlamak için deniz buzunu takip etmek zorunda kalıyor. Deniz buzu daha da azaldıkça, ayıların kış aylarında besine ulaşmak için çok daha uzun mesafeler yüzmesi, mevsim değiştiğinde ise yeniden karaya dönmesi gerekecek.
Bilim insanları, bu uzun yüzüşlerin enerji açısından son derece yıpratıcı olduğuna dikkat çekiyor. Kısa vadede kilo artışı görülse bile, uzun vadede bu durumun ayılar için ciddi bir dezavantaja dönüşmesi muhtemel.
Küresel Tablo Hâlâ Endişe Verici
Svalbard’daki bulgular küresel ölçekte genellenemiyor. Dünya genelinde yaklaşık 26 bin kutup ayısı bulunduğu tahmin ediliyor. Arktik’teki 20 farklı alt popülasyondan yalnızca ikisi büyüyor, dördü sabit kalıyor, üçü ise küçülüyor. Geri kalan 11 grup için ise yeterli veri bulunmuyor.
Bu tabloya göre, Svalbard’daki kilo artışı, küresel bir iyileşme anlamına gelmiyor.
“Buzu Kaybederseniz Ayıları da Kaybedersiniz”
Kutup Ayıları Uluslararası’nın baş bilim insanı ve Old Dominion Üniversitesi’nde doçent olan John Whiteman, buz kaybının uzun vadede kaçınılmaz sonuçlar doğuracağını söylüyor. Whiteman’a göre temel soru, bölgesel koşulların ayıların buz kaybına rağmen ne kadar süre daha dayanmasına izin vereceği.
Buna ek olarak kutup ayıları; artan gemi trafiği, besin zincirlerini kirleten toksik maddeler ve avcılık gibi ek tehditlerle de karşı karşıya.
Zorlu ve Tehlikeli Arazi Çalışmaları
Araştırmacılar, her bahar Svalbard’da helikopterlerle uçuyor, kutup ayılarını sakinleştirici iğnelerle bayıltarak ölçümler yapıyor. Bu çalışmalar hem zor hem de tehlikeli. Jon Aars, geçmişte saha kampında bir ayı saldırısı yaşadıklarını ancak hayvanı korkutup uzaklaştırmayı başardıklarını da aktarıyor.
Kaynak: NYT
