küresel emisyonlar 2026’da fosil yakıt kullanımındaki gerilemeyle yüzde 0,4 azalacak. Ancak 2026 Global Carbon Budget raporuna göre ormansızlaşma ve diğer arazi kullanım değişikliklerinden kaynaklanan salımlar bu düşüşü dengeleyecek; toplam CO2 emisyonları 2025’teki 42,8 milyar tondan 43,3 milyar tona çıkacak.
Çalışmayı yöneten Exeter Üniversitesi Küresel Karbon Bütçesi Ofisi Direktörü Profesör Pierre Friedlingstein, fosil yakıt kaynaklı CO2 emisyonlarındaki düşüşün cesaret verici olduğunu söyledi. Friedlingstein, azalmanın bir bölümünün jeopolitik şoklardan kaynaklanmasının sürdürülebilir bir iklim çözümü olmadığını vurguladı.
Fosil Yakıt Emisyonlarındaki Düşüş Neden Yeterli Değil?
Rapora göre petrol kaynaklı emisyonların yüzde 1,9, doğal gaz kaynaklı emisyonların ise yüzde 0,3 azalması bekleniyor. Kömür emisyonlarında ise yüzde 0,6’lık artış öngörülüyor. Raporda bu artışın, İran çatışmasının yol açtığı enerji şokuna karşı kısa vadeli bir tepki olabileceği belirtiliyor.
Arazi kullanımından kaynaklanan emisyonların 2026’da 5,1 milyar tona yükselmesi bekleniyor. Güneydoğu Asya’daki turba yangınları ve orman tahribatı, bu artışın başlıca nedenleri arasında gösteriliyor.
İklim araştırmacıları, tek bir yıldaki düşüşün emisyonların zirve yaptığı anlamına gelmediğine dikkat çekiyor. CICERO Uluslararası İklim Araştırmaları Merkezi’nde araştırma profesörü olan Glen Peters, küresel emisyonlarda kalıcı bir zirve için yapısal değişimin gerekli olduğunu belirtti.
Yenilenebilir Enerji Artıyor, Karbon Bütçesi Daralıyor
Güneş ve rüzgâr enerjisi, 2025’te 4,1 milyar ton karbon emisyonunun önlenmesine yardımcı oldu. Bu miktar 2010’da 0,28 milyar ton seviyesindeydi ve 2026’da 4,6 milyar tona ulaşması bekleniyor.
Rapora göre bu yıl küresel enerji talebindeki artışın üçte ikisi güneş, rüzgâr ve elektrikli araçlar tarafından karşılanıyor. Yazarların analizinde, 2028’in sonuna kadar yeni enerji talebinden kaynaklanacak emisyonların yüzde 64 ila 79’unun yeni güneş ve rüzgâr yatırımları ile elektrikli araçlar sayesinde dengelenebileceği öngörülüyor.
Elektrikli araçların yaygınlaşması ise daha yavaş ilerliyor. 2025’te küresel otomobil filosunun yaklaşık yüzde 10’u elektrikli araçlardan oluştu. Hibrit araçlar hesaba katılmadığında bu oran yüzde 6’ya geriledi.
Buna rağmen emisyonların 1,5 derece hedefi açısından kritik eşiğe yaklaştığı belirtiliyor. Sanayi öncesi seviyelere göre 1,5 derecelik ısınma gerçekleşmeden önce kullanılabilecek karbon bütçesi 150 milyar ton olarak hesaplanıyor. Bu miktar, mevcut emisyon hızıyla dört yıldan kısa bir süreye karşılık geliyor.
Çin ve Hindistan Farklı Yönlere İlerliyor
Büyük emisyon kaynakları arasında en yüksek düşüşün yüzde 1,5 ile Avrupa Birliği’nde görülmesi bekleniyor. ABD’de yüzde 1,3, Japonya’da ise yüzde 1’lik gerileme öngörülüyor. ABD’deki düşüşte kömür emisyonlarının azalması etkili olacak.
Çin’in emisyonlarının yüzde 0,9 azalacağı tahmin ediliyor. Bu düşüşte petrol emisyonlarındaki belirgin gerileme ve yenilenebilir elektrik üretimindeki güçlü büyüme rol oynayacak. Çin, küresel fosil yakıt emisyonlarının yüzde 32’sini üretmesine rağmen yenilenebilir enerji, yeniden ağaçlandırma ve yeni ormanların oluşturulmasında da öne çıkıyor.
Hindistan ise genel eğilimin dışında kalıyor. Ülkenin emisyonlarının yüzde 4,4 artması bekleniyor. Bu oran, son on yıldaki yıllık ortalama yüzde 3,5’lik artışın üzerinde.
COP31’de Elektrifikasyon Gündemi
COP31, elektrifikasyonun iklim politikalarındaki rolünün öne çıktığı bir dönemde gerçekleştiriliyor. BM İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell, 9 Kasım’daki açılış konuşmasında ülkelerin elektrik ve şok arasında seçim yapması gerektiğini söyledi; temiz enerji ile verimli elektrik teknolojilerini iklim kirliliği ve hanehalkı maliyetleri için çözüm olarak nitelendirdi.
Türkiye, COP31 kapsamında “35’e 35” hedefini gündeme taşıyacak. Bu hedef, küresel enerji talebinin elektrikle karşılanan payının 2035’e kadar yaklaşık yüzde 20’den yüzde 35’e çıkarılmasını öngörüyor. Eleştirmenler, hedefin anlamlı olabilmesi için artışın temiz enerjiyle sağlanması gerektiğini belirtiyor.
Geçen yılki raporda fosil yakıt emisyonlarının yüzde 1,1 artarak tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştığı açıklanmıştı. Bu yıl beklenen düşüş, özellikle petrol kaynaklı emisyonlardaki gerilemeden kaynaklanıyor; uzmanlara göre toplam emisyonlardaki artış, iklim açısından tablonun henüz kalıcı biçimde değişmediğini gösteriyor.
