Son haftalarda küresel borsalarda yaşanan çöküş, özellikle küçük yatırımcıları ciddi biçimde tedirgin etti. Donald Trump’ın yeniden başkanlık koltuğuna oturduktan sonra açıkladığı yeni gümrük tarifeleri, sadece ticaret dengelerini değil, aynı zamanda küresel yatırım psikolojisini de sarstı. Ancak bu tür çalkantılı dönemlerde dahi uzmanlar, yatırım yapmanın uzun vadede tasarruftan daha kazançlı olduğunu vurguluyor.
İngiltere Maliye Bakanı Rachel Reeves’in yaptığı açıklamalarda, İngiltere’nin yatırım kültürünü güçlendirme hedefi dikkat çekti. Hükümetin bireyleri sadece banka hesaplarında para tutmak yerine, uzun vadeli yatırımlara yönlendirecek reformlara hazırlandığı belirtildi. Ancak bu adımın hemen ardından gelen Trump’ın tarifeleri, piyasalarda paniği tetikledi.
Paranı Sadece Bankada Tutmak Seni Geride Bırakabilir
Birçok birey, risk almaktan kaçınarak tasarruflarını vadeli mevduat hesaplarında tutmayı tercih ediyor. Ancak araştırmalar, bu yöntemin uzun vadede paranın reel değerini korumakta yetersiz kaldığını ortaya koyuyor.
Örneğin, İngiltere Yatırım Derneği’nin verilerine göre, 5 yıl önce bir nakit tasarruf hesabına yatırılan 10.000 sterlin, enflasyon etkisiyle bugün yalnızca 8.713 sterlin değerine gerilerken; aynı meblağ ile bir global hisse senedi fonuna yatırım yapan kişi, bugün 12.249 sterlin değerinde birikime ulaşabiliyor.
Bu örnek, yatırımın uzun vadede enflasyonu yenmede ne kadar etkili olduğunu gözler önüne seriyor.
Türkiye’de de Sorun Benzer: Tasarruf Kültürü Yatırımın Önünde
Türkiye’de de bireyler büyük oranda nakit tutmayı tercih ediyor. Konut ya da emeklilik dışında, bireylerin önemli bir kısmı finansal okuryazarlık eksikliği, bilgi yetersizliği ve risk algısı nedeniyle borsa, fon ya da altın gibi yatırım araçlarından uzak duruyor.
Barclays Özel Bankacılık araştırmasına göre, İngiltere’de bile yatırım yapmayan bireylerin %20’si, yatırım konusunda yeterli bilgiye sahip olmadığını belirtiyor. Türkiye’de bu oranın daha yüksek olması muhtemel.
Bu durum, finansal danışmanlığa erişimin kısıtlı olması ve eğitim eksikliği ile daha da kötüleşiyor. Oysa, yatırımların karmaşık olması gerekmez. Uzmanlara göre herkes yatırım yapmaya küçük adımlarla başlayabilir.
Uzmanlardan Yatırıma Yeni Başlayacaklara Tavsiyeler
Barclays ve Octopus Money gibi finans danışmanlık şirketlerinin yöneticilerine göre, yatırım konusunda atılacak birkaç stratejik adım, hem riskleri azaltmak hem de kazancı maksimize etmek için etkili olabilir:
- Kısa vadede ihtiyacın olmayan para ile yatırım yap: Acil harcamaların için bir kenarda nakit bulundurmak önemli ama geri kalan parayı değerlendirmek şart.
- Fonları tercih et: Tek bir şirket yerine, çeşitlendirilmiş fonlarla yatırım yaparak riskini azaltabilirsin. Özellikle düşük maliyetli endeks takip fonları, yeni başlayanlar için ideal.
- Düzenli yatırım yap: Her ay sabit bir miktar yatırarak piyasadaki dalgalanmalardan daha az etkilenirsin. Böylece düşük fiyatlardan daha fazla pay alır, yükselişte daha çok kazanırsın.
- Vergi avantajlarını kullan: Türkiye’de henüz gelişmekte olan vergi avantajlı yatırım araçları da uzun vadede bireylerin lehine olabilir.
Zamanlama Değil, Süreklilik Kazandırır
Kısa vadeli piyasa hareketleri, yatırımcı psikolojisini altüst edebilir. Ancak uzmanların altını çizdiği önemli bir kural var: Zamanlamaya değil, zaman içinde piyasada kalmaya odaklanmak.
“Yatırım yaparken doğru zamanı beklemek yerine, doğru stratejiyle uzun süre piyasada kalmak kazandırır” diyen uzmanlar, bu tür dönemlerin yatırım için caydırıcı olmaması gerektiğini vurguluyor. Aksine, bu tür düşüşler, daha fazla hisseyi daha düşük fiyattan almak için bir fırsat olabilir.
Trump’ın gümrük savaşları, küresel ekonomide büyük bir dalgalanmayı tetiklese de, bu yatırımın mantığını geçersiz kılmıyor. Aksine, bu dalgalanma yatırım yapmanın neden uzun vadeye yayılması gerektiğini bir kez daha gösteriyor. Küresel ekonomide belirsizlik hiç bitmeyecek ama bireylerin mali güvenliği için yatırım kültürünü geliştirmesi artık kaçınılmaz.
