Suudi Arabistan merkezli MBC kanalı tarafından hazırlanan “Muaviye” dizisi, Arap dünyasında son yılların en tartışmalı televizyon yapımlarından biri haline geldi. 100 milyon dolarlık dev bütçesiyle dikkat çeken dizide, İslam tarihinde önemli ama bir o kadar da tartışmalı bir figür olan Muaviye bin Ebu Süfyan’ın hayatı konu ediliyor.
Dizinin yayınlanmasının ardından İran ve Irak başta olmak üzere bazı ülkeler dizinin gösterimini yasakladı. Eleştirilerin temelinde ise Muaviye’nin siyasi ve mezhepsel mirasının “yüceltildiği” iddiası var.
Tarihi Figür, Mezhepsel Hatıraları Alevlendirdi
Hz. Ali ile yaşadığı savaş, İslam dünyasında ilk büyük bölünmenin ve Sünni-Şii ayrımının başlangıç noktası olarak kabul edilen Muaviye, Şii dünyasında oldukça tartışmalı bir figür. Dizide onun bilge, stratejik ve karizmatik bir lider olarak tasvir edilmesi, özellikle Şii izleyiciler arasında “tarihi çarpıtma” ve “mezhepsel provokasyon” olarak yorumlandı.
İranlı yetkililer diziyi yasakladı, Irak’ta ise mezhepsel hassasiyetler nedeniyle televizyon kanalları yayınlamaktan kaçındı. Mısır’daki El-Ezher Üniversitesi’nden bazı akademisyenler ise dizinin dini açıdan sorunlu olduğu uyarısında bulundu.
21 Bölümlük Epik Yapım: Görsel Ziyafet, Tarihi Tansiyon
Tunus’ta çekilen dizinin yönetmen koltuğunda Tarık Alarian ve Ahmed Medhat, senaryo kısmında ise Mısırlı yazar Halid Salah yer alıyor. Muaviye’yi canlandıran Lujain İsmail, diziye yönelik eleştirilerin henüz yayın başlamadan geldiğini ifade ederken, “Hikâyeyi dengeli ve saygılı bir şekilde anlatmaya çalıştık” dedi.
Dizi, kostüm tasarımları, savaş sahneleri ve siyasi entrikalarıyla büyük prodüksiyonlara rakip olacak düzeyde kurgulandı. Ancak bazı izleyiciler, tarihi gerçeklikten sapmalar, dekor hataları ve çağ dışı objelerle dolu sahneleri eleştiri konusu yaptı.
Diziye “İslam’ın Game of Thrones’u” Benzetmesi
Yapımın gerek hikaye yapısı gerekse görselliği, birçok kişi tarafından “İslami Game of Thrones” benzetmesiyle anılıyor. Güç mücadeleleri, ihanetler ve taht savaşları dizinin merkezinde yer alıyor. Ancak bu anlatım biçimi, İslam tarihinin hassasiyetlerine uygun bulunmadı.
Bazı sahnelerde görülen modern kitaplıklar, deri çantalar ve plastik görünümlü aksesuarlar, izleyici tarafından sosyal medyada alay konusu oldu. Diziye yönelik bu eleştiriler, prodüksiyonun estetik başarısına gölge düşürdü.
MBC Tartışmaları Öngörmüştü: “Bu Hikâyeyi Tartışmak Gerekliydi”
Senarist Halid Salah, yaptığı açıklamada şu sözlere yer verdi:
“Bu dizinin tartışma yaratacağını biliyordum. Ancak tarihimizin önemli figürlerini konuşmaktan korkmamalıyız. Modern ve liberal bir toplum istiyorsak, geçmişimizi de cesurca tartışmalıyız.”
MBC’nin sahibi olduğu dijital platformlarda dizinin yayını devam ediyor. Kanal, dizinin Ramazan döneminde yayınlanmasını, bu tip büyük yapımların geleneksel yayın stratejisinin bir parçası olarak savunuyor.
Eleştiri mi, Tarihi Açılım mı?
“Muaviye” dizisi bir yandan mezhepsel kutuplaşmayı artırmakla suçlanırken, diğer yandan Arap dünyasında tarih anlatılarının özgürleşmesi için bir adım olarak görülüyor. Ancak uzmanlar, bu tür yapımların siyasi ve mezhepsel hassasiyetler gözetilerek hazırlanması gerektiği konusunda hemfikir.
