Tarım ve Orman Bakanlığı, Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzunu güncelleyerek vegan ve vejetaryen ürünlerin reklam, tanıtım ve sunumlarına ilişkin yeni kurallar getirdi. Bu düzenlemeler, tüketicilerin doğru bilgilendirilmesi ve yanıltıcı algıların önlenmesi amacıyla hazırlandı.
Hayvansal Gıdalarla İkame Algısına Son
Yeni kılavuz, vegan ve vejetaryen gıdaların reklam ve tanıtımında hayvansal gıda ürünleriyle ikame algısı yaratılmasını yasaklıyor. Buna göre:
- Vegan ürünlerin etiketinde, hayvansal ürünleri çağrıştıracak görsel veya ifadeler kullanılamayacak.
- Süt ve süt ürünleri yerine tamamen bitkisel bileşenlerden üretilen vegan ürünler, “peynir algısı” oluşturmadan sunulacak.
- Vejetaryen ürünlerin etiketinde, et, balık, tavuk gibi hayvansal ürünleri çağrıştıracak görseller ve ifadeler yer alamayacak.
Etikette Kullanılabilecek İfadeler ve Sınırlamalar
Düzenleme, vegan ve vejetaryen ürünlerin etiketlerinde kullanılabilecek terim ve görselleri de detaylandırıyor:
- Köfte, sosis, salam, burger, nuget gibi ifadeler, yalnızca ürünün bitkisel veya vegan olduğunu açıkça belirten ibarelerle birlikte kullanılabilecek.
- “Et tadında”, “tavuk lezzetinde” gibi ifadelerin kullanımı yasak.
- Geleneksel ürün adları ve tescilli coğrafi işaretlere atıf yapılamayacak.
Toplu Tüketim Yerlerinde Açıklık Şartı
Yeni düzenleme, toplu tüketim yerlerindeki menüler ve bilgilendirme araçları için de kapsamlı değişiklikler getiriyor:
- Menülerde vejetaryen ve vegan ürünler açıkça belirtilecek.
- Bu ürünler için “vejetaryen/vegan tüketimine uygundur” ifadeleri, kolayca görülebilir ve okunabilir şekilde yer alacak.
- Tüketicilerin bilgi ihtiyacını karşılamak amacıyla menülerin yanı sıra dijital ekranlar, karekodlar ve yazı tahtaları gibi araçlar kullanılabilecek.
Uyum Süreci ve Son Tarih
Gıda işletmeleri, düzenlemelere 31 Aralık 2026 tarihine kadar uyum sağlamak zorunda. Bu tarihten sonra kılavuza uygun olmayan ürünlerin piyasada bulunmasına izin verilmeyecek.
Tüketicileri Bilgilendirmeye Odaklı Güncellemeler
Düzenlemeler, yalnızca vegan ve vejetaryen ürünleri değil, genel olarak gıda etiketleme ve tanıtımında yanıltıcı bilgilerin önlenmesini amaçlıyor. Örneğin:
- “Peynirli” olarak etiketlenen ürünler, yalnızca peynir içeriyorsa bu ifadeyi kullanabilecek; aksi halde “peynir aromalı” ibaresine yer verilecek.
- “Ev yapımı” ifadesi yalnızca gerçek anlamda ev yapımı ürünler için kullanılabilecek; endüstriyel ürünler için “ev yapımı tadında” ifadesine izin verilecek.
