toñi orka vakası, Cebelitarık Boğazı ile Cadiz Körfezi arasında hareket eden koruma altındaki orka popülasyonunu yeniden gündeme taşıdı. Araştırmacıların yaklaşık 60 yaşında olduğunu belirttiği Toñi, bu hafta sırt yüzgeci ve sırtında daha önceki fotoğraflarda bulunmayan yaklaşık 10 iz ile görüntülendi.
İspanya Ekolojik Geçiş ve Demografik Mücadele Bakanlığı, olayla ilgili bilgiyi 11 Ağustos öğleden sonra aldı. Bakanlığa bağlı Biyoçeşitlilik, Ormanlar ve Çölleşmeyle Mücadele Genel Müdürlüğü, 12 Ağustos’ta izlerin kaynağını belirlemek ve gerekirse sorumlular hakkında yaptırım süreci başlatmak amacıyla ön soruşturma açtı.
Toñi’nin Vücudundaki İzler Nasıl Değerlendiriliyor?
Alarmı, bölgede idari izinle çalışan WeWhale adlı koruma grubu verdi. Kuruluş, Toñi’nin güncel görüntülerini haftalar önce çekilen fotoğraflarla karşılaştırdı. WeWhale ve Iberian Orca Guardians’ın kurucusu Janek Andre, yaralanmaların av tüfeği ateşinin etkisiyle uyumlu göründüğünü söyledi.
Atlantic Orca Working Group ise izlerin yaklaşık 9 milimetrelik kurşun saçmalarla bağlantılı olabileceğini belirtti. Gruba göre bu tür mühimmat, yaban domuzu avında kullanılan saçma fişeklerine benziyor ve genellikle üç sıra hâlinde üçer olmak üzere dokuz saçma içeriyor. Oluşan dizilimin, Toñi’nin yüzgeci ve sırtındaki izlerle örtüşebileceği değerlendiriliyor.
Buna karşın, yaralanmaların bir ateşli silah atışından kaynaklandığı henüz yetkililer tarafından resmen doğrulanmadı. Bu ihtimal, soruşturma sürerken temel çalışma hipotezi olarak ele alınıyor.
İspanya’da Resmî İnceleme Sürüyor
Ekolojik Geçişten sorumlu başbakan yardımcısı ve bakan Sara Aagesen, Bluesky üzerinden yaptığı açıklamada Toñi’de saçma atışlarıyla uyumlu izler bulunduğunu belirtti. Aagesen, söz konusu orka popülasyonunun hassas tür statüsünde olduğunu ve ona yöneltilecek her türlü zararın ciddi bir suç teşkil ettiğini vurguladı.
Bilimsel izleme kuruluşu CIRCE de incelemeye katıldı. CIRCE, İberya orkalarını 1999’dan bu yana takip ediyor ve Toñi’ye ilişkin yirmi yılı aşan bir fotoğraf arşivine sahip. Kuruluş, kesin bir değerlendirme yapılabilmesi için mevcut görüntülerin ayrıntılı biçimde incelenmesi, tarihsel fotoğraflarla karşılaştırılması ve Toñi ile grubunun yeniden doğrudan izlenmesi gerektiğini açıkladı.
Orkalar İçin Geçerli Koruma Kuralları
Cebelitarık Boğazı ve Cadiz Körfezi’ndeki orka popülasyonu, İspanya Tehdit Altındaki Türler Kataloğu’nda hassas olarak listeleniyor. Doğal Miras ve Biyoçeşitlilik Hakkındaki 42/2007 sayılı Kanun’un 57. maddesi; bu katalogdaki hayvanları öldürmeye, yakalamaya, takip etmeye veya taciz etmeye yönelik eylemleri yasaklıyor.
Deniz memelilerini korumaya yönelik düzenlemeler, teknelerin orkalarla arasındaki mesafeyi en az 500 metre olarak belirliyor. Hayvanlara temas etmek, onlarla yüzmek, onları beslemek, rotalarını kesmek, grupları bölmek ya da yüksek seslerle yönlendirmeye çalışmak da yasaklar arasında yer alıyor.
Ensenada de Barbate, Conil ve Banco Majuán’ın kritik bölgesinde orka gözlemi 1 Mart-31 Ağustos tarihleri arasında yapılamıyor. Kurallara uymayanlar, MITECO’ya göre iki milyon avroya kadar para cezası ve cezai sorumlulukla karşılaşabiliyor.
2020’den bu yana orkalarla bölgeden geçen gemiler arasındaki etkileşimlerin arttığı bildiriliyor. Ulaştırma Bakanlığı ve MITECO, nisan-ağustos döneminde bölgede seyirden kaçınılmasını; karşılaşma yaşanırsa kıyıya yönelinmesini tavsiye ediyor.
