ABD’nin İran’ı bombalamasının ardından, Tahran yönetimi Hürmüz Boğazı’nı kapatma kararı aldı. Karar henüz yürürlüğe girmedi ancak İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney’in onayı bekleniyor. Uluslararası medya kuruluşları ise bu adımın küresel etkilerini ve petrol fiyatlarında yaratacağı dalgalanmayı mercek altına aldı.
Hürmüz Boğazı Neden Bu Kadar Kritik?
Orta Doğu’nun en stratejik enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ile Umman Körfezi’ni birbirine bağlıyor. Her gün yaklaşık 20 milyon varil petrol ve gaz ürünü bu rotadan geçiyor. Suudi Arabistan, BAE, Kuveyt ve Irak gibi OPEC üyesi ülkeler için boğaz hayati önemde.
İran’ın kendi petrol ihracatının büyük kısmı da bu koridordan sağlanıyor. Dolayısıyla boğazın kapatılması, hem bölge ülkelerini hem de küresel enerji piyasasını doğrudan etkileyebilir.
ABD Medyası: Mayınlama Hazırlığı Yapılıyor
Amerikan basınına yansıyan bilgilere göre, İran, boğazı mayınlama ihtimali üzerinde duruyor. ABD’li askeri kaynaklar, İran’ın nükleer tesislerine yönelik olası yeni saldırılar karşısında bu seçeneği masaya koyabileceğini değerlendiriyor. Aynı zamanda Yemen’deki İran destekli Husilerin, ABD üslerine saldırı hazırlığında olduğu iddia ediliyor.
Uzmanlara göre böyle bir adım, sadece enerji piyasalarını değil, bölgesel güvenlik dengelerini de altüst edebilir. İran’ın Hürmüz üzerinden Çin’e yaptığı satışlar da riske girebilir.
Çin, En Büyük Kaybı Yaşayabilir
CNBC’nin haberine göre, İran’ın petrol ihracatının yaklaşık %90’ı Çin’e gidiyor. Dolayısıyla Hürmüz Boğazı’nın kapatılması durumunda en çok zarar görecek ülke Çin olacak.
ABD Dışişleri yetkilisi Marco Rubio, Fox News’e yaptığı açıklamada Çin’e uyarıda bulundu:
“Enerji ihtiyacının büyük kısmı bu boğaza bağlı. İran bu adımı atarsa, Çin açısından ciddi ekonomik sonuçlar doğurur.”
Alternatif Rotalar Yetersiz Kalıyor
Her ne kadar Suudi Arabistan ve BAE bazı boru hatlarıyla alternatif ihraç yolları oluştursa da, bu kapasitelerin toplamı sadece günde 2.6 milyon varil. Bu da Hürmüz Boğazı’nın küresel enerji için hâlâ vazgeçilmez olduğunu net biçimde gösteriyor.
ABD Enerji Bilgi Dairesi de bu yönde bir kriz durumunda küresel petrol arzının ciddi darbe alacağını teyit ediyor.
Petrol Fiyatlarında 130 Dolar Senaryosu
Petrol fiyatlarındaki oynaklık son günlerde zaten yükselmişti. Şimdi ise analistler, boğazın kapanması hâlinde fiyatların hızla 100 doların üzerine çıkabileceğini belirtiyor.
- Rapidan Energy Group Başkanı Bob McNally, İran’ın enerji altyapılarına saldırması hâlinde fiyatların “sıçrama yapacağını” söyledi.
- JP Morgan, çatışmanın derinleşmesi durumunda petrolün 130 dolara kadar çıkabileceği tahmininde bulundu.
- Goldman Sachs ise fiyatların 120 doları görebileceğini açıkladı.
Küresel Ekonomi İçin Yeni Bir Tehdit
Bu gelişmeler, küresel resesyon korkularını da yeniden gündeme taşıdı. Özellikle Çin, Hindistan ve Avrupa ülkeleri, artan enerji maliyetleriyle daha derin ekonomik sıkıntılarla karşılaşabilir. Hürmüz Boğazı’nın jeopolitik bir kart olarak masaya sürülmesi, sadece enerji değil, küresel güvenlik dengesini de tehdit ediyor.
