Avustralya’ya özgü Bogong güveleri, bilim insanlarını şaşkına çeviren bir göç davranışıyla tarihte bir ilki gerçekleştirdi. Yeni yayımlanan bir araştırmaya göre bu küçük omurgasız canlı, yıldızları pusula gibi kullanarak her yıl bin kilometreyi aşan bir göç yolculuğu yapıyor. Güveler, yıldızlar yardımıyla yön bulduğu tespit edilen ilk omurgasız hayvan olarak literatüre geçti.
Göç Yolculuğunda Yıldızlara Güveniyor
Araştırmaya göre, sıcaklıkların arttığı dönemlerde gececi Bogong güveleri, serinlemek için Avustralya Alpleri’nde bulunan mağaralara göç ediyor. Bin kilometreye varan bu uçuş, sadece gece gerçekleştiriliyor. Ardından aynı rotayı kullanarak üremek ve ölmek üzere geri dönüyorlar.
Daha önce yalnızca kuşların yıldızlarla yön bulduğu bilinirken, Bogong güveleri bu davranışı sergileyen ilk omurgasız tür olarak tarihe geçti.
Simülasyon Testleri Güvelerin Yön Duyusunu Ortaya Koydu
Araştırma ekibi, güveleri laboratuvar ortamında özel bir uçuş simülatörüne yerleştirdi. Simülatör, gökyüzünü ve Dünya’nın manyetik alanını taklit edebiliyor. Ancak bazı denemelerde, bilim insanları yıldızların konumlarını değiştirerek güvelerin tepkisini ölçtü.
- Yıldızlar doğal düzeninde gösterildiğinde, güveler doğru yönü takip etti.
- Yıldızlar rastgele yerleştirildiğinde ise, yönlerini kaybettiler.
Üstelik güvelerin beyin aktiviteleri incelendiğinde, gece gökyüzünün belirli yönlerine karşı aktif tepkiler verdikleri gözlemlendi. Bu sonuçlar, yıldızların görsel bir harita olarak kullanıldığını açıkça ortaya koydu.
Bilim İnsanları Etkilendi: “Küçük Beyne Büyük Başarı”
Araştırmaya dahil olmayan, Chapel Hill’deki North Carolina Üniversitesi’nden hayvan navigasyonu uzmanı Kenneth Lohmann, deneylerin sonuçlarını “çok etkileyici ve temiz bir gösterim” olarak tanımladı. Lohmann, “Güvelerin gece gökyüzünü gerçekten pusula gibi kullandıkları artık net” dedi.
Peki, Güveler Gökyüzünden Ne Okuyor?
Araştırmacılar henüz güvelerin gökyüzünde tam olarak hangi görsel ipuçlarını kullandığını bilmiyor. Bu, Samanyolu’nun parlak şeridi, belirli nebula renkleri ya da henüz tanımlanmamış başka bir göksel işaret olabilir. Ancak kesin olan şu ki: Bogong güveleri, yönlerini belirlemek için hem gece gökyüzünü hem de Dünya’nın manyetik alanını birlikte kullanıyor.
Gökyüzünü Kullanan Başka Hayvanlar Da Var
Bu davranış yalnızca güvelere özgü değil.
- Kuşlar, yıldızları yön bulmak için kullanıyor.
- Gübre böcekleri, Samanyolu’nu rehber alarak dışkı toplarını düz bir hatta yuvarlayabiliyor.
Ancak güveler bu göksel rehberliği bu kadar uzun bir mesafede kullanan ilk böcek türü oldu.
Pirinç Tanesi Beyinle Mükemmel Navigasyon
Araştırmanın yazarlarından, İsveç Lund Üniversitesi’nden David Dreyer, Bogong güvelerinin bu becerisinin özellikle dikkat çekici olduğunu belirtti. Dreyer şöyle dedi:
“Beyinleri bir pirinç tanesinden küçük olan bu canlıların, gece gökyüzünü okuyarak bin kilometrelik bir rotayı tamamlaması gerçekten olağanüstü.”
Bu çığır açıcı bulgular, doğadaki yön bulma sistemleri üzerine yapılan çalışmalarda omurgasızlara yeni bir perspektif kazandırdı.
