Edinburgh Kalesi’nin surlarında lazer ışıkları gökyüzüne uzanırken davulcular ve gaydacılar The Skye Boat Song eşliğinde geçit alanını dolduruyor. Edinburgh Military Tattoo, askeri bandolar, bayraklar ve kusursuz talimlerle tanınan geleneksel yapısını, deneysel tiyatro yönetmeni Alan Lane’in yaratıcı yaklaşımıyla genişletiyor.
Bu yılki gösteri A Call to Gather adını taşıyor. Yapımda oyuncu Richard Rankin’in sesi, çağrıya yanıt veren yalnız askerlerin hikâyesine eşlik ediyor. Havai fişekler, projeksiyonlar, seyircilerin üzerine çekilen bayraklar ve Carmen’den Star Wars’a uzanan müzik seçkisi, etkinliği klasik bir askeri geçidin ötesine taşıyan unsurlar arasında yer alıyor.
Edinburgh Military Tattoo Her Yıl Binlerce İzleyiciyi Ağırlıyor
Royal Edinburgh Military Tattoo, Edinburgh Festivali’nin yoğun programı içinde zaman zaman geri planda kalsa da şehirdeki diğer etkinlikleri aşan bir ilgi görüyor. Etkinlik, geçen yıl 230 bin kişiye ulaştı ve yardım kuruluşları için 1,5 milyon sterlin topladı.
Gösteri, 8 bin 800 kişilik kapasitesiyle düzenleniyor. Organizasyonda seyirci sayısı yüzde 96’nın altına indiğinde kriz toplantısı yapılması, etkinliğin yüksek doluluk oranına verdiği önemi gösteriyor.
İzleyiciler arasında etkinliğe üçüncü kez kızıyla gelen Aberdeenli Susan da bulunuyor. Susan, özellikle Highland danslarını sevdiğini ve atmosferi “muhteşem” bulduğunu söylüyor.
Yeni Zelandalı Francesca ise Glasgow’da ailesinin yanında kaldığı sırada gösteriyi izlemek için Edinburgh’a geldi. Tattoo’nun kendisi için yapılacaklar listesinde bulunduğunu belirten Francesca, Auckland turnesi sırasında gitmeyi planladığını, fakat önce orijinal gösteriyi görmesinin tavsiye edildiğini anlatıyor.
Alan Lane’in Askeri Geçmişi ve Tiyatro Deneyimi Bir Arada
Lane’in etkinliğe yaklaşımı, askeri disiplinle topluluk tiyatrosunu aynı çerçevede buluşturuyor. Kraliyet İstihkâm Birliği’nde subay olmak üzere Sandhurst’ta eğitim alan Lane, aynı zamanda bir yedek asker. 18 yaşındayken Tattoo’yu yönetmeyi hedefledi.
1,9 metre boyundaki Lane, askeri bir gösterinin başında bulunabilecek bir görüntü sergilese de kariyerinin diğer tarafı farklı bir çizgiye sahip. Hayatı boyunca İşçi Partisi üyesi olan Lane, Leeds merkezli tiyatro topluluğu Slung Low’un kurucu sanat yönetmeni olarak büyük ölçekli topluluk etkinlikleri hazırladı.
Lane, Hull’un Birleşik Krallık Kültür Kenti seçildiği dönemde 58 kişilik kadroyla sahnelenen dört bölümlük Flood yapımının arkasındaki isimdi. Camelot: The Shining City adlı distopik fantezide ise seyircilerin Sheffield Crucible’dan tahliye edilmesi, gösterinin bir parçası olarak kurgulandı.
Tiyatro yönetmeninin topluluk çalışmaları sahneyle sınırlı kalmadı. Çift katlı bir otobüsün içinde toplum koleji kurdu, bir işçi kulübünün yönetimini üstlendi ve pandemi döneminde Leeds’teki Holbeck ile Beeston bölgelerinde ücretsiz gıda dağıtım hizmetini bir yıl boyunca koordine etti.
“Farklılıklar Aşılması Gereken Şeyler”
Lane, askeri bir gösteriyi yönetmesiyle sol görüşlü geçmişi arasında çelişki görmüyor. Bu yaklaşımını, D-Day’de görev yapan kıyı komutanlarının beş yıl sonra İşçi Partisi hükümetinin kabinesinde yer alması üzerinden açıklıyor. Lane’e göre orduya ihtiyaç olduğuna ve askeri görevde bir onur bulunduğuna inanmak, sol görüşle bağdaşmayan bir düşünce değil.
Nisan 2024’te Tattoo’nun yaratıcı direktörlüğüne getirilen Lane’in kuruma uyum sağlaması da zaman aldı. Göreve başladıktan sonra tüvit, ekose ve kravatlarla etkinliğin geleneksel görünümüne uygun şekilde hazırlandı. Buna rağmen kendi tiyatro anlayışıyla organizasyonun temelinde büyük bir fark olmadığını düşünüyor.
Lane, bu yılki gösterinin amacını kültürleri paylaşarak birbirini anlamak şeklinde tanımlıyor. Bu doğrultuda Amerikan ve Katar kültürleri aynı programda buluşturuluyor. Katar Polis Akademisi Bandosu ve Talim Ekibi, gökyüzü mavisi üniformaları, güçlü müzikleri ve İslami projeksiyonlarıyla sahneye çıkıyor.
Bu bölümden hemen önce Amerikan kültürünü Jackson 5, country müziği ve tap dansı yapan kovboy kızlarıyla temsil eden Bright Brave World yer alıyor. Böylece Tattoo’nun askeri bandolar, ulusal semboller ve disiplinli koreografiler üzerine kurulu yapısı; tiyatro, popüler kültür ve farklı ülkelerin sahne gelenekleriyle yan yana geliyor.
Yeni Zelanda ordusu bandosunun bando şefi Başçavuş Ross Yorkstone, etkinlikte altıncı kez performans sergiliyor. Yorkstone, Basel Tattoo’yu Edinburgh’daki gösteriye en yakın örnek olarak nitelendiriyor; yine de iki etkinliğin ölçek bakımından karşılaştırılamayacağını belirtiyor.
