Brezilya, ülkelerin petrol, gaz ve kömürden uzaklaşmasını amaçlayan dünyanın ilk küresel fosil yakıt yol haritasını yayımladı. 3 Kasım’da açıklanan gönüllü plan, 2025’te Amazon’daki Belem kentinde düzenlenen COP30’un ardından duyuruldu.
Belge, fosil yakıtlardan geçişin “acil, kaçınılmaz ve yine de mümkün” olduğu değerlendirmesini içeriyor. Brezilya yönetimi, ülkelerin kendi koşullarına uygun önlemler belirlemesi gerektiğini vurgularken bu süreç için tek bir çözüm bulunmadığını da kabul ediyor.
Yol Haritası 2028-2033 Dönemini Kapsıyor
Brezilya’nın önerisi, 2028’den 2033’e uzanan üç aşamalı bir “kolektif gündem” öngörüyor. Bu dönemde ülkelerin geçiş planları hazırlaması ve enerji sistemlerini dönüştürmesi bekleniyor.
Belgede, ülkelerin ne kadar hızlı ilerleyebileceği ve hangi desteğe ihtiyaç duyacağı konusunda farklılıklar bulunduğu belirtiliyor. Buna rağmen bütün ülkelerin fosil yakıtlardan uzaklaşma sürecini hemen planlamaktan fayda sağlayacağı ifade ediliyor.
Brezilya ayrıca, 2030’a kadar ormansızlaşmayı durdurmaya yönelik ayrı bir yol haritası da yayımladı.
COP30’da Fosil Yakıt İfadesi Yer Almamıştı
Belem’deki COP30, Suudi Arabistan ve Rusya gibi büyük petrol üreticilerinin itirazları nedeniyle fosil yakıtlara açıkça değinmeyen bir nihai anlaşmayla tamamlanmıştı. Brezilya, bu durumun ardından ülkelerin petrol, gaz ve kömürden gönüllü biçimde uzaklaşmasına yönelik yol haritasını alternatif bir girişim olarak sundu.
Yaklaşık 200 ülke, 2023’te Dubai’de düzenlenen COP28’de enerji sistemlerinde fosil yakıtlardan geçiş çağrısını içeren metni kabul etmişti. Ancak COP30 başkanlığının belgesine göre mevcut politikalar, Dubai’de belirlenen enerji hedeflerinin gerisinde kalıyor.
COP31’de Yeni Anlaşma Beklenmiyor
Türkiye’nin başkanlığını yürüttüğü COP31, 9 Kasım’da Antalya’da başlayacak. Avustralya’nın müzakereleri yönlendireceği iki haftalık konferansta fosil yakıtlar konusunda yeni bir anlaşma yapılmasının beklenmediği bildirildi.
Türkiye ve Avustralya bunun yerine, sera gazı emisyonlarını azaltmak için “elektrifikasyonu” artırmayı amaçlayan gönüllü bir programı destekliyor. Eleştirmenler ise enerji kaynağının belirtilmemesi nedeniyle bu yaklaşımın temiz yenilenebilir enerji yerine fosil yakıtların genişletilmesine gerekçe oluşturabileceği uyarısında bulunuyor.
COP30 Üst Yöneticisi Ana Toni, yol haritasının 10 Kasım’da Antalya’da ele alınacağını söyledi. Brezilyalı yetkililer ise belgenin COP31’de müzakere edilecek bir metin değil, ülkeleri hemen harekete geçmeye çağıran bir girişim olduğunu belirtti.
