Kanadalı şair ve denemeci Anne Carson Nobel Ödülü ile onurlandırıldı. İsveç Akademisi, 76 yaşındaki yazarın ödülü “klasik gelenekle eğlenceli bir diyalog içinde, çağdaş edebiyat için yeni biçimler yaratan cesur ve yenilikçi külliyatı” nedeniyle kazandığını açıkladı.
Ödül duyurusu Stockholm’de yapıldı. İsveç Akademisi Daimi Sekreteri Ingrid Carlberg, Carson’ın ödül haberini aldığı sırada İzlanda’da “rüzgârı dinlediğini” söyledi. Carlberg’e göre yazar haberi büyük bir şaşkınlıkla karşıladı.
Anne Carson’ın Eserleri Klasik Metinlerle Günümüzü Buluşturuyor
Toronto doğumlu Carson’ın çalışmaları, Antik Yunan ve Roma edebiyatından temaları ve anlatıları çağdaş şiir, deneme ve kurmaca biçimleriyle bir araya getiriyor. İsveç Akademisi Edebiyat Komitesi Başkanı Anders Olsson, Carson’ın üretiminin büyük bölümünün filoloğun sözcüklere duyduğu bağlılıkla şairin yeni anlam arayışının kesişiminde şekillendiğini belirtti.
Carson’ın öne çıkan kitapları arasında Antik Yunan edebiyatındaki arzunun haz ve acısını ele alan *Eros the Bittersweet*, şiirsel romanı *Autobiography of Red*, şiir ve düzyazıları bir araya getiren *Men in the Off Hours* ile Marilyn Monroe ve Troya’lı Helen arasında karşılaştırma yapan *Norma Jeane Baker of Troy* bulunuyor. *Men in the Off Hours*, 2001’de Kanada’nın Griffin Şiir Ödülü’nü kazandı.
Yazarın klasik edebiyat çevirileri de İsveç Akademisi tarafından bağımsız eserler olarak değerlendiriliyor. Bu çalışmalar arasında Sappho’nun şiir parçalarından hareketle hazırlanan *If Not, Winter* ile Sophokles’in *Electra* ve *Antigone* oyunları, Euripides’in *Bakkhai* eseri yer alıyor.
Yiyun Li, Carson’ın Yas ve Edebiyatla İlişkisini Yazdı
Carson’ın Nobel’le ödüllendirilmesinin ardından yazar Yiyun Li, The Guardian için kaleme aldığı yazıda onun eserleri hakkında kısa bir metin yazmanın bile neredeyse imkânsız olduğunu savundu. Li, Carson’ın sözcükleri zorlayan ya da onlara hükmeden bir yazar olmadığını; sözcüklerin kendi yönlerini bulmasına izin verdiğini ifade etti.
Li’nin Carson’la kurduğu bağ, özellikle *Grief Lessons* üzerinden şekilleniyor. Carson’ın Euripides’in dört oyunundan yaptığı çevirileri içeren kitap, Li’nin iki oğlunun hayatını kaybetmesinin ardından başvurduğu eserlerden biri oldu. Li, büyük oğlu Vincent’ın 2017’de hayatını kaybetmesinden sonra kitabı bir kış boyunca okuduğunu, daha sonra küçük oğlu James’in hayatını kaybetmesinin ardından esere yeniden döndüğünü aktardı.
Yiyun Li, Carson’ın sözlerinin kendisine “yaşamak için bakış açısı ve cesaret” verdiğini yazdı. Li’ye göre Carson’ın bir paragrafı zihni genişletmeye, tek bir dizesi ise insanın kendisini daha iyi anlamasına yetebiliyor.
Carson’ın Akademik Geçmişi ve İzlanda Bağlantısı
Anne Carson, Kuzey Amerika’daki çeşitli üniversitelerde klasik edebiyat dersleri verdi. Yazar, eşi Robert Currie ile birlikte İzlanda’da yaşıyor. Çift, 2022’de İzlanda vatandaşlığı aldı.
Bu yılki Nobel Edebiyat Ödülü’nün para ödülü 12 milyon İsveç kronu, yani yaklaşık 1,2 milyon dolar olarak açıklandı. Carson’dan önce ödülü, karanlık dünya görüşünü kara mizahla birleştiren sürreal ve anarşik romanlarıyla tanınan Macar yazar László Krasznahorkai kazanmıştı.
İsveç Akademisi’nin kararı, Carson’ın şiir, deneme, kurmaca ve klasik metin çevirileri arasındaki sınırları yeniden kuran edebi yaklaşımını öne çıkardı. Yiyun Li’nin değerlendirmesine göre ise bu ödül, Carson’ın yeteneğini ortaya çıkarmaktan çok, zaten var olan özgünlüğünün kapsamını görünür kılıyor.
