Avrupa’da Avrupa alg patlamaları, yoğun tarım, hayvancılık atıkları ve yükselen deniz sıcaklıklarının etkisiyle büyüyor. Fransa ve İspanya’daki kıyı bölgelerinde zehirli alg kümeleri ekosistemleri bozarken, bu yaz kıta genelinde yüzlerce yüzme yasağı uygulandı.
Sorunun temelinde, onlarca yıldır su yollarına karışan kimyasallar, insan atıkları, gübreler ve hızla büyüyen endüstriyel çiftliklerden kaynaklanan hayvan gübresi bulunuyor. Bazı alg türleri insanlarda mide bulantısı, kusma ve cilt döküntülerine yol açabiliyor.
İklim değişikliğiyle ısınan denizler de alglerin çoğalmasını hızlandırıyor. Bu süreç, balıkların ve bitki yaşamının zarar gördüğü hassas su ekosistemlerini baskı altına alıyor.
Mar Menor’da Tarımsal Kirlilik Baskısı
İspanya’nın Murcia bölgesindeki Mar Menor, Avrupa’nın en büyük tuzlu su lagünü olarak öne çıkıyor. Los Urrutias’ta yaşayan 84 yaşındaki Fina, geçmişte denizatlarıyla dolu olduğunu söylediği lagünde bugün çürüyen deniz yosunlarının kıyıda biriktiğini ve kötü kokuya neden olduğunu belirtti.
İspanya ve diğer ülkelerden turistlerin ilgisini çeken Mar Menor’da, son on yılda deniz yaşamını boğan alglerde ciddi artış görüldü. Lagüne 2022’de İspanya hükümeti tarafından koruma ve restorasyon haklarına sahip bir tüzel kişilik statüsü verilmesine rağmen tarımsal akış sorunu devam ediyor.
Mavi-yeşil alg olarak da bilinen siyanobakteriler, büyümek için azot ve fosfor gibi besinlere ihtiyaç duyuyor. Bölgedeki yoğun tarım faaliyetleri, lagüne hayvan gübresi, sıvı gübre ve tarımsal gübre taşıyor. Araştırmalar, lagüne giren besinlerin yaklaşık yüzde 85’inin tarımdan kaynaklandığını, geri kalan bölümün ise kentsel kaynaklardan geldiğini tahmin ediyor.
Murcia’daki Ecologistas en Acción grubunun biyolog ve sözcüsü Pedro Luengo, toprağın bu yükü taşıyamadığını ve bölgenin “kurban alanına” dönüştüğünü söyledi.
Yerel yönetimler, tarım arazilerinden uzakta bulunan doğu kesimlerinde bile lagünü temiz tutmak için yoğun çalışma yürütüyor. 2026’nın ilk üç ayında Mar Menor’un kıyılarından ve yakın sularından 4 bin tondan fazla alg toplandı. Bu miktarın yaklaşık 1.000 filin ağırlığına denk geldiği belirtildi.
Balıkçılık ve Deniz Canlıları Geriliyor
Temizlik çalışmaları, geçimini lagünden sağlayan balıkçıları korumaya yetmedi. Lo Pagán’da balıkçılık yapan Rubén Albaladejo, geçmişe kıyasla çipura ve karides avının belirgin biçimde azaldığını söyledi.
Albaladejo, su sıcaklığının 30 dereceye ulaştığını ve bunun daha önce karşılaşmadıkları bir durum olduğunu ifade etti. Yükselen sıcaklıklar, balık türlerinin üreme kapasitesini de olumsuz etkiliyor.
World Weather Attribution’ın ağustos ayında yayımladığı değerlendirmeye göre, insan kaynaklı iklim değişikliği Akdeniz’deki en yüksek deniz sıcaklıklarını yaklaşık 2 derece, Batı Avrupa denizlerindeki sıcaklıkları ise yaklaşık 1,4 derece artırdı. Akdeniz’in ortalama sıcaklığı temmuz ayında 27,07 dereceyle rekor seviyeye çıktı.
İspanya Çevre Bakanlığı, hayvancılık kaynaklı kirliliği azaltmak için 11,5 milyon avronun üzerinde bütçeyle sekiz projeye finansman sağlıyor. Projeler arasında domuz gübresini işlemek ve koyunları açık meralara taşımak için yeni yöntemler geliştirmek bulunuyor.
Bu çalışmalar, lagünün iyileştirilmesi için hazırlanan 675 milyon avroluk ulusal programın parçası. Ancak 2025’in sonunda bu bütçenin yalnızca yaklaşık yüzde 16’sı kullanılmıştı.
Lough Neagh’da Algler Balıkçılığı Etkiliyor
İspanya’dan yaklaşık 2.000 kilometre uzakta, Kuzey İrlanda’daki Lough Neagh da benzer bir sorunla karşı karşıya. Birleşik Krallık’ın en büyük gölünde mavi-yeşil algler 2023’ten bu yana her yaz görülüyor.
Balıkçı Declan Coney, bu yılın balıkçılık açısından şimdiye kadarki en zor dönem olduğunu söyledi. Alabalık ve yılan balığı sayıları son yıllarda düştü.
