Film setlerinde çocuk refakatçisi olarak çalışan kişilerin görevi, genç oyuncuların yalnızca çekim sırasında değil, setin tamamında güvende olmasını sağlamak. Linda Matthews, bir çocuğun sahne nedeniyle duygusal olarak zorlandığı anda çekimi durdurduğunu anlatırken, bu mesleğin yapımın ihtiyaçlarından önce çocuğun iyiliğini gözettiğini vurguladı.
Matthews, bankacılık kariyerinin ardından 2010’da Premier Chaperones’u kurdu. O tarihten bu yana dünyanın en büyük film ve televizyon setlerinden bazılarında çocukların güvenliğini sağladı. Birleşik Krallık’ta 16 yaşından küçük tüm çocukların film ve televizyon setlerinde refakatçi bulundurması yasal bir zorunluluk.
Çocuk Refakatçileri Setlerde Ne Yapıyor?
Refakatçilerin sorumlulukları, oyuncu çocukların beslenmesini, dinlenmesini ve olası zararlardan korunmasını takip etmekle sınırlı değil. Bu kişiler gerektiğinde vekil ebeveyn, sosyal hizmet uzmanı ve set kurallarını uygulayan bir görevli gibi hareket ediyor.
Diğer ekip üyelerinden farklı olarak refakatçilerin önceliği yapımın devam etmesi değil, çocuğun korunması. Çocuk sıkıntı yaşadığında, yöneticilerin taleplerinden ya da çekimin durmasının yapım şirketine mali etkisinden bağımsız olarak çalışmaya ara verme yetkileri bulunuyor.
Bu görev için refakatçiler geliştirilmiş DBS kontrollerinden geçiriliyor ve yerel yönetimler tarafından ruhsatlandırılıyor. Bazı yerel yönetimler güvenlik eğitimiyle referans talep ederken, bazıları başvuranların sosyal hizmet uzmanı değerlendirmesinin ilk aşamasını geçmesini istiyor.
Bir Sahne Neden Çekimden Çıkarıldı?
Matthews’un yapımı durdurduğu örneklerden biri, Steve Stone’un 2017 tarihli psikolojik korku filmi In Extremis’in setinde yaşandı. Film, kıyamet benzeri bir fırtına sırasında izole bir kır malikanesinde hayatta kalmaya çalışan bir aileyi konu alıyordu.
Matthews, kanser hastasını canlandıran genç bir kızla çalışıyordu. Kellik bonesi ve diğer hazırlıklar tamamlandıktan sonra çekim başlamak üzereyken oyuncu ağlamaya başladı. Sahnenin, kanser tedavisi gören arkadaşının annesini hatırlattığını söylemesi üzerine çekimden vazgeçildi.
Matthews bu kararı, “Büyük kötü kişi olmaktan çekinmem” sözleriyle anlatıyor. Çocuk oyuncunun yaşadığı duygusal sıkıntı, sahnenin ya da yapım takviminin önüne geçti.
Çocuk Oyuncular İçin Kurallar Neden Sıkılaştırıldı?
Setlerdeki mevcut güvenlik yaklaşımının arkasında, çocuk oyuncuların geçmişte korunamadığını gösteren örnekler yer alıyor. Judy Garland’ın çocukluk yılları bu tartışmanın en bilinen örneklerinden biri olarak aktarılıyor.
Garland, 13 yaşındayken Metro-Goldwyn-Mayer ile sözleşme imzaladı. Stüdyo, beslenmesini siyah kahve ve tavuk çorbasıyla kontrol etti; aynı dönemde kendisine sigara ve amfetamin de sağlandı. Garland 47 yaşındayken yanlışlıkla aldığı aşırı doz barbitürat nedeniyle hayatını kaybetti.
Olivia Hussey ve Leonard Whiting’in 2022’de Paramount Pictures’a açtığı dava da çocuk oyuncuların setteki söz hakkı konusunda yeni bir tartışma yarattı. Franco Zeffirelli’nin Romeo and Juliet filminde rol aldıkları sırada ikisi de reşit değildi.
Hussey ve Whiting, samimi yatak odası sahnesi için ten rengi iç çamaşırları giyeceklerinin kendilerine söylendiğini, daha sonra filmin sanatsal ve ticari hedefleri gerekçe gösterilerek çıplak çekim yapmaya ikna edildiklerini öne sürdü. Mahkemeler davayı reddetti. Buna rağmen olay, yaratıcı tercihlerin reşit olmayan bir oyuncunun “hayır” deme hakkının önüne geçip geçemeyeceği sorusunu gündeme taşıdı.
Birleşik Krallık’ta çocuk güvenliği kurallarını ihlal eden yapımlar her bir ihlal için 1.000 sterline kadar para cezasıyla karşılaşabiliyor. En ciddi ihlaller için altı aya kadar hapis cezası öngörülüyor.
Eğlence Sektöründe Çocuk Güvenliği Tartışması Sürüyor
Kuralların sıkılaşmasına rağmen çocukların eğlence sektöründe korunmasıyla ilgili sorunlar tamamen ortadan kalkmış değil. 2024 tarihli Quiet on Set: The Dark Side of Kids TV belgeselinde eski Nickelodeon yıldızı Drake Bell, 15 yaşındayken diyalog koçu Brian Peck tarafından cinsel istismara uğradığını öne sürdü. Peck daha sonra çocuklara yönelik cinsel istismar suçlarından hüküm giydi.
Bu örnekler, çocuk refakatçilerinin neden setlerde son savunma hattı olarak görüldüğünü açıklıyor. Görevleri çoğu zaman kamera önünde görünmese de, bir sahnenin çocuğun fiziksel veya duygusal güvenliğini tehdit edip etmediğine karar verebiliyorlar.
