Yeni edebiyat ödülleri, farklı yazarlık anlayışlarını öne çıkaran iki girişimle gündeme geldi. Helen Fielding, Bridget Jones karakterinin adını taşıyan ve İngiltere’nin kuzeyindeki yeni mizah yazarlarını hedefleyen bir yarışma başlattı. Fransa’da ise yapay zekâ araçlarının desteğiyle yazılan Fransızca kurgu eserler için Prix Pascal de Littérature IA oluşturuldu.
İki ödül, edebiyat dünyasında insan yaratıcılığı ve yapay zekânın yazım sürecindeki rolü üzerine tartışmaların sürdüğü bir dönemde duyuruldu. Fielding’in yarışması yayımlanmamış yazarları desteklemeyi amaçlarken, Prix Pascal AI kullanımını gizlemek yerine açıkça beyan edilmesini istiyor.
Helen Fielding’den Bridget Jones Ödülü
Helen Fielding, en tanınmış karakteri Bridget Jones’un adını verdiği yarışmayla İngiltere’nin kuzeyinden yeni mizah sesleri arıyor. Bridget Jones ödülü, birinci şahıs ağzından yazılmış, kendi içinde tamamlanan ve 1.000 kelimeden oluşan en komik düzyazı metnine verilecek.
Yarışmanın biçimi, Bridget Jones karakterini okurlarla ilk kez buluşturan 1990’ların ortasındaki Independent günlük köşelerini hatırlatıyor. Yorkshire’da büyüyen Fielding, bu köşelerin yanı sıra dört Bridget Jones romanı kaleme aldı ve Renée Zellweger’ın başrolünü üstlendiği film uyarlamalarının senaryolarını birlikte yazdı.
Fielding, yarışmanın ünlü komedyenlerden çok, gündelik hayatlarında fark edilmeden mizah üreten insanlara alan açmasını istediğini belirtti. Yazar, Bridget Jones’un mizahının birlikte büyüdüğü insanların hatalarına gülme biçiminden ve gösterişli olanı daha gerçek bir noktaya çekme yaklaşımından beslendiğini söyledi.
Yarışmaya İngiltere’nin kuzeyinde yaşayan, daha önce yayımlanmamış ve bir edebiyat ajansıyla sözleşme imzalamamış yazarlar katılabilecek. Başvuru için ücret alınmayacak. Birinciye 2.000 sterlinin yanı sıra Fielding’i temsil eden Aitken Alexander Associates ile görüşme ve New Writing North tarafından kişiye özel destek verilecek. İkinci olan yazara ise 1.000 sterlin ödül sunulacak.
Fielding, 1.000 kelimelik sınırın yarışmanın temel koşullarından biri olduğunu vurguladı. Yazar, Bridget Jones köşelerini tam 1.000 kelimeye ulaştırmaya çalıştığını söyleyerek metnin biraz kısa olmasının sorun yaratmayacağını, ancak kelime sınırının aşılmaması gerektiğini ifade etti.
Fielding, Aitken Alexander Associates’tan bir temsilci ve New Writing North’tan bir yetkiliyle birlikte jüri görevini üstlenecek. Kazanan, gelecek yaz Newcastle’da düzenlenecek Northern Writers ödüllerinde açıklanacak ve ödül Fielding tarafından verilecek. Ödülün 2029’a kadar her yıl düzenlenmesi planlanıyor.
Başvurular 23 Kasım’da başlayacak ve 1 Şubat 2027’de sona erecek. Fielding, Victoria Wood, Alan Bennett, Les Dawson, Thora Hird ile Morecambe and Wise’ı mizah anlayışının ilham kaynakları arasında gösterdi.
Prix Pascal AI ile Yazılan Kitapları Yarıştıracak
Fransa’da duyurulan Prix Pascal de Littérature IA ise yapay zekâ araçlarıyla ortak yazılan kitaplara odaklanıyor. Ödüle, daha önce yayımlanmamış ve 10.000 ile 50.000 kelime arasında olan Fransızca kurgu eserler gönderilebilecek.
Başvuru sahiplerinden yalnızca metni değil, hangi yapay zekâ modelini ve hangi komutları kullandıklarını açıklayan teknik bir dosya da sunmaları istenecek. ChatGPT, Claude, Gemini ve LLaMA dahil olmak üzere bütün büyük dil modellerinin kullanımına izin veriliyor. Başvurular dünyanın herhangi bir yerinden yapılabilecek, ancak eserlerin Fransızca olması gerekecek.
Ödül, adını Fransız matematikçi ve filozof Blaise Pascal’dan alıyor. Girişimin kurucuları Philippe Rodriguez, Albin Serviant ve Gilles Mentré, teknoloji alanında faaliyet gösteren girişimciler olarak tanımlanıyor.
Prix Pascal’ın koşullarında kurgu eser istenirken, başvuruların insanlığı tehdit eden etik, toplumsal veya ekolojik bir sorunun çözümüne katkı sunması da bekleniyor. Organizatörler ödülün bir teknoloji yarışması olmadığını, yazar ile makinenin iş birliği yaptığı durumda edebiyat eserinin nasıl tanımlanabileceği sorusunu tartışmaya açtığını belirtiyor.
Ödülün duyurulması, edebiyat yarışmalarında yapay zekâ kullanıldığına dair tartışmaların ardından geldi. Commonwealth kısa öykü ödülü, Caine ödülü ve Fransa’nın en prestijli edebiyat ödülü Prix Goncourt da bu yıl AI kullanımı iddialarıyla gündeme geldi.
Başvurular açıldı ve kasım ayının sonunda kapanacak. On eserden oluşan kısa liste hazırlanacak. Jürinin beş ya da altı yazar, eleştirmen, gazeteci, filozof ve yayıncıdan oluşması planlanıyor. Jüri üyelerinin açıklanması kasım ayının başında, kazananın duyurulması ise aralık ayının başında öngörülüyor.
Prix Pascal için para ödülü verilmeyecek. Kazanana yayımlanma sürecinde destek sağlanacak. Ödülün internet sitesinde, yapay zekâ kullanımını saklamak yerine açıklamanın tartışma ve ortak düşünce için temel oluşturduğu savunuluyor.
