Çin’in güneyindeki Longtan adlı nehir vadisinde ortaya çıkarılan taş aletler, arkeoloji dünyasında büyük bir heyecan yarattı. Çünkü bu aletler, daha önce yalnızca Avrupa ve Batı Asya Neandertalleri tarafından kullanılan, özel bir taş işçiliği tekniğine dayanıyor. Çinli arkeologlar, bu aletlerin yaklaşık 50.000 ila 60.000 yıl öncesine ait olduğunu ve bölgedeki ilk örnekler olduğunu duyurdu. Bu keşif, Taş Devri’nde Doğu Asya toplumlarının sadece basit aletler ürettiğine dair yaygın görüşü temelden sarsıyor.
Quina Aletleri Çin’e Nasıl Geldi?
Bu taş aletler, bilim insanlarının “Quina kazıyıcıları” adını verdiği ve ilk kez 1953’te Fransa’daki La Quina adlı Neandertal yerleşiminde tespit edilen bir teknikle üretilmiş. Özellikle çok yönlü kullanımı ve dayanıklılığı ile bilinen Quina kazıyıcıları, Avrupa’da avcı-toplayıcı Neandertal gruplarının vazgeçilmeziydi.
Qi-Jun Ruan ve Hao Li önderliğindeki Pekin Tibet Platosu Araştırma Enstitüsü’nden araştırmacılar, Longtan bölgesinde 2019-2020 yılları arasında gerçekleştirdikleri kazılarda toplam 3.487 taş eser ortaya çıkardı. Bu eserler arasında 53 Quina kazıyıcısı ve 14 çekirdek taş tespit edildi. Kazıyıcıların kenarlarında, aletin birden fazla kez keskinleştirildiğini gösteren karakteristik oyuklar yer alıyor.
Denisovanlar mı? Yoksa Neandertaller mi?
Araştırmacılar, bu aletlerin Doğu Asya’da nasıl ortaya çıktığı konusunda kesin bir sonuca ulaşmış değil. Bilinen en yakın Neandertal akrabaları olan Denisovanlar, 200.000 yıl önce Sibirya’da yaşıyorlardı ve bu aletleri bağımsız bir şekilde geliştirmiş olabilirler. Ancak Denisovanların Sibirya dışına yayıldığına dair somut bir kanıt henüz bulunamadı.
Bir diğer olasılık ise, Avrupa’dan Doğu Asya’ya ulaşan Neandertallerin Quina teknolojisini beraberinde getirmiş olmaları. Ancak bu da henüz kanıtlanmış değil. İtalya’daki Ferrara Üniversitesi’nden arkeolog Davide Delpiano, soğuyan iklim koşullarının, bölgede yaşayan toplulukları bu tür çok yönlü ve yeniden keskinleştirilebilen aletler geliştirmeye zorlamış olabileceğini düşünüyor.
Longtan Vadisi’nde Daha Fazla Sır Yolda
Çalışmaya liderlik eden Hao Li, buluntuların yalnızca başlangıç olduğunu belirtiyor. Son kazılarda, Longtan çevresindeki nehir vadisinde 30’dan fazla yeni alan tespit edildi ve buralarda da Quina benzeri aletler bulundu. Bu da, bölgede yaygın bir Quina kültürü olabileceğini düşündürüyor.
Bu buluş, yalnızca Doğu Asya tarihine değil, aynı zamanda insanlık tarihine dair de yeni soruları beraberinde getiriyor: Taş Devri teknolojileri kıtalar arasında mı taşındı, yoksa farklı coğrafyalarda birbirinden bağımsız mı geliştirildi?
Taş Devri Teknolojisine Yeni Bir Bakış
Quina kazıyıcıları, dayanıklılığı ve farklı işlevlere uyarlanabilir yapısıyla biliniyor. Uzun mesafeler kat eden ve değişken iklim koşullarına maruz kalan avcı-toplayıcı topluluklar için vazgeçilmez bir araç olan bu aletlerin, Longtan Vadisi‘nde de benzer amaçlarla kullanıldığı tahmin ediliyor.
Önümüzdeki yıllarda yapılacak kazılar, Denisovanlar, Neandertaller ve diğer erken insan türlerinin Asya’daki etkileşimlerine ve teknoloji transferine dair daha net bilgiler sunabilir.
