ABD Başkanı Donald Trump ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Cuma günü Alaska’da gerçekleştireceği görüşme öncesinde beklentiler düşük olsa da, New York Times analizine göre bu buluşma, Kremlin açısından “diplomatik bir zafer” anlamı taşıyor.
Rus medyası, ani şekilde duyurulan bu zirveyi, Rusya’nın Batı tarafından izole edilmesi politikasının “tamamen çöktüğü” yönünde yorumladı.
Beklentiler Sınırlı Ama Sembol Güçlü
Tarafların Ukrayna konusundaki pozisyonları hâlâ birbirinden uzak. Bu nedenle çatışmaları durdurma konusunda kısa vadede ilerleme beklenmiyor. Ancak uzmanlara göre, Putin için asıl kazanım, Batılı bir liderle yüz yüze masaya oturmak ve uluslararası yalnızlığını kırmak.
Savaş yanlısı Rus siyaset bilimci Sergei Mikheyev, bu buluşmayı Moskova açısından “bir dönüm noktası” olarak nitelendirdi.
Zelenski: Putin’in Derdi Fotoğraf
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Alaska görüşmelerine davet edilmedi. Ancak o da Putin’in bu buluşmadan çıkar sağlayacağı görüşünde. “Putin bunda kazanacak. Başkan Trump ile görüşmeden bir kareye ihtiyacı var,” dedi.
Zelenski’ye göre mesele sadece fotoğraf değil. Görüşme, NATO içinde görüş ayrılıkları yaratma potansiyeline de sahip. Ayrıca Trump’ın kısa süre önce dile getirdiği yeni ve sert yaptırım tehditlerinin de ertelenmiş olması, Kremlin için avantaj sağladı.
Yaptırım Tehditleri Geri Çekildi
Trump, iki hafta önce Putin’in ateşkese yanaşmaması halinde Moskova’ya ve Rusya’nın savaşını enerji alarak destekleyen ülkelere yaptırım uygulayacağını açıklamıştı. Ancak süre doldu, savaş devam etti, çatışmalar yoğunlaştı ve yeni ekonomik yaptırımlar devreye sokulmadı.
Ryhor Nizhnikhau, bu tabloyu “sonuç ne olursa olsun Putin için muhteşem bir zafer” sözleriyle yorumladı.
Putin İle Görüşen Az Sayıda Batılı Lider
Putin, Şubat 2022’de Ukrayna’yı işgalinden bu yana yalnızca Slovakya ve Macaristan başbakanları ile görüşmüştü. Mart 2023’te savaş suçlarından hakkında uluslararası tutuklama kararı çıkan Putin ile görüşme kararı alan Trump, Avrupa başkentlerinde şaşkınlık yarattı.
Avrupalı liderler, Trump’a Ukrayna’nın arkasından bir anlaşma yapmaması için baskı yaptı ve görüşmelere ilişkin strateji belirledi: Müzakereler ateşkesle başlamalı ve Ukrayna masada olmalı.
Putin’in Gerçek Hedefi
Tatyana Stanovaya’ya göre Putin’in asıl amacı, Ukrayna’da barış anlaşması sağlamak değil. Kremlin lideri, Trump’tan Rusya’nın önerilerini ilerletme konusunda destek almak istiyor. Bu, ateşkes konusundaki tıkanıklığı aşmaktan çok, Washington’daki tansiyonu düşürmeye yönelik taktik bir hamle olarak görülüyor.
Kremlin, zirvede Ukrayna dışındaki konuları da gündeme almayı planlıyor: ABD ile ekonomik bağların yeniden kurulması ve yeni bir nükleer silah anlaşması bunlar arasında.
Trump: Bu Sadece Bir Tanışma
Trump, buluşmayı “tanışma toplantısı” olarak tanımladı ve eğer barış ihtimali görmezse görüşmeden hızlıca ayrılacağını söyledi. Ancak toprak takası fikrine sıcak baktığını da dile getirdi.
Zelenski ise Ukrayna Anayasası gereği ülke topraklarının pazarlık konusu yapılamayacağını vurguladı. Böyle bir taviz, Kiev’de siyasi krize yol açabilir ve Putin’in Zelenski’yi zayıflatma hedefini destekleyebilir.
Manipülasyon Endişesi
Siyaset bilimci Samuel Charap, Putin’in Zelenski’yi barışın önündeki engel olarak göstereceğini ve Trump’a, ABD’nin kabul edebileceği ancak Kiev’in asla onaylamayacağı bir teklif sunabileceğini öngörüyor.
Trump’ın 2018’deki Helsinki zirvesinde Putin’in söylemlerini teyit etmesi, bu kez de benzer bir tablo ortaya çıkabileceği endişelerini artırıyor.
