Yeni bir araştırmaya göre kambur balinaların şarkıları, insan dillerine çarpıcı bir benzerlik gösteriyor. Bilim insanları, bu deniz devlerinin şarkıları bebekler gibi öğrendiğini keşfetti.
Uzun zamandır bilinen bir gerçek, yalnızca erkek kambur balinaların eş bulmak için şarkı söylediği yönündeydi. Ancak bu şarkıların nasıl öğrenildiği konusunda net bir bilgi bulunmuyordu. Science dergisinde yayımlanan yeni araştırma, balinaların sesleri insan bebeklerine benzer bir sistemle öğrendiğini ortaya koydu.
Şarkılar Nasıl Öğreniliyor?
Araştırmacılar, 8 yıl boyunca Büyük Okyanus’taki Yeni Kaledonya civarında kaydedilen kambur balina şarkılarını analiz etti. Elde edilen veriler, bilim insanlarının balina şarkılarını harf kodlarıyla analiz etmesini sağladı.
Bilim insanları, balina şarkılarının belli ses gruplarından oluştuğunu fark etti. Örneğin, bir yıl boyunca homurtu-homurtu-ciyaklama (AAB) şeklinde bir kalıp görülürken, sonraki yıl inleme-ciyaklama-homurtu (CBA) sıralaması ortaya çıkabiliyordu.
Bu çalışma, bebeklerin konuşmayı öğrenme sürecine benzetildi. Bebekler, sürekli akan konuşmalar içinde kelime sınırlarını keşfetmek için hangi seslerin daha sık bir arada kullanıldığını öğrenir. Balinalar da benzer bir sistemle şarkılarındaki sesleri gruplayarak öğreniyor.
İnsan Dillerine Çarpıcı Benzerlik
Araştırmacılar, balinaların şarkılarını öğrenirken insan dilinde geçerli olan Zipf yasasını izlediğini keşfetti. Bu yasa, bir dildeki en yaygın kelimenin, ikinci sıradaki kelimeden iki kat fazla kullanıldığını belirtir.
Balinaların çıkardığı seslerde de en sık kullanılan seslerin, daha kısa olduğu tespit edildi. Aynı durum, dünya üzerindeki tüm insan dillerinde de geçerli.
Bu benzerlikler, insanlar ve kambur balinaların ortak bir dil yapısına sahip olduğu anlamına gelmiyor. Ancak şarkıları öğrenme biçimlerinin, insan bebeklerinin konuşmayı öğrenme süreciyle benzer olduğunu gösteriyor.
Deniz Memelilerinde Evrensel Bir Dil Yapısı mı Var?
Bu çalışma, yalnızca kambur balinalarla sınırlı değil. Science Advances dergisinde yayımlanan başka bir araştırma, 16 farklı yunus ve balina türünün 11’inde benzer dil kurallarının bulunduğunu gösterdi.
Araştırmacılar, Menzerath yasası adı verilen bir diğer dil kuralının da deniz memelilerinde mevcut olduğunu ortaya çıkardı. Bu kurala göre uzun cümleler, genellikle daha kısa kelimelerden oluşuyor.
Kambur Balinaların Şarkıları Daha Verimli Öğrenme İçin Evrimleşmiş Olabilir
Bilim insanları, balinaların ve diğer deniz memelilerinin şarkılarının zaman içinde daha verimli ve öğrenmesi kolay olacak şekilde evrimleştiğini düşünüyor.
Araştırmacılardan Mason Youngblood, “Çalışmalarımız birlikte ele alındığında, kambur balina şarkılarının öğrenmeyi kolaylaştırmak için evrimleştiğini gösteriyor” diyor.
Bu keşif, balinaların iletişim sistemini daha iyi anlamamızı sağlayabilir ve deniz memelilerinin bilinç seviyeleri hakkında yeni sorular doğurabilir.
