ABD’li Cumhuriyetçi Senatör Tom Cotton, 6 Ağustos’ta Intel Yönetim Kurulu Başkanı Frank Yeary’ye bir mektup göndererek, şirketin yeni CEO’su Lip-Bu Tan’ın Çin’le olan bağlarına ve önceki şirketi Cadence Design hakkında yürütülen bir ceza davasına dikkat çekti.
Cotton, mektubunda Intel’in operasyonlarının güvenliği ve ABD ulusal güvenliğine etkileri konusunda duyduğu endişeleri dile getirdi. Özellikle Cadence’e Tan döneminde gönderilen mahkeme celplerinden Intel yönetiminin haberdar olup olmadığını sordu.
Secure Enclave Programı Bağlamında Yatırım Şeffaflığı
Senatör Cotton, Tan’ın Çin ordusuna veya Çin Komünist Partisi’ne bağlı çip şirketlerine yatırım yapıp yapmadığını ve Intel’in bu riskli yatırımlar konusunda ne tür önlemler aldığını sorguladı. Ayrıca Tan’ın, ABD Savunma Bakanlığı’nın Secure Enclave programına dahil olan Intel’in güvenlik yükümlülükleri nedeniyle yatırım geçmişini eksiksiz şekilde açıklayıp açıklamadığını öğrenmek istedi.
Secure Enclave, Biden yönetimi tarafından oluşturulan ve savunma sanayiine güvenli mikroelektronik tedariki sağlamayı hedefleyen federal bir program.
“Vergi Mükelleflerinin Parasını Korumak Zorundasınız”
Cotton, mektubunda “Intel, Amerikan vergi mükelleflerinin parasını sorumlu bir şekilde kullanmalı ve ilgili güvenlik düzenlemelerine uymalıdır. Tan’ın bağlantıları, bu yükümlülüklerin yerine getirilip getirilemeyeceği konusunda ciddi sorular doğuruyor” ifadelerine yer verdi.
Intel’den yapılan açıklamada ise “Intel ve Bay Tan, ABD’nin ulusal güvenliğine ve savunma ekosistemindeki rollerine tamamen bağlıdır” denildi. Şirketin, mektuptaki konuları Senatör Cotton’la görüşeceği bildirildi.
200 Milyon Dolarlık Çin Yatırımı Gündemde
Nisan 2025’te Reuters tarafından yayımlanan bir araştırma, Tan’ın doğrudan ya da kurduğu yatırım fonları aracılığıyla 2012 ile 2024 arasında 200 milyon dolardan fazla yatırımı Çinli çip ve ileri üretim şirketlerine aktardığını ortaya koymuştu.
Reuters, bu şirketlerden bazılarının Çin ordusuyla doğrudan bağlantısı olduğunu bildirmişti. Tan’ın bu yatırımlarının bir kısmından çekildiği belirtilse de, ayrıntılar kamuoyuyla paylaşılmamıştı. Çin’deki bazı yatırım kayıtları ise hâlâ Tan’ı aktif yatırımcı olarak gösteriyordu.
Cadence Design Cezayı Kabul Etti
Tan’ın 2008-2021 yılları arasında CEO’luğunu yürüttüğü ve 2023’e kadar başkanlığını yaptığı Cadence Design, geçen hafta Çin askeri üniversitelerine çip tasarım yazılımı satışı nedeniyle 140 milyon dolardan fazla ceza ödemeyi kabul etti.
ABD Adalet Bakanlığı ve Ticaret Bakanlığı ile yapılan anlaşmalar kapsamında Cadence, suçlamaları kabul etti. Şirketin ürünlerinin, nükleer patlama simülasyonları yapan Çinli askeri kurumlar tarafından kullanıldığı iddia edildi.
Tan’ın CEO olduğu dönemde yapılan bu satışlar, Senatör Cotton’ın mektubunda ulusal güvenlik riski ve liderlik sorumluluğu kapsamında bir kez daha gündeme taşındı.
ABD Yatırım Yasalarına Aykırı mı?
Mevcut yasalara göre ABD vatandaşlarının Çinli şirketlere yatırım yapması yasak değil. Ancak bu şirketler, ABD Hazine Bakanlığı’nın Çin Askerî-Endüstriyel Kompleksi listesine girmişse, yatırım yapmak kesin olarak yasaklanıyor. Reuters, Tan’ın doğrudan bu listedeki şirketlere yatırım yaptığını gösteren bir kanıta ulaşamadı.
Ancak siyasi baskı ve güvenlik hassasiyetleri, özellikle federal fon alan şirketlerin yöneticilerinin yatırım geçmişlerinin daha sıkı denetlenmesine neden oluyor.
