İklim krizi, yalnızca sıcaklık artışları ve kuraklıklarla değil, aynı zamanda ekosistemlerde beklenmedik sonuçlarla da kendini gösteriyor. Nature Plants dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, atmosferdeki karbondioksit seviyelerinin artışının Amazon yağmur ormanlarındaki ağaçları büyüttüğünü ortaya koydu.
Araştırmaya göre Amazon’daki ortalama ağaç boyutları, son 30 yılda her 10 yılda yaklaşık %3,2 oranında büyüdü. Bu artışın, yüksek karbondioksit yoğunluklarının bitkilerin büyümesini teşvik eden “gübreleme etkisi” ile uyumlu olduğu belirtildi.
60’tan Fazla Üniversite Ortak Oldu
Çalışma, Birleşik Krallık, Güney Amerika ve dünyanın farklı bölgelerinden 60’tan fazla üniversitenin ortaklığıyla yürütüldü. Birmingham, Bristol ve Leeds üniversitelerinin öncülüğünde oluşturulan RAINFOR ağı, 188 daimi orman alanında yapılan uzun vadeli gözlemleri inceledi.
Yaklaşık 100 bilim insanının yer aldığı araştırmada hem büyük hem de küçük ağaçların boyutlarının arttığı belirlendi. Bu durum, atmosferdeki karbondioksit artışına verilen tepkinin tüm orman ekosistemine yayıldığını gösteriyor.
“Bu, Ormanların Direncini Gösteriyor”
Güney Amazon’da araştırmayı koordine eden Brezilya’daki Mato Grosso Üniversitesi’nden Profesör Beatriz Marimon, elde edilen sonuçları şu sözlerle değerlendirdi:
“İklim değişikliğinin Amazon ormanlarını tehdit ettiğini sık sık duyuyoruz. Ancak buna rağmen bozulmamış bölgelerde ağaçlar büyümeye devam ediyor. Bu, ormanların olağanüstü direncini ortaya koyuyor.”
COP30 Öncesi Kritik Bulgular
Araştırmanın ortak yazarlarından Cambridge Üniversitesi’nden Dr. Adriane Esquivel-Muelbert, bulguların iklim değişikliğiyle mücadelede tropikal yağmur ormanlarının kritik rolünü bir kez daha ortaya koyduğunu belirtti.
Özellikle büyük ağaçların atmosferdeki karbondioksiti emme kapasitesinin iklim krizine karşı güçlü bir savunma hattı oluşturduğunu vurgulayan Esquivel-Muelbert, bu yıl Brezilya’da yapılacak COP30 iklim zirvesi öncesinde araştırmanın öneminin arttığını söyledi.
Ormansızlaşma Gerçeği Göz Ardı Edilmemeli
Her ne kadar artan karbondioksit seviyeleri Amazon’daki ağaçların büyümesine katkıda bulunsa da uzmanlar, bunun ormansızlaşmanın yarattığı yıkımı gölgelememesi gerektiği konusunda uyarıyor.
Bristol Üniversitesi’nden Dr. Rebecca Banbury Morgan, çalışmanın ortak yazarlarından biri olarak şu ifadeleri kullandı:
“Yeni ağaç dikmek önemlidir ancak yüzlerce yıl yaşayan tropikal ağaçların sağladığı karbon depolama ve biyolojik çeşitlilik faydalarını kısa sürede yerine koyamaz. Ormansızlaşma, Amazon ekosisteminin en büyük tehdididir.”
Tüm Orman Büyüyor
Leeds Üniversitesi’nden Profesör Tim Baker, araştırmanın dikkat çekici bir başka sonucunu şöyle özetledi:
“Bozulmamış Amazon ormanlarında karbon depolamanın arttığını biliyorduk. Bu çalışma, aynı zamanda tüm ağaçların büyüdüğünü ve bütün ormanın yapısal olarak değiştiğini gösteriyor.”
İki Yönlü Bir Tablo
Araştırma, Amazon ormanlarının hem kırılganlığını hem de direncini gözler önüne seriyor. Bir yandan karbondioksitin gübreleme etkisi ağaçların büyümesine destek oluyor, diğer yandan ise insan kaynaklı ormansızlaşma ve iklim değişikliği bu kazanımları tehdit ediyor.
Bilim insanları, Amazon’un yalnızca Güney Amerika için değil, tüm dünya ekosistemi için yaşamsal bir karbon yutağı olduğunu hatırlatarak, koruma çalışmalarının hızlandırılması gerektiğini vurguluyor.
