New York Times’ın haberine göre, biyoteknoloji şirketlerinin geliştirdiği genetiği değiştirilmiş domuz organlarının insanlara nakli, Yahudi ve İslam dünyasında yoğun tartışmalara neden oldu. Özellikle böbrek yetmezliği gibi hayati risk taşıyan durumlarda bu organların kullanımı gündeme gelirken, iki dinin kutsal metinlerinde domuzun “tabu” kabul edilmesi tartışmayı daha da çetrefilli hale getiriyor.
Yahudilikte “Yaşamı Koruma” Önceliği
Yahudilikte domuz eti “treyf”, yani koşer’in tam zıddı kabul edilse de, organ nakli söz konusu olduğunda yaşamı koruma yükümlülüğü en büyük öncelik olarak görülüyor. Washington Üniversitesi’nden Prof. Rabbi Pamela Barmash, “En dindar ve Ortodoks Yahudiler için bile %100 caiz” diyerek tartışmaya nokta koydu.
Ortodoks Yahudi Cemaati Başkan Yardımcısı Rabbi Moshe Hauer da modern dönemde domuz yasağının yalnızca yiyeceklerle sınırlı olduğunu belirterek, “Bir Yahudi, domuzdan yapılmış kalp kapağı da kullanabilir, domuz derisinden yapılmış futbol topuyla da oynayabilir” dedi.
İslam’da Çıta Daha Yüksek
İslam’da ise mesele daha hassas. Kur’an’da domuz yasağı defalarca vurgulansa da, hayat kurtarmak için bazı yasakların aşılmasına izin veriliyor. İkra Camii İmamı Ahmed Ali, “Bir insanın hayatını kurtarmak için gerekirse helal olmayan bir şey kullanılabilir. Ama doktor, başka çözümün mümkün olup olmadığına karar vermeli” diyerek tıbbi zorunluluk vurgusu yaptı.
Wisconsin Tıp Fakültesi’nden Dr. Aasim I. Padela, bazı İslam otoritelerinin sınırlı koşullarda domuz organ nakline izin verdiğini ancak öncelikle alternatif tedavilerin denenmesi gerektiğini belirtti.
Tabunun Kökeni
Domuz yasağı, diğer büyük dinlerde görülmeyen bir durum. Arkeolojik bulgular, domuzların Ortadoğu’da 9 bin yıl önce evcilleştirildiğini gösteriyor. Harvard Üniversitesi’nden Julia Rhyder, bu yasağı “tek Tanrı, tek tapınak ve tek yasaklı yiyecek” anlayışıyla açıklıyor. British Columbia Üniversitesi’nden Rumee Ahmed ise “İnsanlar namaz kılmasa da, oruç tutmasa da domuz yemez. Domuz, son sınırdır” ifadesini kullanıyor.
“Son Çare Domuz Olabilir”
Organ nakli öncülerinden Dr. Muhammad M. Mohiuddin, 30 yıllık tecrübeyle vardığı noktayı şöyle özetledi:
“Önce tüm tedavi seçenekleri denenmeli. Ama hayat kurtarmanın son çaresi domuz organı olabilir.”
Chicago Üniversitesi’nden etik profesörü Laurie Zoloth ise meseleye toplumsal boyuttan yaklaşıyor: “Bazı şeyler caiz olabilir ama sosyal olarak onaylanmaz. İnsanlara küçük yaştan itibaren bunların iğrenç olduğu öğretilir.”
