Fuego Yanardağı Geceyi Kızıla Boyadı: 1.700 Kişi Sığınaklara Yerleştirildi

Guatemala’nın en hareketli yanardağlarından Fuego’da patlamaların şiddetlenmesi üzerine çevredeki yerleşimler tahliye edildi. Lav akıntıları ve sıcak volkanik materyaller yamaçlardan aşağı ilerlerken yaklaşık 1.700 kişi geçici barınma merkezlerine yerleştirildi. Yetkililer, yağışların volkanik çamur akıntılarını büyütebileceği uyarısında bulundu.

Guatemala’daki Fuego Yanardağı, kül, gaz ve lav püskürterek yeniden faaliyete geçti. Pazartesi sabahı başlayan volkanik hareketliliğin ilerleyen saatlerde güçlenmesi üzerine yanardağın çevresindeki yerleşimlerde tahliye operasyonu başlatıldı.

Guatemala Ulusal Afet Azaltma Koordinatörlüğü CONRED’in verdiği bilgilere göre yaklaşık 1.700 kişi, evlerine dönmelerine izin verilinceye kadar geçici sığınaklarda kalacak. Tahliyeler özellikle San Juan Alotenango belediyesine bağlı El Porvenir ve Las Lajitas çevresinde yoğunlaştı.

Fuego’nun kraterinden yükselen kül ve gaz bulutları gökyüzünü kaplarken yanardağın yamaçlarında parlak lav akıntıları gözlendi. Hızla hareket eden sıcak gaz, kül ve kaya parçalarından oluşan piroklastik akıntılar beş farklı vadiden aşağı ilerledi. Yetkililer, faaliyet şiddetlenirse bu akıntıların daha uzak bölgelere ulaşabileceğini bildirdi.

Lavlar Kraterin Üzerinde 300 Metreye Yükseldi

Guatemala Sismoloji, Volkanoloji, Meteoroloji ve Hidroloji Enstitüsü INSIVUMEH tarafından yapılan ilk değerlendirmelerde, yanardağın patlayıcılık seviyesinin arttığı belirtildi.

Kraterin üzerinde yaklaşık 200 ila 300 metre yüksekliğe ulaşan lav püskürmeleri meydana geldi. Canlı görüntülerde lavların ve piroklastik materyallerin yüksek hızla yamaçlardan aşağı ilerlediği görüldü.

Fuego’nun çevresindeki vadiler, volkanik materyallerin doğal akış yollarını oluşturuyor. Ancak bu bölgelerde bulunan yerleşimler, tarım alanları ve ulaşım güzergâhları nedeniyle her yeni hareketlilik ciddi risk yaratıyor.

Reuters’ın aktardığı bilgilere göre kül bulutlarının rüzgârın etkisiyle yanardağın yaklaşık 100 kilometre batısına ve kuzeybatısına kadar ulaşabileceği değerlendiriliyor. Bu nedenle doğrudan yanardağın eteklerinde bulunmayan bölgelerde de kül yağışı yaşanabileceği belirtiliyor.

Alarm Seviyesi Kademeli Olarak Yükseltildi

Volkanik hareketliliğin başlamasının ardından ülke genelinde önce turuncu alarm ilan edildi. Müdahale ve izleme çalışmalarının artırılmasını ifade eden bu seviyenin ardından Sacatepéquez, Escuintla ve Chimaltenango bölgelerinde alarm kırmızıya yükseltildi.

Son açıklamalara göre bu üç bölgede yaklaşık 29 bin kişi kül yağışından etkileniyor. Okullarda yüz yüze eğitime ara verilirken yerel yönetimler ve afet ekipleri, yanardağın çevresindeki topluluklarla sürekli iletişim halinde bulunuyor.

Paylaşılan ilk haberlerde alarm kapsamındaki bölgelerin toplam nüfusunun 1,6 milyon olduğu belirtilmişti. Ancak AP’nin CONRED’e dayandırdığı güncel veriler, doğrudan kül yağışından etkilenen nüfusun yaklaşık 29 bin olduğunu gösteriyor. Sığınaklarda kalan kişi sayısı ise yaklaşık 1.700 olarak açıklandı.

Köylüler Gece Yarısı Evlerini Terk Etti

Patlamaların şiddetlenmesiyle birlikte El Porvenir ve Las Lajitas çevresinde yaşayan aileler gece saatlerinde evlerinden ayrıldı.

İlk aşamada yaklaşık 250 kişinin önleyici tahliye kapsamında bölgeden çıkarıldığı açıklanmıştı. Ancak farklı yerleşimlerden gelen ailelerin de barınma merkezlerine ulaşmasıyla sığınaklarda kalanların sayısı yaklaşık 1.700’e yükseldi.

San Juan Alotenango’daki toplum merkezleri geçici barınaklara dönüştürüldü. Ailelere yatak, yiyecek ve temel ihtiyaç malzemeleri sağlanırken çocuklu ailelerin güvenli bölgelere ulaştırılmasına öncelik verildi.

Yetkililer, volkanik faaliyet sürdüğü müddetçe tahliye edilenlerin evlerine dönmemesini istedi. Bölge sakinlerinin önemli bir kısmı, Fuego’nun sürekli hareketli olmasına alışkın olsa da son patlamaların önceki olağan faaliyetlerden daha güçlü olduğunu belirtti.

Volkanik Çamur Akıntısı Tehlikesi Büyüyor

Fuego çevresindeki en büyük tehlikelerden biri yalnızca lav veya piroklastik akıntılar değil. Krater ve yamaçlarda biriken kül ile kaya parçaları, şiddetli yağışların etkisiyle lahar adı verilen volkanik çamur akıntılarına dönüşebiliyor.

Güncel ölçümlerde bazı çamur akıntılarının yaklaşık 7 kilometre uzunluğa ulaştığı bildirildi. Bu akıntıların henüz yerleşimlere veya yapılara ulaşmadığı belirtilirken önümüzdeki günlerde beklenen yağışların riski artırabileceği uyarısı yapıldı.

CONRED, yanardağın çevresinde yaşayanlardan dere yataklarından ve vadilerden uzak durmalarını istedi. Bölge halkına kül yağışı sırasında maske kullanmaları, içme suyu depolarını kapatmaları ve hayvanlarla tarım ürünlerini korumaları tavsiye edildi.

Guatemala makamları, özellikle önümüzdeki 72 saatin kritik olduğunu belirtti. Yanardağın aktivitesi azalsa bile gevşek volkanik materyallerin yağmurla birlikte yeniden harekete geçebileceğine dikkat çekildi.

Antigua Yolunda Önlem Alındı

Yanardağın yakınından geçen 14 Numaralı Ulusal Yol, volkanik faaliyetin artması üzerine geçici olarak ulaşıma kapatıldı. Güzergâh, Guatemala’nın önemli turizm merkezlerinden ve UNESCO Dünya Mirası alanlarından biri olan Antigua’ya ulaşımda kullanılıyor.

Yolun bazı bölümleri daha sonra yeniden açılmış olsa da yetkililer, bölgedeki ulaşımın volkanik faaliyet ve kül yoğunluğuna göre yeniden düzenlenebileceğini bildirdi.

Başkent Guatemala City’deki La Aurora Uluslararası Havalimanı’nın uçuşları ise ilk aşamada normal şekilde devam etti. Ancak kül bulutlarının yön değiştirmesi halinde hava trafiğinde yeni tedbirlerin gündeme gelebileceği değerlendiriliyor.

Volkanik kül, uçak motorlarında ciddi hasara neden olabileceği için hava ulaşımı açısından özel bir risk taşıyor. INSIVUMEH ve sivil havacılık birimleri bu nedenle kül bulutunun yönünü ve yüksekliğini takip ediyor.

Fuego Orta Amerika’nın En Hareketli Yanardağlarından Biri

Deniz seviyesinden yaklaşık 3 bin 763 metre yüksekliğe ulaşan Fuego, Guatemala City’nin yaklaşık 30 kilometre güneybatısında bulunuyor. Yanardağ, küçük ve orta şiddetteki patlamaların sık görüldüğü sürekli hareketli bir sistem olarak biliniyor.

INSIVUMEH’in temmuz ayındaki ölçümlerinde Fuego’da saatte beş ila dokuz arasında zayıf ve orta şiddetli patlama kaydedilmişti. Bazı patlamalar kül sütunlarını deniz seviyesinden yaklaşık 4 bin 700 metre yüksekliğe taşırken sıcak materyaller farklı vadilerden aşağı ilerlemişti.

Son hareketlilik ise olağan kabul edilen patlamalardan daha güçlü bir aşamaya geçilmesi nedeniyle geniş çaplı tahliyeye yol açtı.

2018’de Bir Yerleşim Tamamen Yok Olmuştu

Fuego Yanardağı’nın 3 Haziran 2018’deki büyük patlaması, Guatemala’nın yakın tarihindeki en ölümcül doğal afetlerden birine dönüşmüştü.

Hızla hareket eden piroklastik akıntılar, yanardağın eteklerindeki yerleşimlere ulaşarak bir topluluğu tamamen yok etmişti. Reuters’ın güncel haberinde 2018 patlamasında 200’den fazla kişinin yaşamını yitirdiği belirtiliyor. AP ise felakette yüzlerce insanın öldüğünü ve bir köyün tamamen ortadan kalktığını aktarıyor.

2018 felaketi sırasında sıcak gaz, kül ve kaya parçalarından oluşan akıntıların bazı bölgelere çok kısa sürede ulaşması, tahliye için yeterli zaman bırakmamıştı. Bu geçmiş nedeniyle Guatemala makamları, günümüzdeki hareketlilikte erken ve önleyici tahliye yöntemini uyguluyor.

Patlamanın Şiddeti Azalsa Da Tehlike Sürüyor

INSIVUMEH’in ilk değerlendirmelerinde patlamanın şiddetinde sınırlı bir azalma görüldüğü bildirildi. Ancak lav akıntıları, piroklastik hareketler, kül yağışı ve lahar tehlikesi nedeniyle alarm durumu devam ediyor.

Tahliye edilen yaklaşık 1.700 kişinin evlerine ne zaman dönebileceği henüz açıklanmadı. Kararın yanardağın sismik hareketleri, gaz çıkışı, lav üretimi ve yağış tahminleri birlikte değerlendirilerek verilmesi bekleniyor.

Şimdilik Fuego’nun çevresinde hayat geçici olarak durdu. Okullar kapatıldı, bazı yollar kontrol altına alındı ve yüzlerce aile gecesini evlerinden uzakta geçirmek zorunda kaldı.

Gece gökyüzünü aydınlatan lavlar uzaktan etkileyici bir görüntü oluştursa da yanardağın eteklerinde yaşayanlar için bu manzara, 2018’de yaşanan felaketin yeniden gerçekleşebileceğine dair güçlü bir uyarı anlamına geliyor.

Kaynak: Euronews