Bir zamanlar teknoloji çalışanlarının hayallerini süsleyen San Francisco, bugün dünyanın en yüksek maaşlarını veren şehirlerinden biri olmasına rağmen yaşam maliyetleriyle yeniden gündemde. OpenAI, Anthropic ve diğer yapay zeka şirketlerinin yarattığı yeni servet dalgası, kentteki fiyatları öyle bir noktaya taşıdı ki artık yıllık 180 ila 250 bin dolar kazanan teknoloji profesyonelleri bile gelecek planlarını başka şehirlerde yapmaya başladı.
Uzmanlara göre yapay zeka sektörünün hızla büyümesi, yalnızca teknoloji dünyasını değil, konut piyasasını, kiraları ve günlük yaşam maliyetlerini de kökten değiştiriyor. Bir zamanlar yüksek gelir grubuna dahil edilen maaşlar artık San Francisco’da orta sınıf yaşam standardını bile garanti edemiyor.
180 Bin Dolarlık Maaşla Ev Bulamadılar
27 yaşındaki teknoloji çalışanı Katrine Razniak, birkaç yıl önce San Francisco’ya taşındığında yıllık 70 bin dolar kazanıyordu. Kariyerinde yükselerek maaşını 180 bin dolara çıkardı.
Yazılım mühendisi olan partneri Adam Woodbury ise yılda 185 bin dolar kazanıyor.
Toplam gelirleri yıllık 365 bin dolar olmasına rağmen çift, aylık 5 bin doların altında tek yatak odalı bir ev bulmakta zorlandı.
Yaklaşık üç ay boyunca onlarca daire gezen çift, yüksek fiyatlar ve yoğun talep nedeniyle aradığı evi bulamadı. Bir ilanda aylık 5 bin 200 dolar kira istenirken aynı daire için onlarca kişinin sıraya girdiğini gördüler.
Sonunda ev aramaktan vazgeçtiler.
Yapay Zeka Şirketleri Dengeleri Değiştiriyor
Kentte yaşanan bu dönüşümün merkezinde ise OpenAI ve Anthropic bulunuyor.
Toplam değerlemeleri yaklaşık 1 trilyon dolara yaklaşan iki şirketin halka arz hazırlıkları, San Francisco’da yeni bir ultra zengin çalışan sınıfı oluşturuyor.
Uzmanlara göre yalnızca bu iki şirket bile önümüzdeki dönemde onlarca yeni milyarder çıkarabilir.
Böylece yüksek maaşlı teknoloji çalışanları bile artık kendilerini ekonomik olarak geride kalmış hissediyor.
Woodbury, yaşadığı durumu şu sözlerle özetliyor:
“Artık burada yaşamaya yetecek kadar iyi kazanmadığımı hissediyorum. Çünkü bir yapay zeka şirketinde çalışmıyorum.”
Konut Krizi Yeni Bir Boyuta Ulaştı
San Francisco uzun yıllardır yüksek konut fiyatlarıyla bilinse de yapay zeka yatırımları sonrası tablo daha da ağırlaştı.
Kentte ortanca konut fiyatı 1,7 milyon doların üzerine çıktı.
Ortalama apartman kirası ise aylık 3 bin 827 dolara ulaşarak New York’u geride bıraktı ve ABD’nin en pahalı kiralık konut piyasası haline geldi.
En çok tercih edilen mahallelerde boş daire oranı yüzde 3 seviyesine kadar gerilerken yeni konut üretiminin de yavaşlaması fiyat baskısını artırıyor.
Marketten Ulaşıma Her Şey Daha Pahalı
Sorun yalnızca kira değil.
Verilere göre San Francisco’da;
- Kamu hizmetleri ulusal ortalamanın yaklaşık yüzde 41 üzerinde.
- Ulaşım maliyetleri yüzde 43 daha pahalı.
- Market alışverişi ise ABD ortalamasına göre yaklaşık yüzde 19 daha yüksek.
Dolayısıyla yüksek maaşlar, günlük yaşam giderleri karşısında beklenenden çok daha hızlı eriyor.
Özellikle genç teknoloji çalışanları, dışarıda yemek yemek ya da sosyal aktivitelere katılmak gibi sıradan harcamaları bile bütçe hesabıyla yapmak zorunda kaldıklarını söylüyor.
250 Bin Dolar Kazananlar Bile Baskı Hissediyor
23 yaşındaki Jolie Gan, hem girişim sermayesi şirketi Andreessen Horowitz‘de çalışıyor hem de teknoloji yayıncılığı yapıyor.
Yıllık yaklaşık 250 bin dolar gelir elde etmesine rağmen kısa süre içinde üç kez ev değiştirmek zorunda kaldığını anlatıyor.
Bir dairenin ilanındaki bilgilerin gerçeği yansıtmadığını, başka bir evde ise küf ve fare problemi yaşadığını söyleyen Gan, buna rağmen San Francisco’da kalmaya devam etmeyi planlıyor.
Ancak yılda 200 bin doların altında kazanan arkadaşlarının büyük bölümünün kira, faturalar ve market masrafları nedeniyle birikim yapamadığını belirtiyor.
Yapay Zeka Serveti Yeni Bir Ekonomik Ayrım Yarattı
Ekonomistlere göre kentte artık iki farklı teknoloji çalışanı profili oluşmaya başladı.
Bir tarafta maaşla çalışan yazılım geliştiricileri bulunurken diğer tarafta ise şirket hisseleri sayesinde milyonlarca hatta milyarlarca dolar servete ulaşan yapay zeka çalışanları yer alıyor.
Bu durum yalnızca emlak piyasasını değil, restoranlardan hizmet sektörüne kadar birçok alanı etkiliyor.
Yeni ekonomik yapı, şehirdeki fiyat seviyesini sürekli yukarı çekiyor.
San Francisco Hayali Değişiyor
Bir dönem teknoloji dünyasının en büyük hedeflerinden biri olan San Francisco’da yaşamak artık eskisi kadar cazip görünmüyor.
Kariyer fırsatları hâlâ dünyanın en güçlüleri arasında yer alsa da birçok genç çalışan geleceğini Seattle, Austin veya daha düşük yaşam maliyetine sahip şehirlerde kurmayı planlıyor.
Razniak ve Woodbury de bu isimlerden biri.
Çift, yıllık toplam gelirleri yüz binlerce doları bulmasına rağmen bir ev, garaj ve küçük bir depolama alanına sahip olmanın San Francisco’da ulaşılması güç bir hedef haline geldiğini düşünüyor.
Uzmanlara göre yapay zekanın yarattığı ekonomik büyüme önümüzdeki yıllarda da devam edecek. Ancak bu büyümenin, yaşam maliyetleri üzerindeki baskıyı daha da artırması bekleniyor.
Kaynak: NYT
