İklim krizi ve yükselen deniz seviyeleri, dünya mirasının en nadide mücevherlerinden biri olan Venedik’i tarihinin en büyük varoluşsal tehdidiyle karşı karşıya bırakmış durumda. Scientific Reports dergisinde yayımlanan kapsamlı bir çalışma, son 150 yıldır artan su baskınlarına maruz kalan İtalya’nın bu efsanevi şehrinin geleceğine dair sarsıcı bir senaryoyu gündeme taşıdı. Bilim insanları, mevcut mühendislik çözümlerinin ve uyum stratejilerinin bir noktadan sonra yetersiz kalabileceğini vurgulayarak, son çare olarak şehrin tamamen “yer değiştirmesi” gerekebileceğine işaret ediyor.
Hiçbir Önlem Venedik’i Suların Altında Kalmaktan Kurtaramayabilir
Birleşmiş Milletler Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) tarafından hazırlanan Altıncı Değerlendirme Raporu’ndaki deniz seviyesi yükselmesi projeksiyonlarını temel alan araştırma, Venedik için mevcut ve potansiyel stratejileri masaya yatırdı. UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan şehir, sadece geçtiğimiz yaz bile drenaj sistemlerini felç eden ve sokakları nehirlere çeviren şiddetli fırtınalarla boğuştu. 2019 yılında yaşanan ve yüz milyonlarca euro hasara yol açan sel felaketi, San Marco Bazilikası gibi 900 yıllık devasa yapıların bile ne kadar kırılgan olduğunu göstermişti. Bu yapıyı korumak için 2023’te hayata geçirilen cam bariyerler ve 3,3 milyon euroluk restorasyon planları, uzmanlara göre sadece “zaman kazandıran” geçici hamleler olabilir.
Üç Farklı Senaryo ve Devasa Maliyetler
Çalışmanın yazarları, deniz seviyesindeki yükselişin hızına göre Venedik’i bekleyen üç temel uyum stratejisinin ana hatlarını çizdi. Bu stratejilerin her biri, ekonomik ve teknik açıdan devasa zorluklar barındırıyor:
- Kıyı Setleri ve Bariyerler: Eğer emisyonlar düşük seviyede tutulabilirse, 2100 yılına kadar gerçekleşebilecek 0,5 metrelik yükselmeye karşı toprak, kum ve kayadan inşa edilecek setler kullanılabilir. Ancak bu mühendislik çözümünün tahmini maliyeti bile 500 milyon ile 4,5 milyar euro arasında değişiyor.
- Venedik Lagünü’nün Kapatılması: Deniz seviyesindeki artış yarım metreyi aşarsa, lagünün tamamen “süper setlerle” dış dünyaya kapatılması gerekecek. Şehri 10 metreye kadar deniz seviyesi yükselmesine karşı koruyabilen bu devasa bariyer sisteminin maliyeti ise 30 milyar euroyu aşıyor.
- Son Çare Olarak Şehri Taşımak: Bilim insanlarına göre, deniz seviyesinin 4,5 metreyi aşması durumunda artık geri dönüşü olmayan bir noktaya girilecek. Bu aşamada şehrin tarihi dokusunun, sanat eserlerinin ve yaşayanlarının tamamen başka bir yere taşınması tek seçenek haline gelebilir. Bu radikal ve hüzünlü çözümün faturası ise yaklaşık 100 milyar euro olarak hesaplanıyor.
50 Yıllık Planlama Şart: “En Uygun Strateji Yok”
Doğu Anglia Üniversitesi Tyndall İklim Değişikliği Araştırma Merkezi’nden Profesör Robert Nicholls, analizlerin Venedik için tek bir “mucize çözüm” olmadığını gösterdiğini belirtiyor. Nicholls’a göre atılacak her adım; Venedik sakinlerinin refahı, ekonomik sürdürülebilirlik, lagün ekosisteminin geleceği ve bin yıllık kültürel mirasın korunması gibi kritik faktörleri dengelemek zorunda. Büyük ölçekli kalıcı bariyerlerin inşasının 30 ila 50 yıl sürebileceği gerçeği göz önüne alındığında, Venedik’in yarınını kurtarmak için planlamaya bugün başlanması “zorunlu” görülüyor.
Venedik’in bu denli risk altında olmasının temelinde coğrafi konumu kadar mevsimsel siroko rüzgarlarının yarattığı “fırtına dalgalanmaları” da yatıyor. Adriyatik Denizi üzerinden gelen suların sığ lagüne dolmasıyla yaşanan seller, küresel ısınma kaynaklı termal genleşme ve buzulların erimesiyle birleşince içinden çıkılmaz bir hal alıyor. Bilim insanları, alçakta bulunan tüm kıyı bölgelerinin Venedik’i bir “erken uyarı sinyali” olarak görmesi ve adaptasyon stratejilerini hemen düşünmeye başlaması gerektiğini hatırlatıyor.
Kaynak: Oksijen
