Financial Times’ın haberine göre, ABD Başkanı Donald Trump, Alaska’da Vladimir Putin ile yapacağı kritik zirvede yanında hiçbir Rusya veya Ukrayna uzmanı bulundurmayacak. Haberde, Trump’ın ikinci döneminde sadakati, deneyim ve kıdemin önüne koyan bir yönetim anlayışı benimsediği, bu nedenle tecrübeli diplomatların ya görevden alındığı ya da dış politika süreçlerinden dışlandığı belirtildi.
Eski ABD’li diplomat Eric Rubin, “Trump’ın yanında, Rusya ve Ukrayna’yı bilen tek bir politika yapıcı yok” sözleriyle durumu özetledi.
Helsinki’den Alaska’ya: Hazırlıksızlık Eleştirileri
Haberde, 2018 Helsinki Zirvesi’nde Trump’ın Putin ile düzenlediği ortak basın toplantısındaki performansına atıf yapıldı. O dönemde Beyaz Saray’ın üst düzey Rusya danışmanı Fiona Hill, toplantıyı bitirmek için “sahte nöbet geçirmeyi” düşündüğünü itiraf etmişti.
Eski ABD Polonya Büyükelçisi Daniel Fried ise Alaska zirvesine dair, “Trump ve Witkoff’u baş başa bırakamazsınız; çünkü yeterince bilgiye sahip değiller. Salonda başkana bakıp gözlerini deviren ve başını sallayan biri olmalı” diyerek uyarıda bulundu.
NSC ve Dışişleri Bakanlığı’nda Büyük Tasfiye
Trump’ın ikinci döneminde Ulusal Güvenlik Konseyi (NSC) ciddi biçimde küçültüldü. Mayıs ayında çok sayıda dış politika ve ulusal güvenlik uzmanı görevden alındı. Dışişleri Bakanlığı da federal kadro küçültme kapsamında 1.300’den fazla çalışanını işten çıkardı; bunların arasında Rusya ve Ukrayna analistleri de yer aldı.
Amerikan Diplomatik Hizmetler Birliği (AFSA), Ocak ayından bu yana diplomatların yaklaşık %25’inin görevden ayrıldığını, kalan personelin moralinin “en düşük seviyede” olduğunu açıkladı. Rubin, Rusya ve Ukrayna’dan sorumlu üst düzey görevlerin hâlâ doldurulmadığını vurguladı.
Putin’in Müzakere Avantajı
Biden döneminde NSC’de Rusya’dan sorumlu kıdemli direktör olarak görev yapan Eric Green, “Putin’in sunduğu konular üzerinden tartışmaya çekilmemek ve ilk bakışta makul görünen ama aslında çarpıtılmış taleplere onay vermemek gerekiyor” dedi.
Uzmanlara göre Putin, detaylara hâkimiyeti ve karşısındakini hazırlıksız yakalama konusundaki becerisiyle biliniyor. Bu nedenle ABD Başkanı’nın yanında deneyimli diplomatların bulunmaması, müzakerelerde ciddi risk oluşturuyor.
Trump’ın Beklentileri “Minimumda”
Trump, Alaska görüşmesini “ortamı yoklama” niteliğinde gördüğünü belirterek, “İki dakika içinde ilerleme olup olmayacağını anlarım. Belki ‘başarılar’ derim, belki de ‘anlaşma yapabiliriz’ derim” ifadelerini kullandı.
Beyaz Saray ise zirveden somut bir anlaşma çıkmasını beklemiyor. Ancak uzmanlar, “odadaki yetişkinlerin” yokluğunda Trump’ın tamamen kendi içgüdülerine ve kişisel ilişkilerine dayalı bir dış politika yürütmesinin risklerine dikkat çekiyor.
“Uzman Odaklı Süreç Yok Oluyor”
2018 Helsinki zirvesinde, NSC devlet kurumlarından gelen bilgileri koordine ederek başkanın hazırlık sürecini yönetmişti. Ancak Financial Times’a konuşan bir yetkili, “Geleneksel Washington dış politika süreci büyük ölçüde çöktü” dedi.
Fried ise ikinci dönemin tamamen farklı olacağını belirterek, “Bu yönetim, uzman odaklı bir süreç yürütmeyecek” yorumunu yaptı.
