Arjantin’in Santa Cruz eyaletinde yer alan Perito Moreno Buzulu, son haftalarda yalnızca turistlerin değil, bilim insanlarının da dikkatini çekiyor. Patagonya’nın ikonik doğa harikası, devasa boyuttaki buz çöküşleri ile yeniden gündeme geldi. Yaklaşık 70 metre – yani 20 katlı bir bina yüksekliğinde – buz bloklarının Lago Argentino sularına çökerek dev dalgalar oluşturması, izleyenleri hayran bırakıyor.
Turistler, gözlem platformlarında saatlerce bekleyip bu görkemli doğa olayına tanıklık ediyor. Ancak bu çarpıcı görüntülerin ardında yatan gerçekler, bölgedeki rehberleri ve glasyologları ciddi biçimde endişelendiriyor.
Son Yıllarda Giderek Büyüyen Buz Kırılmaları
Los Glaciares Ulusal Parkı’nda rehberlik yapan Pablo Quinteros, bu boyutta buz kütlesi çöküşlerinin son 20 yılda pek sık görülmediğini belirtiyor. Ancak özellikle son 4-6 yıl içinde bu devasa calving (buzdan kopma) olaylarının sayısında ciddi bir artış yaşandığını söylüyor. Quinteros, “Bu büyüklükte kopmalar, alışık olmadığımız bir durum. Perito Moreno’nun dengesi bozulmuş olabilir,” diyor.
Buzul Dengesi Bozuluyor: İlerleme Yerini Gerilemeye Bıraktı
And Dağları’ndan başlayarak Lago Argentino’ya kadar uzanan buzul, geçmişte yıllara göre ilerleyip gerileyen dengeli bir yapıya sahipti. Ancak Arjantinli glasyolog Lucas Ruiz, son 5 yıldır net bir gerileme eğilimi gözlemlediklerini belirtiyor. Ruiz, Arjantin’in devlet bilim kurumu CONICET bünyesinde çalışan bir araştırmacı ve Patagonya buzullarının iklim değişikliği karşısındaki geleceğini inceliyor.
“Buzul yaklaşık 80 yıldır aynı noktada sabitti. Bu oldukça sıra dışı bir durumdu. Ama 2020’den bu yana bazı noktalarda geri çekilmeler net olarak gözleniyor,” diyor Ruiz. Şu anda buzulun yılda 1-2 metre arasında su eşdeğeri kaybı yaşadığını, bu durumun tersine çevrilmezse kayıpların hızla artabileceğini vurguluyor.
2024 Raporu: Son 47 Yılın En Uzun Süreli Kütle Kaybı
Ruiz’in ortak yazarlığını yaptığı ve 2024 yılında Arjantin Kongresi’ne sunulan devlet destekli rapor, buzulun genel olarak son 50 yıldır kütle dengesini koruduğunu ancak 2015’ten itibaren ciddi bir erime eğilimi gösterdiğini ortaya koydu. Raporda, Perito Moreno Buzulu’nun yılda ortalama 0.85 metre kütle kaybı yaşadığı belirtildi.
UNESCO’nun mart ayında yayımladığı küresel rapor da bu verileri destekliyor. Son üç yıllık dönem, dünya çapında en büyük buzul kütle kaybının yaşandığı zaman dilimi olarak kayda geçti.
Isınan Hava, Azalan Kar: Buzulun Geleceği Tehlikede
Lucas Ruiz ve ekibi tarafından yapılan ölçümlere göre, bölgede hava sıcaklığı her on yılda 0.06 derece artıyor. Buna karşılık, kar ve buz birikimi sağlayan yağış miktarı düşüşte. Bu durum, buzulun üst kısımlarında biriken kar miktarının, alt kısımlarda yaşanan erime ve çöküşleri telafi edemediği anlamına geliyor.
Ruiz bu konuda şöyle diyor: “Buzul uzun süre iklim değişikliğinin etkilerini hissetmemişti. Ancak artık yukarıdan gelen birikim, aşağıdaki kayıpları karşılamıyor. Denge tamamen bozulmuş durumda.”
Görsel Şölenin Ardında Sessiz Bir Alarm
Turistler için hala büyüleyici bir deneyim sunan Perito Moreno, günümüzde çok sayıda tekne turuna ev sahipliği yapıyor. Yüzlerce turist, dev buz kütlelerinin suya çöküşünü yakından izlemek için bölgeye akın ediyor. Brezilyalı ziyaretçi Giovanna Machado, deneyimini şu sözlerle anlatıyor: “Çılgınca. Hayatımda gördüğüm en inanılmaz şey. Fotoğraflar bu devasa yapıyı anlatmaya yetmiyor. Herkes hayatında bir kez buraya gelmeli.”
Ancak bilim insanları için bu büyüleyici manzara, aynı zamanda küresel iklim değişikliğinin etkilerinin doğrudan bir göstergesi olarak görülüyor.
