2024 sonbaharında, Chapel & Swan Smokehouse’un sahibi Chris Swales, 37 bin sterlinlik füme somon siparişinin ödemesi gelmeyince şüphelenmeye başladı. Fransız bir süpermarketin alıcısı gibi davranan “Patrick Moulin” adlı şahıs, detaylı yazışmalar ve belgelerle dolandırıcılığı ustaca yürüttü. Swales’in üretim programı buna göre şekillendirildi, ürünler hazırlandı, sevk edildi ve… bir daha haber alınamadı.
Swales, alıcının gerçek olmadığını öğrenince bir sabah Londra’ya doğru yola çıktı. Ancak karşılaştığı soğuk yüzler, boş hangarlar ve sessizlik, dolandırıldığını açıkça ortaya koydu. “Hiç kimse donmuş somonu niye çalsın ki?” sorusu artık cevabını bulmuştu.
Büyük Peynir Vurgunu: 22 Tonluk Hırsızlık
Aynı dönemde bir diğer büyük dolandırıcılık vakası daha yaşandı. Ünlü İngiliz peynir üreticisi Neal’s Yard Dairy, 950 tekerlek cheddar peyniri (yaklaşık 22 ton), yani 300 bin sterlinlik ürününü dolandırıcılara kaptırdı. Yine sahte bir Fransız şirket yetkilisi, profesyonel düzeyde iletişim kurarak güven oluşturmuştu. Ürünler teslim edildi ama ödeme hiçbir zaman ulaşmadı.
Organize Gıda Suçları Yükselişte
İngiltere’de gıda ve içecek ürünleri, tedarik zinciri hırsızlıklarında en riskli kategori haline geldi. British Standards Institute verilerine göre 2023 yılında bu tür ürünler, global kamyon kaçırma vakalarının üçte birini oluşturdu. Gıda fiyatlarının %25 arttığı bir dönemde, lüks ürünler kara borsa için oldukça kârlı hale geldi.
Güney Avrupa’da da durum farklı değil. Yunanistan’da 52 ton zeytinyağı, İspanya’da 400 adet iberico jambonu, İngiltere’de ise 50 bin sterlin değerinde peynir taşıyan bir treyler çalındı. Sektördeki uzmanlar bu tür ürünlerin genellikle Doğu Avrupa, Rusya ve Orta Asya’da yüksek talep gördüğünü belirtiyor.
Brexit ve Zayıflayan Sınır Kontrolleri
Brexit sonrası azalan sınır iş birliği, “Avrupa dağıtım dolandırıcılığı”nı kolaylaştırdı. Hull Üniversitesi’nden kriminolog Alice Rizzuti, İngiltere’nin artık AB ile yeterli bilgi paylaşımı yapmamasının gıda suçlarının önünü açtığını söylüyor. “Bu suçlar çoğunlukla gıda sektörünün içinden gelen, sektörü tanıyan kişilerce planlanıyor,” diyor.
Kimlik Hırsızlığıyla Sipariş Yağmuru
Coston Hall Dairy’den John Gill, kendi firması adına sahte siparişler verildiğini öğrendiğinde şok yaşadı. Adını ve Google profilini kullanan dolandırıcılar, 150 bin sterlinlik somon siparişi de dahil olmak üzere birçok ürün siparişi verdi. Gerçek Gill, sürekli arayan üreticilere durumu açıklamak zorunda kaldı. “Kiminle konuştuğumdan artık emin olamıyorum,” diyor.
Polis Tepkisiz: Üreticiler Yalnız Hissediyor
Mağdurların çoğu, Action Fraud gibi resmi kurumlara başvurdu ancak “takip edilebilir bir soruşturma hattı tespit edilemedi” yanıtını aldı. Oysa Swales’e göre teslimatın yapıldığı sanayi bölgesinde güvenlik kamerası bulunuyordu. “İz sürmek bu kadar mı zor?” diye soruyor.
Neal’s Yard hırsızlığına dair soruşturmada ise ilerleme kaydedildi. Londra polisi üç kişiyi “dolandırıcılık ve çalıntı mal bulundurma” suçlarından gözaltına aldı. Gıda sektörünün tamamı şimdi bu dosyanın sonucunu bekliyor.
Güvenle Büyüyen Sektör, Güvensizlikle Sarsılıyor
Swales, bu deneyimden sonra artık çok daha temkinli yaklaşıyor. “Bazı fırsatları kaçıracağım, ama tekrar dolandırılmak istemiyorum,” diyor. El yapımı gıda sektörünün samimi doğası, bu dolandırıcılıkların başarılı olmasını kolaylaştırıyor. “Güven üzerine kurulu bir iş yapıyoruz. Ama artık daha dikkatli olmalıyız.”
Bu kriz, bir yandan da İngiltere’deki lüks gıda üretiminin ne kadar değerli olduğunu gösteriyor. Swales’in dediği gibi: “Bu hırsızlıklar aslında ürünlerimizin ne kadar iyi olduğunu gösteriyor.”
