İngiliz sanat tarihinin en ikonik görüntülerinden biri tartışmanın merkezine oturdu. Yıllardır ressam JMW Turner’ın otoportresi olarak kabul edilen ve hatta İngiltere’deki 20 sterlin banknotunda kullanılan ünlü portrenin aslında Turner tarafından yapılmadığı öne sürüldü.
Sanat tarihçisi Dr. James Hamilton’ın ortaya attığı iddia, Avrupa sanat dünyasında büyük yankı uyandırdı. Hamilton’a göre Tate Britain koleksiyonunda yer alan ve yıllardır “Turner’ın otoportresi” olarak tanıtılan tablo, büyük ihtimalle dönemin önemli ressamlarından John Opie tarafından yapıldı.
Bu iddia yalnızca bir tabloyu değil, İngiliz sanat tarihinin en güçlü sembollerinden birini tartışmaya açmış durumda.
Tartışmanın Merkezindeki Portre Yıllardır 20 Sterlinde Yer Alıyor
Söz konusu tablo, Turner’ın ünlü eseri The Fighting Temeraire ile birlikte 2020 yılında tedavüle giren İngiliz 20 sterlin banknotunda kullanılmıştı.
Banknotun tanıtımı Tate Britain’da yapılmış, Turner’ın portresi de sanatçının en tanınan görsellerinden biri olarak sunulmuştu. Ancak Dr. James Hamilton’a göre yıllardır doğru kabul edilen bu bilgi aslında büyük yanlış olabilir.
Turner üzerine kitaplar yazan ve uzun yıllardır sanatçı üzerine araştırmalar yapan Hamilton, tabloyu yeniden incelemeye başladığında önemli detayların dikkatini çektiğini söyledi.
“Turner’ın diğer işlerine hiç benzemiyor” diyen sanat tarihçisi, yıllarca bu portreyi sorgulamadan kabul ettiğini ancak artık fikrinin tamamen değiştiğini belirtti.
“Bu Bir Otoportre Değil”
Hamilton’ın en dikkat çekici iddiası ise portrenin aslında hiçbir zaman resmi kayıtlarda “otoportre” olarak geçmemesi oldu.
Araştırmacıya göre tablo, Turner’ın ölümünün ardından devlete bırakılan büyük Turner koleksiyonuna yanlış şekilde dahil edildi. O dönemde sanatçının stüdyosunda yüzlerce tablo ve binlerce çizim bulunduğu için bazı eserlerin kime ait olduğunun net şekilde bilinmediği ifade ediliyor.
Hamilton’a göre süreç içinde tablo önce “Turner’ın portresi” olarak anıldı, yıllar sonra ise bu ifade yanlış şekilde “Turner tarafından yapılmış otoportre” algısına dönüştü.
Sanat tarihçisi özellikle eserin ışık kullanımı ve fırça tekniğinin Turner’dan çok John Opie’ye benzediğini savunuyor.
John Opie Detayı Sanat Dünyasını Karıştırdı
- yüzyılın önemli İngiliz ressamlarından biri kabul edilen John Opie, özellikle dramatik ışık kullanımıyla tanınıyordu.
Hamilton, Turner portresindeki:
- karanlıktan çıkan yüz yapısı,
- yoğun gölge kullanımı,
- dağınık saç detayları,
- doğrudan bakış tekniği
gibi özelliklerin Opie’nin tarzıyla büyük benzerlik taşıdığını söylüyor.
Özellikle San Diego Museum Of Art’taki kimliği bilinmeyen genç adam portresiyle Turner tablosunun “neredeyse aynı enerjiye sahip olduğu” yorumları dikkat çekti.
Tate Britain Şimdilik Geri Adım Atmadı
Tartışmaların büyümesi sonrası gözler Tate Britain’a çevrildi.
Müze yönetimi yaptığı açıklamada Dr. Hamilton’ın araştırmasını inceleyeceklerini belirtse de portrenin resmi tanımında henüz değişikliğe gidilmediğini duyurdu.
Bazı sanat tarihçileri Hamilton’ın tezini güçlü bulurken, bazı uzmanlar ise portrenin hâlâ Turner’a ait olduğuna inanıyor.
Eski Manchester Art Gallery küratörlerinden Dr. Selby Whittingham, tablodaki açık ton kullanımının Turner’ın stiline daha yakın olduğunu savunarak Opie iddiasına katılmadığını açıkladı.
Tartışma Hukuki Sorunlara Da Yol Açabilir
Konunun yalnızca sanat tarihiyle sınırlı kalmayabileceği konuşuluyor.
Çünkü Turner’ın eserleri ölümünden sonra “Turner Bequest” adı verilen özel miras kapsamında devlete bırakılmıştı. Eğer portrenin başka bir ressama ait olduğu kesinleşirse, eserin mülkiyeti konusunda hukuki tartışmalar yaşanabileceği belirtiliyor.
Bu nedenle Tate’in tabloyla ilgili acele karar vermek istemediği düşünülüyor.
İngiliz Sanat Dünyasında Büyük Sarsıntı
Turner, İngiliz romantik sanatının en büyük isimlerinden biri kabul ediliyor. Bu nedenle onun en ünlü portrelerinden birinin yanlış kişiye ait çıkma ihtimali sanat çevrelerinde büyük şok etkisi yarattı.
Özellikle portrenin yıllardır:
- müzelerde,
- kitap kapaklarında,
- sergilerde,
- hatta banknotlarda
kullanılmış olması tartışmayı daha da büyütüyor.
Şimdilik kesin karar verilmiş değil. Ancak sanat dünyasında artık herkes aynı soruyu soruyor:
“İngiltere’nin en ünlü sanatçı portresi gerçekten Turner’a mı ait?”
Kaynak: Tje Guardian
