Bilim insanları, 252 milyon yıl önce gerçekleşen ve “Büyük Ölüm” olarak adlandırılan Permiyen-Triyas yok oluşunda, canlılara sığınak olmuş bir bölge keşfetti. Çin’deki Turfan-Kumul Havzası, diğer bölgelere kıyasla bu felaketten çok daha az etkilenmiş ve canlı türleri için bir vaha görevi görmüştü.
Büyük Ölüm: Türlerin Yüzde 90’ı Yok Oldu
Dünya tarihindeki en büyük kitlesel yok oluş olan Permiyen-Triyas olayı, deniz canlılarının yüzde 80-90’ını ortadan kaldırmıştı. Ancak kara ekosistemlerinde yok oluş oranı konusunda bilim insanları arasında fikir birliği bulunmuyor.
Bazı teorilere göre, Sibirya’daki devasa volkanik patlamalar nedeniyle orman yangınları, asit yağmurları ve zehirli gazlar karasal türleri de büyük ölçüde yok etti. Güney Çin ve süper kıta Gondvana’daki Gigantopteris bitkilerinin yok olması, bu teoriyi destekleyen bulgular arasında yer alıyor.
Çin’de Canlılara Sığınak Olan Bölge Keşfedildi
Ancak bilim insanlarının Çin’in Turfan-Kumul Havzası’nda yaptığı yeni araştırma, bazı bölgelerin yok oluştan çok daha az etkilendiğini gösterdi. Science Advances dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, bu bölgede eğrelti otu çayırları ve iğne yapraklı ormanlar, yok oluştan 160 bin yıl öncesinden başlayarak 160 bin yıl sonrasına kadar sürekli olarak varlığını sürdürdü.
Çin Bilimler Akademisi’nden araştırmacı Mingli Wan, çalışmayla ilgili şu açıklamayı yaptı:
“Sağlam ağaç gövdeleri ve eğrelti otu saplarının varlığı, buradaki bitki örtüsünün yerel olduğunu doğruluyor. Fosiller, başka bir yerden taşınmamış.”
Araştırmada, bölgedeki spor ve polen türlerinin yok olma oranının sadece yüzde 21 olduğu saptandı. Bu oran, diğer bölgelere kıyasla çok daha düşük ve ekosistemin tahmin edilenden daha dirençli olduğunu gösteriyor.
Diğer Bölgelerden 10 Kat Daha Hızlı Toparlandı
Çalışmanın en dikkat çeken bulgularından biri de bölgenin yok oluş sonrası ekosistemini hızla yenilemesi oldu. Araştırmacılar, bu alanın diğer bölgelere göre 10 kat daha hızlı toparlandığını belirledi.
Bölgedeki nemli ve yağışlı iklim, bitki örtüsünün korunmasını sağlarken, buranın göç eden hayvanlara sığınak sunduğu düşünülüyor. Araştırmaya göre, bölge yok oluştan sadece 75 bin yıl sonra hem otçul hem de etçil canlılara yaşam alanı sağlamaya başladı.
Çalışma, Koruma Çalışmalarına Işık Tutuyor
Araştırmanın bir diğer yazarı Feng Liu, keşfin modern ekosistemlerin korunması açısından büyük bir anlam taşıdığını belirtiyor:
“Bu durum, yerel iklim ve coğrafi faktörlerin şaşırtıcı direnç noktaları yaratabileceğini gösteriyor. Küresel çevresel değişimler karşısında koruma çabalarına umut veriyor.”
Bu bulgu, büyük çevresel felaketlerde bazı bölgelerin diğerlerine kıyasla daha dirençli olabileceğini ve bu tür bölgelerin biyolojik çeşitliliği koruma açısından kritik rol oynayabileceğini gösteriyor.
