Türkiye’nin en büyük sanayi kuruluşlarından biri olan İstanbul Altın Rafinerisi (İAR), dev bir soruşturmanın odağına yerleşti. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, hileli yöntemlerle devlet desteği alarak kamu zararına neden oldukları iddiasıyla rafineri ve ilişkili şirketlerin yetkililerine yönelik gözaltı kararı çıkardı.
Toplam 23 kişi hakkında verilen karar kapsamında 21 kişi gözaltına alındı.
Devlet Desteğinde Usulsüzlük İddiası
İstanbul Altın Rafinerisi, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ve T.C. Hazine Müsteşarlığı tarafından akredite edilen ilk resmî altın rafinerisi olarak biliniyor. Ancak savcılığın açıklamasına göre, bazı şirket yöneticilerinin “örgütlü şekilde devlet desteğini kötüye kullanarak haksız kazanç elde ettikleri” iddia ediliyor.
Başsavcılığın açıklamasında, 1211 Sayılı TCMB Kanunu, 4749 Sayılı Kamunun Finansmanı ve Borç Yönetimi Kanunu ve 1567 Sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Kanunu’na muhalefet suçlamaları yer aldı.
Yöntem: İhracat Görünümlü Döviz Desteği
Soruşturmanın merkezinde, “Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ” kapsamında sağlanan %3 oranındaki devlet desteği bulunuyor.
İddialara göre şüpheliler, yurt dışından altın ithalatı yapmış gibi göstererek, bu altınları ülke içinde işlenmiş ürün gibi raporladı. Ardından ihracat işlemi yapılmış gibi gösterilerek döviz kazancı elde edildi ve bu tutarlar üzerinden %3 oranında devlet teşviki alındı.
Savcılığın tespitlerine göre, örgütlü bir yapı halinde hareket eden bu kişiler, sistemi sistematik biçimde kullanarak devleti yaklaşık 12,5 milyon dolar zarara uğrattı.
21 Kişi Gözaltında, 2 Şüpheli Aranıyor
Yapılan operasyon kapsamında gözaltı kararı verilen 23 kişiden 21’i yakalanırken, 2 şüphelinin yurt dışında olduğu öğrenildi.
Gözaltına alınan kişiler arasında İstanbul Altın Rafinerisi A.Ş. ile bağlantılı şirketlerin yöneticileri ve ortaklarının bulunduğu bildirildi.
Soruşturma kapsamında adı geçen bağlı şirketler şöyle sıralandı:
- Gramaltın Kıymetli Madenler Rafineri San. ve Tic. A.Ş.
- Kadsis Kıymetli Madenler ve Madencilik A.Ş.
- İAR Döviz ve Kıymetli Madenler Yetkili Müessese A.Ş.
- Halaç Döviz ve Kıymetli Madenler A.Ş.
- Halaç Kuyumculuk Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- HLC Kıymetli Madenler ve Yatırım A.Ş.
- İstanbul Altın Rafinerisi Kıymetli Metaller Ticaret A.Ş.
Türkiye’nin Dev Sanayi Şirketi
1996 yılında kurulan İstanbul Altın Rafinerisi (İAR), yalnızca Türkiye’nin değil, dünyanın en büyük altın işleme tesislerinden biri.
2024 yılı İSO 500 listesinde 5. sırada yer alan şirketin yıllık net satışı 229,7 milyar TL olarak kayıtlara geçti.
Buna rağmen altın sektörünün doğası gereği kâr marjı düşük, dönem kârı ise 77,8 milyon TL olarak açıklanmıştı. Şirketin yaklaşık 244 çalışanı bulunuyor.
Halaç Ailesi’nin Kurduğu Dev Yapı
İAR’ın temelleri, 1990’lı yıllarda Halaç ailesi tarafından atıldı.
Kurucu isim Ömer Halaç, Türkiye’de ilk kez 999,9 saflıkta altın üretimi yapan kişi olarak tanındı.
Markanın simgesi haline gelen “Gramaltın” serisi, hem bireysel yatırımcılar hem de kuyumculuk sektörü için güvenilir bir yatırım aracı haline geldi.
Halaç’ın 2008 yılında sıtma nedeniyle Afrika’da hayatını kaybetmesi sonrası yönetim kardeşi Özcan Halaç’a geçti.
Ancak 2014’te Özcan Halaç’ın vefatıyla birlikte şirket içinde uzun süren miras davaları yaşandı.
Mahkeme kararlarıyla sonuçlanan süreç sonunda, 2022 yılında İlknur Halaç ve çocuklarına 102 milyon TL tazminat ödenerek uzlaşmaya varıldı.
Kurumsallaşma Süreci ve Global Genişleme
2013 yılında şirketin başına profesyonel yönetici Ayşen Esen getirildi.
Esen döneminde İAR, finansal olarak güçlenerek dünya altın piyasalarında aktif oyuncu haline geldi.
Bugün şirket, yılda 1.380 ton altın işleme kapasitesiyle dünyanın ikinci büyük rafinerisi konumunda bulunuyor.
Ayrıca Londra Külçe Piyasaları Birliği (LBMA) tarafından “Good Delivery List” sertifikasına sahip.
Ortaklık Yapısı
Şirketin güncel ödenmiş sermayesi 350 milyon TL olup ortakları arasında şu isimler yer alıyor:
- Gramaltın Kıymetli Madenler Rafineri A.Ş.
- Özcan Halaç
- Vakıf Yatırım Menkul Değerler A.Ş.
- Şekerbank T.A.Ş.
- Destek Holding A.Ş.
- Odak Döviz Sınırlı Yetkili Müessese A.Ş.
- Ahmet Karbeyaz
- Denge Döviz ve Kıymetli Maden A.Ş.
- Zekeriya Aslan
Gözler Soruşturmanın Sonucunda
Savcılığın yürüttüğü soruşturmanın genişleyebileceği belirtiliyor.
İAR yönetiminden konuyla ilgili henüz bir açıklama yapılmazken, operasyonun altın ticaretinde denetim mekanizmalarını yeniden gündeme getirebileceği değerlendiriliyor.
Uzmanlar, bu tür soruşturmaların Türkiye’nin finansal şeffaflık politikaları açısından önemli bir test olduğunu vurguluyor.
