Sigara içmeyen kişilerde görülen akciğer kanserine dair uzun süredir devam eden gizem, bilim insanlarının dünya çapında yürüttüğü kapsamlı bir araştırmayla çözülmeye başladı. Nature dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, hava kirliliği ile akciğer kanserine neden olan DNA mutasyonları arasında doğrudan bir bağlantı kuruldu.
Sigara İçmeyenlerde Kanser Artıyor: Nedeni Hava mı?
ABD’nin önde gelen araştırma merkezlerinden California Üniversitesi (San Diego) ve ABD Ulusal Kanser Enstitüsü tarafından yürütülen çalışmada, sigara kullanmamış 871 akciğer kanseri hastasının tümör genetik kodu analiz edildi. Avrupa, Kuzey Amerika, Asya ve Afrika’dan gelen verilerle yapılan analizde, araştırmacılar önemli bir bulguya ulaştı:
Hava kirliliğinin yüksek olduğu bölgelerde yaşayan bireylerin tümörlerinde, kansere yol açan DNA mutasyonlarının sayısı da artıyor.
Bu durum, özellikle sigara içmeyenlerde akciğer kanseri vakalarının neden arttığını açıklamak açısından çığır açıcı bir gelişme olarak değerlendirildi.
TP53 Geni ve Hava Kirliliği Arasındaki Bağlantı
Araştırmada, ince partiküllü hava kirliliği (PM2.5) ile TP53 adlı tümör baskılayıcı gende meydana gelen mutasyonlar arasında güçlü bir bağ bulundu. Bu mutasyonlar daha önce sigara kullanımına özgü olarak biliniyordu. Ancak yeni çalışma, bu değişimlerin sigara içmeyenlerde bile hava kirliliği yoluyla oluşabileceğini ortaya koydu.
Telomer Kısalması: Hücresel Yaşlanmanın Kanserle İlişkisi
Çalışmada ayrıca, hava kirliliğine yoğun şekilde maruz kalan bireylerde telomerlerin daha kısa olduğu da saptandı. Telomerler, hücrelerin kromozomlarının uçlarını koruyan DNA yapılarıdır ve hücre bölünmesi sırasında kısalmaları, erken yaşlanma ve kanser riskini artıran bir gösterge olarak kabul edilir.
Prof. Ludmil Alexandrov, “Hava kirliliğinin, sigarayla bağlantılı saydığımız genetik mutasyonları tetiklediğini görmek çok çarpıcı. Bu bulgu, sigara içmeyenlerin neden kansere yakalandığını açıklamaya yardımcı olabilir” dedi.
Adenokarsinom Vakaları Artıyor
Sigara içmeyenlerde en sık rastlanan akciğer kanseri türü olan adenokarsinom, tüm dünyada artış eğiliminde. Güncel tahminlere göre, akciğer kanseri tanılarının %10 ila %25’i artık hiç sigara içmemiş bireylerde görülüyor. Bu durum özellikle Doğu Asya ülkelerinde, hava kirliliğinin yüksek olduğu bölgelerde belirgin hale geldi.
Çin’de Her Yıl 1 Milyondan Fazla Ölüm
Dünya genelinde her yıl yaklaşık 2,5 milyon yeni akciğer kanseri vakası teşhis ediliyor. Bunların 1 milyondan fazlası Çin’de meydana geliyor. Sigara, endüstriyel kirlilik ve çevresel toksinler, bu yüksek oranların başlıca nedeni olarak gösteriliyor.
Sürpriz Bulgular: İkinci El Sigara Dumanı ve Bitkisel İlaçlar
Araştırma, pasif içiciliğin (ikinci el sigara dumanı) kansere yol açan mutasyonlarda yalnızca küçük bir artışa neden olduğunu gösterdi. Ancak en dikkat çekici bulgu, bazı Çin menşeli bitkisel ilaçlarda bulunan aristoloşik asidin, Tayvan’daki sigara içmeyen hastalarda görülen özel mutasyonlarla ilişkili olduğuydu.
Araştırmacılar ayrıca, yalnızca sigara içmeyenlerde görülen ancak kaynağı henüz bilinmeyen bir mutasyon imzası daha tespit ettiklerini ve bunun üzerine yoğunlaştıklarını belirtti.
