İşleri erteleme, odaklanmakta zorlanma ve verimli çalışamama, birçok kişinin aşina olduğu ve baş etmeye çalıştığı günlük sorunlar.
Bu problemlerin üstesinden gelmek için işleri küçük parçalara ayırmaktan meditasyona kadar çeşitli yöntemler önerilir. Ancak öncelikle işlerden kaçarken beyinde neler olduğunu anlamak önemlidir.
Davranışsal ve duygusal tepkileri yöneten beyindeki limbik sistem, bu durumda önemli bir rol oynar. Mevcut durumu odak noktası olarak algılayan bu sistem, rahatsız edici veya korkutucu bir durumda kaçmayı önerir.
Bu bölümün yakından bağlı olduğu prefrontal korteks ise daha karmaşık davranışları ve karar verme süreçlerini kontrol eder. Beynin bu iki bölümü sürekli bir çekişme içinde olup, daha az gelişmiş olan prefrontal korteks genellikle yenik düşer. Bu, kişinin istemediği veya stresli bulduğu işleri ertelemesine neden olur.
Peki, bu davranışları bırakmak mümkün mü? Nörolog Tara Swart Bieber’a göre bu sorunun cevabı evet. Newsweek’e konuşan nörolog, “Verimlilik ya da erteleme, diğer birçok alışkanlık gibi öğrenilen alışkanlıklar. Yani, nöroplastisite yoluyla değiştirilebilirler” diyor. Nöroplastisite, beynin yapısal ve fizyolojik değişimleri ifade eder.
Çocukken aile ya da okul rutinleri aracılığıyla kazanılan alışkanlıkların yetişkinlikte erteleme davranışlarına yol açabileceğini belirten Swart Bieber, odaklanmayı artırabilecek üç yöntem öneriyor:
Yürüyüş yapın veya masa başında derin nefes alın
Yaşam tarzının verimliliği etkileyebileceğinin altını çizen Swart Bieber, yeterli uykunun alınmaması, sağlıksız beslenme ve aynı anda çok iş yapmanın zararlarına dikkat çeker. Bilim insanı “İyi dinlenin, beyninizi sağlıklı gıdalarla besleyin, su ve oksijen alın” diyerek ekliyor:
Bir yürüyüşe çıkın, koşun ya da masa başında derin nefes alın.
Zihin haritası oluşturun
Çalışma ortamının da kişinin dikkatini dağıtabileceğini belirten Swart Bieber, aydınlık ve hava alan bir yerde çalışmayı önerir ve dağınıklıktan kaçınmanın önemini vurgular:
Ben yapılacaklar listesi yerine zihin haritası çiziyorum çünkü bu daha görsel ve düzenli hissettiriyor.
Farklı bir şeye odaklanın
Özellikle uzun süreli ekran kullanımı yorgunluğa ve verimliliğin düşmesine neden olabilir. Bu durumlarda odağı değiştirmeyi öneren Swart Bieber, “Bir dakika boyunca bir şeye yakından ve ayrıntılı bakın. Ardından uzağa, bir ağaç veya yüksek bir bina gibi büyük bir nesneye bakın” diyor:
Eğer dikkatiniz dağıldığını hissediyorsanız, bu taktik, dikkatinizi büyük resme yönlendirerek göreve odaklanma stresinizi azaltabilir.
En verimli olduğunuz saati belirleyin
Bilim insanı, düzenli aralar vermenin de verimliliği artırdığını vurgular. Swart Bieber, kişinin kendini zorlamak yerine, belirli bir zaman aralığında ne kadar süre odaklanabileceğini belirlemesinin daha faydalı olduğunu belirtir.
“Günün en verimli olduğunuz saatlerini belirleyin” diyen Swart Bieber, sözlerini şöyle tamamlar:
Nörotransmitterler öğleden sonra 15.00 civarında en düşük seviyeye inerler. Sabahları ilk iş olarak en korktuğunuz görevi yapın.
