Bir zamanlar dünyanın üretim merkezi olarak gösterilen Çin, bugün teknoloji odaklı dönüşümün en çarpıcı sonuçlarından biriyle karşı karşıya. Ülkenin elektronik üretimindeki lokomotif şehirlerinden Kunshan, artık fabrikalardaki yoğun insan gücüyle değil, üretim bantlarında çalışan robotlarıyla anılıyor. Ancak bu dönüşümün görünmeyen yüzünde, her sabah günübirlik iş bulabilmek için parklarda bekleyen binlerce işçi bulunuyor.
Özellikle Apple, Dell ve dünyanın önde gelen teknoloji markalarına üretim yapan fabrikaların otomasyona yönelmesiyle birlikte, yıllarca montaj hatlarında çalışan milyonlarca kişi işsiz kalma riskiyle karşı karşıya kaldı. Uzmanlara göre bu tablo yalnızca Çin’i değil, yapay zekâ ve robot teknolojilerine yatırım yapan tüm ülkeleri ilgilendiren küresel bir dönüşümün habercisi.
Kunshan, Dünyanın Fabrikasıydı
Şanghay’ın yaklaşık 50 kilometre dışında bulunan Kunshan, uzun yıllar boyunca Çin’in elektronik üretiminin kalbi olarak gösterildi.
2010’lu yılların başında dünya genelinde satılan dizüstü bilgisayarların yaklaşık üçte biri bu bölgedeki fabrikalarda üretiliyordu.
Ülkenin farklı eyaletlerinden gelen milyonlarca kişi, daha iyi bir yaşam umuduyla Kunshan‘daki fabrikalarda çalışmaya başladı.
Başta Apple ve Dell olmak üzere küresel teknoloji devlerine üretim yapan tesislerde çalışan işçiler, düzenli maaş ve uzun vadeli istihdam sayesinde ailelerini geçindirebiliyordu.
Ancak birkaç yıl içinde tablo tamamen değişti.
Robotlar Üretim Bantlarını Devraldı
Çin hükümeti son yıllarda ekonomisini düşük maliyetli üretimden yüksek teknolojiye taşımak amacıyla büyük yatırımlar yaptı.
Yapay zekâ, robot teknolojileri, elektrikli araçlar ve yeni nesil üretim sistemlerine verilen desteklerle birlikte birçok fabrika üretim hatlarını otomasyona dönüştürdü.
Bu dönüşüm özellikle montaj hattında çalışan vasıfsız işçileri doğrudan etkiledi.
Bir dönem elektronik montajında çalışan Hu Xinbing, yaşadığı değişimi şu sözlerle özetliyor:
“Eskiden insanların yaptığı işi artık vida sıkan robotlar yapıyor. Fabrikalarda insanlara ihtiyaç giderek azalıyor.”
Hu’ya göre daha önce yüzlerce kişinin çalıştığı üretim alanlarında bugün büyük ölçüde robotlar görev yapıyor.
Düzenli İş Yerini Günübirlik Çalışmaya Bıraktı
31 yaşındaki Hu, yıllarca elektronik fabrikalarında çalıştı.
Yoğun dönemlerde aylık yaklaşık 6 bin yuan kazanabildiğini belirten genç işçi, bugün ise yalnızca günlük işlerde çalışma fırsatı bulabiliyor.
Güvenlik görevliliği gibi geçici işlerden günlük 60 ila 120 yuan arasında gelir elde eden Hu, geleceğe dair umutlarını her geçen gün kaybettiğini söylüyor.
Her sabah erken saatlerde işçi pazarına giderek sıra bekleyen binlerce kişi gibi o da iş çıkıp çıkmayacağını ancak gün başladığında öğrenebiliyor.
İş bulamadığı günlerde ise geceyi parkta ya da düşük ücretli işçi yatakhanelerinde geçiriyor.
Çin‘de Milyonlarca Kişi Aynı Sorunu Yaşıyor
Uzmanlara göre Hu’nun yaşadığı durum istisna değil.
Pekin Üniversitesi’nden Prof. Zhang Dandan, yalnızca Çin imalat sektöründe yaklaşık 40 milyon günübirlik işçi bulunduğunu belirtiyor.
Bazı büyük fabrikalarda geçici çalışanların toplam iş gücünün yüzde 80’ine kadar ulaştığı ifade ediliyor.
Uzmanlara göre bu çalışanların en büyük sorunu ise yeni beceriler kazanabilecek eğitim ve fırsatlara yeterince erişememeleri.
Robotlaşmanın hızlanmasıyla birlikte bu grubun daha da büyümesi bekleniyor.
Apple Tedarikçileri De Otomasyona Yöneldi
Dönüşümün en belirgin yaşandığı alanlardan biri elektronik üretimi oldu.
Apple‘ın önemli tedarikçileri arasında yer alan Pegatron ve Inventec gibi üreticiler, son yıllarda üretim süreçlerinde robot kullanımını önemli ölçüde artırdı.
Küresel ticarette yaşanan belirsizlikler, yükselen maliyetler ve verimlilik hedefleri nedeniyle şirketler daha az insan gücüyle daha fazla üretim yapabilecek sistemlere yatırım yaptı.
Bunun sonucunda ise montaj hattındaki birçok pozisyon tamamen ortadan kalktı.
Teknoloji Büyüyor, İstihdam Aynı Hızla Artmıyor
Çin bugün elektrikli otomobiller, güneş panelleri, yapay zekâ ve robot teknolojileri alanında dünyanın en güçlü üreticileri arasında bulunuyor.
Ancak uzmanlara göre bu sektörlerde oluşan yeni istihdam, kaybolan geleneksel fabrika işlerini telafi etmeye yetmiyor.
Çünkü yeni üretim modeli; yazılım bilgisi, mühendislik, robotik sistemler ve ileri teknik becerilere sahip çalışanlar talep ediyor.
Yıllarca montaj hattında çalışan milyonlarca işçi ise bu dönüşüme ayak uydurmakta zorlanıyor.
Teknoloji Devriminin Görünmeyen Bedeli
Kunshan’daki parklar bugün yalnızca dinlenme alanı değil, aynı zamanda iş bekleyen insanların buluşma noktası haline geldi.
Sabahın erken saatlerinde işçi pazarlarına giden, gün sonunda iş bulamazsa yeniden parka dönen binlerce kişi, teknoloji çağının görünmeyen yüzünü temsil ediyor.
Uzmanlar, yapay zekâ ve otomasyonun üretim verimliliğini artırdığını kabul etmekle birlikte, bu dönüşümün sosyal etkilerinin de göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguluyor.
Çin’in teknoloji yarışında attığı adımlar dünya ekonomisini şekillendirirken, Kunshan‘da yaşananlar ise dijital dönüşümün yalnızca makineleri değil, milyonlarca insanın hayatını da değiştirdiğini gözler önüne seriyor.
Kaynak: NYT
