Barbie, 65 yıl önce sahneye çıktığında yüksek topuklu ayakkabılarıyla dikkat çekiyordu. Ancak zaman içinde, tıpkı kadınların iş yaşamındaki rollerinde olduğu gibi, onun ayakları da yere daha sağlam basmaya başladı. Avustralya ve Birleşik Krallık’taki bilim insanları tarafından yapılan yeni bir araştırma, Barbie’nin yıllar içindeki ayak pozisyonu evrimini bilimsel olarak belgeledi.
2.750 Barbie İncelendi: Dönüşüm Başlangıcı 1990
Monash Üniversitesi ve Brighton Üniversitesi‘nde görevli podiatristlerden oluşan ekip, 1959 ile 2024 arasında üretilen 2.750 Barbie bebeği inceledi. Goniometre adlı ölçüm cihazı kullanılarak yapılan analizler sonucunda, Barbie’nin ilk 30 yılı boyunca %100 oranında 40 derecelik açılarla, sürekli parmak ucunda üretildiği tespit edildi. Ancak 1990 sonrası, düz tabanlı modeller sahneye çıkmaya başladı.
Araştırma, 2024 yılı itibarıyla piyasaya sürülen yeni Barbie’lerin %60’ının düz tabanlı ayaklara sahip olduğunu gösteriyor. Bu değişim, yalnızca estetik değil; toplumsal dönüşümün sembolü olarak da değerlendiriliyor.
Kariyer Değişti, Ayakkabı Değişti
Barbie yıllar içinde yalnızca bir moda ikonu olmaktan çıkıp; astronot, veteriner, bilgisayar programcısı, çiftçi, pilot ve hatta oyun geliştirici gibi onlarca meslekte karşımıza çıktı. Bu meslek değişimleriyle birlikte, giydiği ayakkabılar da işlevselliği ön planda tutan modeller haline geldi.
Araştırmanın baş yazarı Prof. Cylie Williams, değişimi şöyle özetliyor:
“Çocukken Barbie hep yüksek topukluydu. Ancak günümüzde meslekler çeşitlendikçe ayakkabılar da değişti. Düz tabanlı modellerin artışı, iş yerlerinde kadınlara yönelik kıyafet kurallarındaki yumuşamayla örtüşüyor.”
Barbie Filmindeki Sahne Araştırmayı Tetikledi
2023 yılında vizyona giren Greta Gerwig’in “Barbie” filmi, bu çalışmanın ilham kaynağı oldu. Filmde Margot Robbie’nin canlandırdığı Barbie, ayaklarının aniden düzleşmesiyle egzistansiyel bir krize giriyor. Williams ve meslektaşları, bu sahnenin ardından “Acaba oyuncak bebeklerde de gerçekten böyle bir değişim oldu mu?” sorusunun peşine düştü.
Kadınların Seçim Hakkına Vurgu
University of Brighton öğretim üyesi Dao Tunprasert, çalışmanın yalnızca ayakkabı değişimini değil, daha derin bir toplumsal mesajı da ortaya koyduğunu belirtiyor:
“Barbie’nin 30 yıl boyunca bileklerini kıpırdatamaması, kadınlara dayatılan katı beklentilerin metaforu gibi. Bu araştırma, modanın bile zamanla toplumsal normlara göre şekillendiğini gösteriyor. En önemlisi de, kadınların ne giyeceklerine kendilerinin karar vermesi gerektiğini hatırlatıyor.”
Mattel: “Ayak Pozisyonları Artık Daha Çeşitli”
Barbie’nin üreticisi Mattel, son on yılda markanın geçirdiği dönüşümün en iddialı tasarım evrimlerinden biri olduğunu açıkladı. Şirketin sözcüsü şu açıklamayı yaptı:
“Barbie artık yalnızca cinsiyet, ten rengi ya da beden tipinde değil; ayak pozisyonlarında da çeşitliliğe sahip. Farklı ayakkabı modelleriyle Barbie, her çocuğun kendini temsil edilmiş hissetmesini hedefliyor.”
