Meningokok menenjit, beyin zarı ve omuriliği etkileyen ölümcül bir enfeksiyon olarak özellikle bebeklerde ve çocuklarda büyük risk oluşturuyor. Son günlerde Türkiye’nin farklı bölgelerinde görülen vakalardaki artış, Türk Tabipleri Birliği’nin uyarısıyla yeniden gündeme taşındı. Kurum, İstanbul ve Kocaeli’de görülen vakalar arasında bir çocuğun hayatını kaybettiğini açıkladı. Sağlık Bakanlığı ise konuyla ilgili sorulara şu ana kadar herhangi bir yanıt vermedi.
Meningokok Nedir ve Nasıl Bulaşır?
Sağlık otoritelerine göre, menenjite yol açan üç ana bakteri bulunuyor: pnömokok, Hib ve meningokok. Bunlardan Neisseria meningitidis, yani meningokok, solunum ve damlacık yoluyla bulaşarak hızla yayılabiliyor. Kalabalık ortamlarda bulaşma riski artarken, Dünya Sağlık Örgütü en çok 3-12 ay arası bebeklerin risk altında olduğunu bildiriyor. Semptomlar arasında yüksek ateş, ense sertliği, baş ağrısı, kusma ve ışıktan rahatsızlık yer alıyor. Bebeklerde ise huzursuzluk, beslenme sorunları ve bıngıldakta şişlik gibi belirtiler gözlemleniyor.
Aşı Neden Ulusal Takvimde Yer Almıyor?
Uzmanlar, meningokok menenjite karşı en etkili korunma yönteminin aşı olduğunu vurguluyor. Ancak Türkiye’de 2025 itibarıyla güncellenen Ulusal Aşı Takvimi’nde meningokok aşısı bulunmuyor. Enfeksiyon Hastalıkları Derneği Başkanı Prof. Dr. Mehmet Ceyhan, aşının eczanelerde satıldığını fakat yüksek fiyat nedeniyle yaygınlaşmadığını belirtiyor. Tek dozu yaklaşık 3.000 TL olan bu aşının, çocuklara önerilmesine rağmen, ailelerin ekonomik gücü buna yetmiyor.
Prof. Ceyhan’a göre bu aşı programına dahil edilse, meningokok hastalığının %90-100 oranında önlenmesi mümkün olabilir. Ancak kararın ekonomik gerekçelerle alınmadığını düşünüyor.
Kimin İçin Ücretsiz, Kimin İçin Değil?
İronik şekilde, Milli Savunma Bakanlığı askerlik hizmetine başlayan her bireye bu aşıyı ücretsiz olarak uyguluyor. Benzer şekilde, Suudi Arabistan da Hac veya Umre’ye gelenlerden bu aşıyı yaptırmalarını zorunlu tutuyor. Ancak hastalık en çok küçük çocuklarda görüldüğü hâlde, genel çocuk aşı programında bu aşı yer almıyor.
Türk Tabipleri Birliği’nden Dr. Emrah Kırımlı, devletin bu aşıyı toplu alımla çok daha ucuza temin edebileceğini belirtiyor. Fakat ailelerin tek tek piyasa koşullarına terk edilmesi, halk sağlığını doğrudan tehdit ediyor. Kırımlı, “Aşı programına dahil edelim ve çocuklarımızı ölümden kurtaralım” diyerek net bir çağrıda bulunuyor.
Türkiye’de Gerçek Vaka Sayısı Bilinmiyor
Resmî açıklamalarda Türkiye’de meningokok hastalığının sporadik yani tekil vakalar halinde görüldüğü ifade ediliyor. Ancak Dr. Kırımlı, her yıl yaklaşık 1.500 vaka ve 350 ölüm yaşandığını öngörüyor. Bu veriler resmî kaynaklardan doğrulanmasa da, uzmanlar tarafından ciddi şekilde değerlendiriliyor.
Prof. Ceyhan ise hastalığın dünyada 10 ila 20 yılda bir “pik” yaptığını ve şu anda yeniden artış eğiliminde olduğunu söylüyor.
Coğrafi Yayılım ve Uluslararası Risk Bölgeleri
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, meningokok menenjit en çok Afrika’daki “menenjit kuşağında” yani Senegal’den Etiyopya’ya uzanan alanda görülüyor. Ayrıca Suudi Arabistan, Mart 2025 itibarıyla bildirilen 11 vaka ile dikkat çekiyor. Umre dönüşü tespit edilen hastalar da bölgedeki yayılmanın sürdüğünü gösteriyor. Türkiye için uluslararası bildirimi zorunlu olan bu hastalığın kontrol altına alınması için aşılama kilit rol oynuyor.
