Stanford Üniversitesi’nden araştırmacılar, insan beyninde acı hissinin iletiminden sorumlu sinir devresini laboratuvar ortamında yeniden oluşturmayı başardı. Bu çığır açıcı gelişme, kronik ağrı gibi ciddi sağlık sorunlarının daha iyi anlaşılması ve tedavi edilmesinde devrim niteliğinde bir adım olarak değerlendiriliyor.
“Duyusal Assembloid” ile Acının Yolculuğu İzlenebildi
Bilim insanları, insan hücrelerinden oluşturdukları minyatür bir sistem olan duyusal assembloid sayesinde, acı sinyallerinin vücuttan beyne ulaşma süreci boyunca gerçekleşen elektriksel aktiviteyi ilk kez gerçek zamanlı olarak gözlemledi. Bu sistem, ağrının nasıl iletildiğini anlamak ve kişiselleştirilmiş tedavi yöntemleri geliştirmek adına önemli bir potansiyel taşıyor.
Acı Hissedilmiyor Ama Acının Rotası Çıkartıldı
Çalışmanın başındaki isim olan Prof. Dr. Sergiu Pasca, oluşturdukları sistemin doğrudan acı hissi üretmediğini, ancak sinir sinyallerinin beyindeki diğer bölgeler tarafından nasıl işlendiğine dair veri sunduğunu belirtiyor. Böylece araştırmacılar, ağrı hissini taklit eden ancak invazif olmayan bir model geliştirmeyi başardı.
Bu yapı sayesinde, ağrı mekanizmalarının derinlemesine incelenmesi, hayvanlar üzerinde deney yapılmadan da mümkün hale geliyor.
Kronik Ağrının Gizemleri Aydınlanıyor
Araştırmada yer almayan ama çalışmayı değerlendiren Dr. Vivianne Tawfik, kronik ağrının ABD’de yaklaşık 116 milyon kişiyi etkilediğini ve bu yeni modelin etkin ve hedefe yönelik tedaviler geliştirilmesinde umut vadettiğini söylüyor.
“Tüm yöntemleri denememize rağmen çözümsüz kalan hastalarla karşı karşıya gelmek son derece yıpratıcı. Bu araştırma, o umutsuz tabloyu değiştirme potansiyeline sahip.”
Kişiselleştirilmiş Ağrı Kesici Testleri Mümkün
Yeni geliştirilen assembloid sistemi, ağrı kesici ilaçların etkilerinin doğrudan test edilmesine, sinir hasarlarının analizine ve hatta birey bazında kişiselleştirilmiş tedavi planlarının oluşturulmasına imkân tanıyor. Araştırmacılar, bu yöntemle bazı kişilerin neden diğerlerine göre daha fazla ağrı hissettiğini de açıklayabileceklerini düşünüyor.
Nature Dergisi’nde Yayınlandı
Çalışma, 9 Nisan 2025 tarihinde dünyanın önde gelen bilimsel yayınlarından Nature dergisinde, “Human assembloid model of the ascending neural sensory pathway” başlığıyla yayımlandı. Bu yayın, nöroloji, psikiyatri ve biyomedikal mühendislik alanlarında yankı uyandırdı.
