ABD’de ineklerde görülen H5N1 kuş gribi vakaları sonrası evcil kedilerin bu virüsü taşıyabileceğine dair ciddi bir araştırma yapıldı. The New York Times, kedilerin kuş gribini insanlar için daha tehlikeli hale getirme potansiyeline işaret eden bu çalışmayı haberleştirdi. Araştırmaya göre, kediler H5N1 virüsünü taşıyarak virüsün mutasyona uğramasına ve insanlar arasında daha kolay yayılmasına neden olabilir.
Kediler ve Kuş Gribi: Yeni Bir Risk Alanı
H5N1 virüsü, son bir yılda süt sığırları arasında yayılmaya başladı. Bu süreçte, birçok kedinin enfekte olarak hayatını kaybettiği gözlemlendi. Özellikle enfekte sürülerle yakın temasta bulunan kedilerde virüsün hızla yayıldığı bildiriliyor.
- H5N1’in etkisi: Virüs, sadece hayvanlar üzerinde etkili olmakla kalmadı, aynı zamanda enfekte hayvanlarla temas eden en az 60 kişinin hastalanmasına neden oldu.
- Mutasyon riski: Araştırmacılar, H5N1 virüsünün insanlar arasında yayılabilmesi için yalnızca bir veya iki kritik mutasyon geçirmesinin yeterli olduğunu ifade ediyor.
Pittsburgh Üniversitesi Veteriner Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Suresh Kuchipudi, kedilerin hem vahşi hayvanlarla hem de insanlarla sık temas ettiği için bu konunun halk sağlığı açısından büyük bir öneme sahip olduğunu belirtiyor. Kedilerde yapılacak kuş gribi takibinin artırılmasını öneriyor.
ABD’de İzleme Eksikliği
ABD Tarım Bakanlığı ve Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) gibi kurumlar, çiftlik hayvanları ve insanlar üzerindeki kuş gribi izleme çalışmalarını sürdürse de evcil hayvanların takibine yönelik net bir sorumluluk alanı belirlenmiş değil. Bu durum, virüsün evcil kediler aracılığıyla yayılma riskini gözden kaçırma tehlikesini doğuruyor.
Dr. Kuchipudi, “Acil bir sorunla ilgilenirken, çok daha büyük bir hikayeyi gözden kaçırıyor olabiliriz” diyerek bu izleme eksikliğinin uzun vadeli tehlikelerine dikkat çekiyor.
10 Kedin Ölümleri İncelendi
Araştırmacılar, Güney Dakota’da bu bahar ölen 10 kedinin durumunu inceledi. Dışarıda yaşayan ancak evcil hayvan olarak kabul edilen bu kediler, ölüm öncesinde ciddi solunum ve nörolojik semptomlar gösterdi. Yapılan incelemelerde:
- Virüs analizi: Kedilerden izole edilen virüs, yaklaşık 80 kilometre uzaklıktaki bir süt çiftliğinde görülen H5N1 virüsüyle büyük benzerlik gösterdi.
- Enfeksiyon kaynağı: Kedilerin enfekte çiftlikten gelen vahşi kuşları yemesiyle enfekte olduğu düşünüldü.
Kediler, Virüsün Mutasyon Riskini Artırabilir
Kuş gribi virüsleri, genellikle kuşlara özgü reseptörlere tutunurken, mevsimsel grip virüsleri insan reseptörlerine daha uygun yapıdadır. Ancak kediler, hem kuş hem insan tipi reseptörlere sahip olduğu için “karışım kabı” rolü oynayabilir. Yani kediler, iki farklı grip virüsünün gen alışverişinde bulunarak H5N1’in insanlar arasında daha kolay yayılmasını sağlayacak bir mutasyona uğramasına neden olabilir.
St. Jude Çocuk Araştırma Hastanesi’nden grip uzmanı Richard Webby, kedilerin bu tür bir evrim için uygun bir aday olduğunu belirterek, “Kediler, iki virüse birden ev sahipliği yapabilir” diyor.
Grip Sezonu ve Artan Tehdit
Grip sezonunun yaklaşmasıyla kedilerin hem H5N1 hem de mevsimsel grip virüsü ile aynı anda enfekte olma ihtimali yükseliyor.
- Riskin artışı: Kediler büyük sürüler halinde dolaşmadığı için virüsün yayılma olasılığı daha düşük görünse de, Webby bu riski tamamen göz ardı etmenin mümkün olmadığını belirtiyor.
- Kapsamlı yayılım: Mevcut H5N1 virüsü, 90 farklı kuş türünü ve 20’den fazla memeli türünü enfekte ederek, grip virüslerinin normalde yapmadığı kadar geniş bir yayılım gösterdi.
Kediler ve Kuş Gribi: Sağlık Riski
İngiltere Pirbright Enstitüsü’nden virüs uzmanı Tom Peacock, H5N1’in beklenmedik şekilde farklı hayvan türlerinde mutasyon geçirdiğini vurguluyor. Peacock, “Bu virüs, grip virüslerinin normalde yapmadığı şeyleri yapıyor. Avantajlı mutasyonlar için kendine sıra dışı fırsatlar yaratıyor” diyerek virüsün evrimsel potansiyeline dikkat çekiyor.
Maryland Üniversitesi’nden bulaşıcı hastalık uzmanı Kristen Coleman ise H5N1’in kediler için de büyük bir sağlık riski olduğunu belirterek, “Kediler bu durumun mağduru” diyor.
H5N1 Kedilerde Yüksek Ölüm Oranına Sahip
H5N1’in mevcut versiyonu, kedilerde ölüm oranını yüzde 67’ye kadar çıkarabiliyor.
- ABD Tarım Bakanlığı verileri: 2022’nin sonlarından bu yana en az 53 evcil kedi bu virüsle enfekte oldu.
- Enfeksiyon yolları: Kediler enfekte vahşi kuşları avlayarak veya çiftliklerden gelen çiğ sütü içerek virüsü alabiliyor.
