Google hakkındaki en temel tekelcilik davasının ilk aşaması tamamlandı. ABD Adalet Bakanlığı, 24 yıldır elde ettiği en büyük anti-tröst zaferine doğru ilerliyor olabilir. Tarafların çözüm önerileri şimdi değerlendirilecek ve seçenekler arasında şirketin bölünmesi de yer alıyor.
Google’ın Parçalanması Gündemde
ABD hükümeti, dünyanın en güçlü teknoloji şirketlerinden birini dizginlemek için bugüne kadarki en cesur adımlarından birinin eşiğinde. Hükümet, Google‘ın arama motoru alanındaki tekelini sona erdirmek için şirketi parçalama seçeneğini ciddi şekilde değerlendiriyor.
Geçtiğimiz Salı günü Adalet Bakanlığı tarafından önerilen çözüm, Ağustos ayında federal savcıların verdiği emsal bir karara dayanıyor. O kararda yargıç, Google‘ın ABD anti-tröst yasalarını ihlal ettiğine karar vermiş ve şirketi “tekelci” olarak tanımlamıştı.
Adalet Bakanlığı, Google‘ın rakiplerine ve yeni firmalara karşı kendi arama motoruna avantaj sağlamak amacıyla Chrome, Play Store ve Android işletim sistemi gibi ürünlerini kullanmaktan men edilmesini sağlayacak “davranışsal ve yapısal çözümler” üzerinde duruyor.
Google’ın Dağıtımı Kontrol Etmesi Engellenebilir
Bakanlık, Google‘ı kullanıcıların arama verilerini rakiplerle paylaşmaya zorlamayı ve arama sonuçlarını yapay zeka modellemeleri için kullanma becerisini kısıtlamayı da isteyebilir. Eğer Google parçalanırsa, internet aramaları piyasası tamamen değişebilir. Pazar payının yüzde 90’ına sahip olan Alphabet de bu dönüşümden etkilenecektir.
Adalet Bakanlığı’nın 32 sayfalık belgesinde, önerilen çözümün Google‘ın dağıtım üzerindeki kontrolünü sona erdirmekle kalmayıp, gelecekte de aynı hakimiyeti kuramamasını sağlamaya yönelik olduğu vurgulanıyor.
Google’dan Sert Tepki
Google, önerilen çözümleri “radikal ve genelleyici” olarak nitelendirerek davadaki hukuki sorunların kapsamını aştığını ve bunların tüketicilere, işletmelere ve Amerikan rekabetçiliğine zarar vereceğini belirtti. Çarşamba günü, Alphabet hisseleri New York borsasında yüzde 1,8 oranında değer kaybetti. Hisseler, yılın başından bu yana yüzde 15’in üzerinde yükselmiş ve grubun piyasa değeri 2 trilyon dolara ulaşmıştı.
Bu dava, Adalet Bakanlığı’nın 24 yıldır kazandığı en büyük anti-tröst zaferi olabilir. O dönemde bir yargıç, rekabeti yasadışı şekilde engellediği gerekçesiyle Microsoft‘un parçalanmasına karar vermiş, ancak temyiz sonucu karar bozulmuştu. Bu dava, Adalet Bakanlığı için Big Tech şirketlerinden birinin hakimiyetini tamamen sona erdirme fırsatı olabilir.
Çözüm Önerileri İçin Zaman Belirledi
Google davasının ikinci aşaması kapsamında, Adalet Bakanlığı ve Google, nihai karar önerilerini ve tanık listelerini sırasıyla 20 Kasım ve 20 Aralık’a kadar sunmak zorunda. Yargıç Mehta, Nisan 2025’te duruşmaların başlayacağını ve Ağustos 2025 itibarıyla karara varmayı hedeflediğini açıkladı. Google, karara karşı ABD Yüksek Mahkemesi‘ne temyiz başvurusunda bulunmayı planlıyor. Sürecin yıllar alması bekleniyor.
Adalet Bakanlığı, Google‘ın arama verilerinin paylaşımı, arama sonuçlarının gösterimi, reklamın büyüklüğü ve verilerin kullanımı gibi alanlarda değişiklik yapmasını talep ediyor.
Yapay Zeka ve Rekabet Endişeleri
Adalet Bakanlığı, Google‘ın yapay zeka alanındaki gelişmelerde tekel gücünü kullanma olasılığına dikkat çekiyor. Savcılar, Google‘ın yapay zeka modellerini eğitmek için arama sonuçlarını kullanmasını engellemek istiyor.
Jonathan Kanter, davanın ikinci aşamasında kritik bir rol oynayacak. Adalet Bakanlığı‘nın anti-tröst biriminin başkanı olarak, büyük teknoloji şirketlerine karşı daha sert bir yaptırım politikası izlemeye kararlı.
