Yeni bir araştırmaya göre, Everest Dağı beklenenden daha fazla yükseliyor. University College London (UCL) bilim insanlarının yaptığı çalışmada, Everest’in yükselmesine katkıda bulunan faktörlerden biri olarak Arun Nehri‘nin aşındırıcı etkisi ön plana çıkıyor. Arun Nehri, dağın zeminini aşındırarak her yıl 2 milimetre kadar uzamasına neden oluyor. Bu buluş, Everest’in yüksekliğinin artışını açıklayan dinamik süreçlerin daha iyi anlaşılmasını sağlıyor.
Levha Hareketleri ve Nehirlerin Rolü
Everest Dağı ve Himalayalar, Hint ve Avrasya levhalarının yaklaşık 40-50 milyon yıl önceki çarpışması sonucu oluştu. Ancak dağın yüksekliğinin artmasında sadece levha hareketleri değil, aynı zamanda çevredeki nehirlerin aşındırıcı etkileri de önemli bir rol oynuyor. Bilim insanları, Arun Nehri’nin dağın tabanındaki kaya ve toprağı aşındırarak Everest’in 15-50 metre daha uzun olmasına katkı sağladığını bilgisayar modellemeleriyle tespit etti.
Arun ve Kosi Nehirlerinin Etkileşimi
Araştırmacılar, 89 bin yıl önce Arun Nehri’nin Kosi Nehri ile birleştiğini ve bu birleşimle Everest Dağı’nın uzamasına katkı sağlayan önemli bir güç kazandığını ortaya koydu. Nehir havzasındaki aşınma, Everest ve çevresindeki zirvelerin her yıl biraz daha yükselmesine neden oluyor.
İzostatik Ayarlama ve Dağın Yükselişi
Araştırmaya göre, Everest Dağı’nın yükselmesine katkıda bulunan bir diğer faktör, izostatik ayarlama. Bu süreç, dağın erozyon ile kaybettiği kütlenin yerini doldurarak daha hızlı yükselmesini sağlıyor. GPS cihazlarıyla yapılan ölçümler, Everest’in yılda 2 milimetre büyüdüğünü gösteriyor. Araştırmacılardan Dr. Matthew Fox, bu sürecin dağın erozyonla kaybettiği yükün izostatik olarak yukarı doğru taşınmasıyla ilişkilendirildiğini belirtiyor.
Everest ve Diğer Zirveler de Etkileniyor
Bu çalışma, sadece Everest’i değil, dünyanın en yüksek 4. ve 5. zirveleri olan Lhotse ve Makalu’yu da kapsıyor. Nature Geoscience dergisinde yayımlanan araştırma, bu dağların da benzer süreçlerle her yıl milimetrelerce yükseldiğini belirtiyor. Araştırmanın başındaki Dr. Şu Han, Everest’in yüksekliğinin zamanla değişmesinin Dünya yüzeyinin dinamik doğasını yansıttığını vurguluyor. Arun Nehri’nin aşındırıcı etkisi ve Dünya’nın mantosunun yukarı doğru baskı yapması arasındaki etkileşim, Everest’in daha hızlı uzamasına katkıda bulunuyor.
