Stan Rennie Belgeseli, 2021’deki Deniz Canlısı Kayıplarını İzliyor
Stan Rennie belgeseli, 25 Eylül 2021’de Yorkshire ve İngiltere’nin kuzeydoğusundaki sahillere binlerce ölü ve ölmekte olan kabuklunun vurmasının ardından başlayan mücadeleyi anlatıyor. Jeanie Finlay’in yönettiği All Rivers Spill Their Stories to the Sea, Teesside kıyılarında balıkçılık yapan Rennie’yi dört yıl boyunca takip etti.
Olayın ardından bölgedeki deniz yaşamının geniş kesimleri ortadan kayboldu. Fok yavrularının da etkilendiği toplu kayıplar, yerel balıkçılık sektörünü ve bu sektörün çevresinde şekillenen yaşam biçimini ağır biçimde sarstı. Rennie ise geçim kaynağını tehdit eden bu gelişmenin nedenini öğrenmek ve sorumluların hesap vermesini sağlamak için kampanya yürütmeye başladı.
Tees Nehri’ndeki Tarama Operasyonu Tartışmanın Merkezinde
Kabukluların kıyıya vurmasından yalnızca birkaç saat önce Tees Nehri’nin ağzında büyük bir tarama operasyonu gerçekleştirilmişti. Bu çalışma sırasında, ağır sanayiden kaynaklanan son derece zehirli kirleticilerin onlarca yıl önce pompalanarak biriktiği tortular yerinden oynatıldı.
Yetkililer yaptıkları testlerin ardından tarama çalışmasıyla deniz canlılarının ölümü arasında nedensel bir bağlantı bulunmadığını açıkladı. İlk olarak bir alg patlaması, daha sonra ise yeni bir patojen olasılığı öne sürüldü. Tees halici çevresinde yaşayan ve çalışan balıkçılarla bölge sakinleri ise bu açıklamaları kabul etmedi.
Finlay’in filmi, yengeç ve ıstakozların neden hayatını kaybettiğine kesin bir yanıt sunmayı amaçlamıyor. Yönetmen, resmî bir neden bulunmadığını belirterek bunun yerine yaşananların bölgede yaşayan insanlar üzerindeki etkisini göstermeye odaklanıyor.
Belgeselin Merkezinde Gerçeği Arayan Bir Balıkçı Var
Filmde Teesside kıyılarında çalışan Stan Rennie’nin kişisel hikâyesi öne çıkıyor. Rennie, hayatının tamamının balıkçılıkla geçtiğini söylüyor. 2021’de ıstakoz sepetlerini topladığında içlerinde yalnızca ölü ıstakozlar bulduğunu, birkaç gün içinde denizdeki yaşamın tamamen ortadan kaybolduğunu anlatıyor.
Jeanie Finlay Balıkçıların Güvenini Nasıl Kazandı?
Jeanie Finlay, filmi hazırlarken ilk toplantılarının kayda alınmasına karşı çıkan, değişim umudunu büyük ölçüde yitirmiş balıkçı grubunu izledi. Balıkçıların yönetmene güvenmesinde ITV dizisi Mr Bates vs The Post Office yapımının da etkili olduğu aktarıldı.
Finlay, dizinin ardından balıkçıların kendisine “Bizi çekebilirsin” dediğini belirtiyor. Bu yaklaşım, geçim kaynakları zarar gören sıradan çalışanların güçlü kurumlar karşısında gerçeğe ulaşma çabasını anlatan hikâyeyle bağlantılı görülüyor. Tina Brown da Rennie’yi, Mr Bates olarak anılan karakterin ardından gelen benzer bir figür şeklinde değerlendiriyor.
Yönetmenin bölgeyle kişisel bağı da yapımın önemli unsurlarından biri. Stockton-on-Tees’te büyüyen Finlay, bu hikâyenin kendisine tanıdığı ve sevdiği kıyı şeridini hatırlattığını söylüyor. Bölgedeki insanları ve yaşam biçimini dışarıdan araştırmak yerine kendi memleketinin bir parçası olarak tanıdığını ifade ediyor.
Film Festivallerinden Olumlu Karşılık Aldı
All Rivers Spill Their Stories to the Sea, Rennie’nin yaşadıklarını bir çevre soruşturması biçiminde değil, yanıt arayan insanların hikâyesi olarak ele alıyor. Film, eleştirmenlerden olumlu karşılık aldı ve Bristol ile Mediterrane film festivallerinde ödüller kazandı.
Eleştirmen Mark Kermode, yapımı “hayatı olumlayan, komik, dokunaklı ve derin” bir film olarak nitelendirdi. Belgeselin odağında deniz canlılarının toplu kaybının kesin nedeni değil, bu olayın ardından geçim kaynaklarını ve yaşam biçimlerini korumaya çalışan insanların mücadelesi yer alıyor.
