Mere Mortals balesi, Pandora’nın kutusu mitini yapay zekâ çağının sorularıyla yeniden yorumluyor. Aszure Barton’ın koreografisini üstlendiği eser, 2024’te San Francisco’da açıldıktan sonra bu yıl Edinburgh Uluslararası Festivali’nde Avrupa prömiyerini gerçekleştirecek.
Gösterinin fikri, 2022’de San Francisco Balesi’nin sanat yönetmenliğini üstlenen Tamara Rojo’dan geldi. Eser, Pandora’nın insanlığın kötülüklerini ve acılarını dünyaya saldığı yönündeki anlatıyı yapay zekâ konusunda uyarıcı bir öyküye dönüştürüyor.
Mere Mortals’ın yaratımında dansçılar ve teknoloji buluştu
Barton, gösterinin ortaya çıkış sürecini San Francisco Balesi’nin stüdyosundaki ortak çalışmayla hatırlıyor. Elektronik müzisyen Floating Points adıyla tanınan Sam Shepherd canlı performans için müzik hazırlarken, dijital sanat ikilisi Hamill Industries de dev LED ekranlarda kullanılacak görseller üzerinde çalıştı.
Koreograf, baş dansçılardan çıraklara kadar herkesin üretim sürecine katıldığını belirtiyor. Barton’a göre eserin gücü, tek bir kişinin fikrinden değil, “gerçek bir iş birliğine duyulan merak”tan geliyor.
Aszure Barton, Pandora’nın hikâyesini yeniden ele aldı
Mere Mortals’ın yaratım sürecindeki en yoğun tartışmalar yalnızca yapay zekânın risklerine odaklanmadı. Barton, Pandora mitinin tarih boyunca yanlış yorumlandığını düşünüyor. Ona göre Pandora, iradesi olmayan ve zehirli bir figür olarak anlatılmak yerine değişimin öznesi olarak ele alınmalı.
Yunan mitolojisindeki anlatıya göre Pandora ilk kadındı. Balçıktan yaratılan ve Zeus tarafından Epimetheus’a verilen Pandora, Prometheus’un insanlara ateş vermesinin ardından uygulanan cezanın parçasıydı. Barton, bu arka plandaki figürün alışılmış yorumunun ötesine geçmek istedi.
Koreograf, Pandora’yı yalnızca geçmişten gelen kurgusal bir karakter olarak değerlendirmedi. Başroldeki Jennifer Stahl’ın varlığı da karakterin sahnedeki yorumunu şekillendirdi. San Francisco Balesi’nde 20 yıldır dans eden Stahl, iki prömiyer arasında bir bebek sahibi olmasına rağmen Pandora rolüne geri dönüyor.
Barton, Stahl için “Ab-sol-utely incredible!” ifadesini kullanıyor ve onu birlikte üretmekten büyük mutluluk duyduğu güçlü bir sanatçı olarak tanımlıyor.
Edinburgh prömiyeri öncesi uluslararası ekip
Tamara Rojo, Barton’a eserin yaratımında geniş bir hareket alanı bırakırken iddialı proje için uluslararası bir ekip kurdu. Yapım, ölçeği, müziği ve görsel etkisiyle övgü alan bir çalışma olarak öne çıktı.
Barton daha önce Rojo’yla 2016’da, Rojo’nun sanat yönetmenliğini yaptığı English National Ballet için hazırlanan Fantastic Beings üzerinde çalışmıştı. Yirmi yılı aşkın süredir koreografi yapan Barton, kendi topluluğu Aszure Barton & Artists’in yanı sıra dünyanın farklı yerlerindeki büyük dans toplulukları için de eserler üretti.
New York’taki Baryshnikov Arts Center’da Mikhail Baryshnikov’un mentorluğundan geçen Barton.
