ABD’nin uyguladığı petrol ambargosu ve Trump yönetiminin sertleşen yaptırımları, Küba ekonomisinin can damarı olan turizmi ve sosyal hayatı derinden sarsmaya devam ediyor. 2018 yılında 4,7 milyon turistle rekor kıran ada, bugün yakıt kıtlığı, ulaşım felci ve kitlesel göç nedeniyle tarihinin en karanlık günlerini yaşıyor. Havanalılar, mevcut durumu 1990’lardaki Sovyet çöküşü sonrası yaşanan ve “Özel Dönem” (Special Period) olarak adlandırılan krizden bile daha ağır bir tablo olarak tanımlıyor.
Obama’nın Baharından Trump’ın Ambargosuna
2016 yılında Barack Obama ile Raúl Castro arasında sağlanan tarihi yakınlaşma, Küba için kısa süreli bir altın çağ başlatmıştı. Seyahat kısıtlamalarının gevşemesiyle adaya para akışı hızlanmış, özel işletmeler (paladares) ve modern araçlar Havana sokaklarını doldurmuştu. Ancak Trump döneminde yaptırımların yeniden sertleştirilmesi; siyasi tutukluların serbest bırakılması ve ekonominin liberalleştirilmesi gibi taleplerle birleşince, bu ekonomik canlanma yerini derin bir çöküşe bıraktı.
Yakıt Krizi Ulaşımı ve Turizmi Felç Etti
Ocak ayında ABD’nin Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro’yu yakalaması, Küba’nın en büyük petrol tedarikçisinin devre dışı kalmasına neden oldu. Washington’ın Küba’ya petrol satan diğer ülkelere de yaptırım tehdidinde bulunmasıyla ada, Mart ayında gelen tek bir Rus tankerine kadar yakıtsız kaldı. Bu durumun günlük yaşama etkileri ise oldukça ağır:
- Yakıt Kotası: Araç başına benzin satışı 20 litreyle sınırlandırıldı; yakıt sırası bazen aylarca sürüyor.
- Ulaşım Durdu: Otobüs seferleri akşam 18.00’de sona eriyor, bu da gece hayatını imkansız kılıyor.
- Uçuş İptalleri: Air France, Air Canada ve Iberia gibi dev şirketler, yakıt ikmali yapamadıkları için Havana uçuşlarını askıya aldı.
- Turist Sayısında Düşüş: Şubat ayında gelen turist sayısı, geçen yılın aynı dönemine göre %56 azalarak 77 bin 600’e geriledi.
“Özel Dönem”den Daha Derin Bir Kriz
1990’larda Sovyet sübvansiyonlarının kesilmesiyle yaşanan ekonomik küçülmeden daha kötü bir dönemin yaşandığı belirtiliyor. Elektrik kesintileri, su, ilaç ve gıda eksikliği halkın sabrını zorlarken, 2021-2024 yılları arasında 1,4 milyon Kübalı ülkeyi terk etti. Gidenlerin büyük kısmını, Havana’nın ruhunu oluşturan sanatçılar, müzisyenler ve eğlence sektörü çalışanları oluşturuyor.
Girişimcilerin Dayanıklılık Sınavı
Eski Havana’da işletme sahibi olan girişimciler, turist eksikliği ve lojistik zorluklar nedeniyle iflasın eşiğinde. Kafe sahibi Yeni Pérez’in ifadesiyle, “Her gün bir umutla uyanan ama gün boyu tek bir müşteri görmeden eve dönen” esnaf, tarihinin en büyük dayanıklılık sınavını veriyor. Bir zamanlar motor sesleriyle yankılanan El Vedado semtinde artık otomobillerin yerini sadece kuş cıvıltılarının alması, adanın sessizliğe bürünmüş halini özetliyor.
Kaynak: Oksijen
