Yeni bir bilimsel araştırma, tropikal kökenli ve son derece ağrılı bir hastalık olan Chikungunya Virüsünün artık Avrupa’nın büyük bölümünde sivrisinekler yoluyla bulaşabildiğini ortaya koydu. Buna göre iklim krizinin yol açtığı sıcaklık artışları ve Asya Kaplan Sivrisineğinin kıtaya yayılması, hastalığın görülme penceresini belirgin biçimde genişletti. Ancak yalnızca güney ülkeleri değil; buna karşın Orta Avrupa’nın birçok bölgesi de artık risk haritasına dahil edildi. Böylece Avrupa’da Chikungunya Yayılımı, bilim insanlarının uzun süredir öngördüğü bir senaryodan, ölçülebilir bir gerçekliğe dönüştü.
Bununla birlikte araştırmacılar, virüsün sivrisinek içindeki kuluçka süresinin sıcaklığa bağlı olarak kısaldığını vurguladı. Bu nedenle İklim Krizi derinleştikçe, bulaşma penceresi uzuyor ve yeni coğrafyalar risk altına giriyor. Dolayısıyla Avrupa için “tropikal hastalıklar” tanımı, artık yalnızca uzak coğrafyaları işaret etmiyor.
Sıcaklık Eşiği Düşürüldü, Risk Alanı Genişledi
Çalışma, virüsün sivrisinek içinde bulaşıcı hâle gelmesi için gereken minimum sıcaklığın önceki tahminlerden daha düşük olduğunu gösterdi. Önceki modellere kıyasla bu eşik 2,5 derece daha aşağı çekildi. Bu durum, bulaşma riskinin beklenenden çok daha geniş alanlara yayılabileceğini ortaya koyuyor. Özellikle Avrupa’da Chikungunya Yayılımı açısından bakıldığında, İspanya, Portekiz, İtalya ve Yunanistan gibi ülkelerde yılın altı ayından uzun süre bulaşma ihtimali bulunuyor.
Buna ek olarak Belçika, Fransa, Almanya ve İsviçre gibi ülkelerde de üç ila beş aylık risk penceresi oluştuğu belirtiliyor. Öte yandan bilim insanları, sıcaklık artışının sürmesi hâlinde riskin daha kuzeye kaymasının yalnızca zaman meselesi olduğunu vurguluyor. Bu tablo, İklim Krizinin halk sağlığı üzerindeki etkilerinin ne kadar hızlı genişlediğini gözler önüne seriyor.
Asya Kaplan Sivrisineği Avrupa’ya Yerleşiyor
Araştırmanın merkezinde yer alan Asya Kaplan Sivrisineği, son yıllarda Avrupa’da hızla yayılıyor. Gündüz saatlerinde de ısıran bu tür, virüsü taşıma kapasitesi nedeniyle özel bir risk oluşturuyor. Henüz Birleşik Krallık’ta kalıcı hâle gelmemiş olsa da tespit edilmiş olması, uzmanların dikkatini artırdı. Bu nedenle Asya Kaplan Sivrisineği ile mücadele, yalnızca çevresel bir sorun değil; doğrudan bir halk sağlığı önlemi olarak görülüyor.
Bununla birlikte sivrisinek popülasyonunun artışı, yalnızca Chikungunya Virüsü ile sınırlı bir tehdit yaratmıyor. Dengue ve Zika gibi diğer virüslerin de yayılma potansiyeli bulunuyor. Dolayısıyla istilacı türlerin kontrol altına alınması, Avrupa ülkeleri için ortak bir öncelik hâline geliyor.
Avrupa’da Son Yıllarda Artan Vaka Sayıları
Son yıllarda Avrupa’da yerel bulaş vakalarının arttığı bildiriliyor. Özellikle Fransa ve İtalya’da 2025 yılında yüzlerce vakayla sonuçlanan salgınlar, riskin teorik olmaktan çıktığını gösterdi. Buna karşın daha önceki yıllarda vaka sayıları sınırlı kalmıştı. Ancak Avrupa’da Chikungunya Yayılımı, sıcaklık artışıyla birlikte ivme kazandı.
Bunun yanında uzmanlar, tropikal bölgelerden dönen enfekte yolcuların yerel sivrisinekler tarafından ısırılmasıyla zincirin başladığını belirtiyor. Daha önce soğuk kışlar, bu zinciri kesen doğal bir bariyer işlevi görüyordu. Fakat güney Avrupa’da yıl boyu sivrisinek aktivitesinin gözlenmeye başlanması, bu “doğal bariyerin” zayıfladığını gösteriyor. Bu nedenle İklim Krizi, yalnızca sıcaklık artışı değil; hastalık döngülerini de dönüştüren bir etki yaratıyor.
Uzmanlardan Uyarılar Ve Korunma Önerileri
Dünya Sağlık Örgütü uzmanları, araştırmanın Avrupa için ciddi bir uyarı niteliği taşıdığını vurguluyor. Chikungunya Virüsü, şiddetli eklem ağrılarına yol açarken; çocuklar ve yaşlılar için ölümcül sonuçlar doğurabiliyor. Ayrıca hastalığı geçirenlerin önemli bir bölümünde yıllar süren ağrılar görülebiliyor. Bu nedenle korunma önlemleri, bireysel ve toplumsal düzeyde önem taşıyor.
Öte yandan uzmanlar, sivrisineklerin ürediği durgun su alanlarının ortadan kaldırılmasını, açık renkli uzun kıyafetler giyilmesini ve etkili sinek kovucuların kullanılmasını öneriyor. Ayrıca yerel sağlık otoritelerinin erken uyarı ve izleme sistemleri kurması gerektiği belirtiliyor. Böylece Asya Kaplan Sivrisineği kaynaklı riskler, daha yayılmadan kontrol altına alınabilir.
Kuzeye Doğru Kaçınılmaz Genişleme
Araştırmanın ortaya koyduğu tablo, Avrupa’da Chikungunya Yayılımının kuzeye doğru ilerlemesinin kaçınılmaz olduğunu gösteriyor. Uzmanlara göre sıcaklıklar yükseldikçe, sivrisineklerin yaşam süresi uzuyor ve virüsün bulaşıcı hâle gelme ihtimali artıyor. Bu nedenle Chikungunya Virüsü için risk haritalarının düzenli olarak güncellenmesi gerekiyor.
Bununla birlikte Avrupa’nın hâlâ zaman kazanabileceği vurgulanıyor. İstilacı sivrisinek türlerinin yayılmasının yavaşlatılması, toplumun bilinçlendirilmesi ve erken müdahale programlarının güçlendirilmesi, olası salgınların şiddetini azaltabilir. Böylece İklim Krizinin halk sağlığı üzerindeki etkileri, belirli ölçüde yönetilebilir hâle getirilebilir.
Kaynak: The Guardian
