Türkiye’de gayrimenkul sahiplerini yakından ilgilendiren yeni vergi düzenlemesi yolda. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın hazırladığı kapsamlı vergi paketi, kira gelirlerinden alınan vergilerde köklü bir değişikliğe gidileceğini gösteriyor. Meclis’e sunulan teklif, özellikle ev sahiplerinin mali yükünü neredeyse iki katına çıkaracak düzenlemeler içeriyor.
Hazırlanan etki analizine göre, yıllık 47 bin TL’ye kadar olan kira gelirlerinde uygulanan istisna kaldırılacak. Bu düzenleme, bugüne kadar düşük tutarlı kira gelirlerinden vergi ödemeyen çok sayıda mülk sahibinin artık daha yüksek oranda vergi ödemek zorunda kalacağı anlamına geliyor.
İstisna Kalkıyor, Vergi Yükü Artıyor
Maliye Bakanlığı’nın teknik analizi, düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte her bir ev sahibinin 2027 yılından itibaren en az iki kira tutarında vergi ödeyeceğini ortaya koydu. Bu durum, mevcut sistemde ödenen vergilerin yaklaşık yüzde 100 artması demek.
Analiz sonuçlarına göre, bugün ortalama bir ev sahibi yıllık kira gelirinin bir kira bedeli kadar kısmını vergi olarak ödüyor. Ancak istisna kaldırıldığında bu tutar iki kiraya ulaşacak. Bu da, özellikle sabit gelirli mülk sahipleri için ciddi bir yük anlamına geliyor.
Yaklaşık 2 Milyon Ev Sahibini Etkileyecek
Sözcü gazetesinin aktardığı bilgilere göre Maliye Bakanlığı, 2024 yılı itibarıyla 1 milyon 986 bin kişinin kira geliri elde ettiğini tespit etti. Bu kişilerin önemli bir kısmı vergi istisnasından yararlanarak beyanname veriyor. Ancak düzenleme hayata geçerse, bu mükelleflerin 1,5 milyonunun doğrudan etkileneceği hesaplanıyor.
Analiz, kira gelirinden vergi ödeyen ev sahiplerinin yaklaşık 500 bininin emekli, dul veya yetim aylığı aldığını da ortaya koyuyor. Yeni sistemde istisna yalnızca bu gruplar için korunacak. Yani emekli, dul veya yetim aylığı alanlar istisnadan yararlanmaya devam edecek, ancak işsiz vatandaşlar ve geçimini sadece kira geliriyle sağlayanlar bu avantajı kaybedecek.
2027’de 22 Milyar Liralık Ek Vergi Geliri
Bakanlığın teknik analizine göre, istisna düzenlemesinin kalkmasıyla birlikte 2027 yılı itibarıyla toplamda 22 milyar liralık ek vergi toplanacak. Bu, her bir ev sahibinin ortalama 15 bin TL ek vergi ödeyeceği anlamına geliyor. Söz konusu tutar, yaklaşık bir kira bedeline karşılık geliyor.
Maliye kaynakları, bu ek verginin bütçe gelirleri açısından önemli bir katkı sağlayacağını savunuyor. Ancak uzmanlara göre, bu durum piyasadaki kira fiyatlarını dolaylı biçimde artırabilir. Zira ev sahiplerinin ödeyeceği vergi yükü arttıkça, bunun kiracılara yansıtılması kaçınılmaz hale gelebilir.
İşsizler ve Düşük Gelirliler İçin Dezavantajlı Bir Sistem
Teklifteki dikkat çeken bir diğer detay, işsizler, işsizlik maaşı alanlar ve gelirinin tamamını kira kazancından sağlayan vatandaşların istisnadan yararlanamayacak olması. Bu durum, özellikle pandemi sonrası dönemde gelirini yalnızca kira üzerinden sağlayan birçok kişiyi olumsuz etkileyecek.
Buna karşın, büyük servet sahibi olup aynı zamanda emekli aylığı alan varlıklı kesim, istisnadan yararlanmaya devam edecek. Bu çelişki, teklifin adalet dengesi açısından tartışılmasına yol açtı. Eleştiriler üzerine, komisyonda yapılacak görüşmelerde düzenlemeye dair bazı önergelerin sunulması ve sosyal adalet dengesinin yeniden sağlanması bekleniyor.
Vergi Adaleti Tartışması Derinleşiyor
Ekonomistler, düzenlemenin gelir dağılımı üzerindeki etkisine dikkat çekiyor. Kira gelirine getirilen ek vergi, özellikle dar gelirli ev sahiplerini zor durumda bırakabilir. Uzmanlara göre, bu düzenleme kısa vadede bütçe gelirini artırsa da uzun vadede gayrimenkul piyasasında kayıt dışılığı teşvik etme riski taşıyor.
Bazı mali müşavirler, kira gelirine yönelik basitleştirilmiş bir vergi sistemi oluşturulması gerektiğini savunuyor. Ayrıca elektronik beyan sisteminin güçlendirilmesi, kiracı-ev sahibi ilişkilerinde şeffaflığın artırılması ve vergi yükünün kademeli uygulanması öneriliyor.
Maliye’nin Hedefi Bütçe Açığını Azaltmak
Maliye Bakanlığı yetkilileri, vergi istisnasının kaldırılmasının bütçe gelirlerinde kalıcı bir artış sağlamayı hedeflediğini ifade ediyor. 2024-2027 dönemi arasında artan kamu harcamaları, sosyal destekler ve yatırımlar göz önüne alındığında, bütçe açığının kapatılmasında kira vergilerinin önemli bir rol oynayacağı düşünülüyor. Ancak bu süreçte sosyal dengeyi koruyacak ek önlemler alınmazsa, düzenlemenin toplumsal tepki yaratabileceği de belirtiliyor.
