Asya kökenli göçmen işçiler, Amazon’un Suudi Arabistan’daki depolarında çalışabilmek için ödedikleri yüksek işe alım ücretlerinin geri ödenmesini bekliyor. Ancak dünyanın ikinci en büyük işvereni olan şirket, iki yıl önce verdiği sözü hâlâ tam olarak yerine getirmedi.
Yüzlerce İşçi Tazminat Alamadı
Guardian’ın özel haberine göre, Amazon 2023 yılında Asyalı sözleşmeli işçilerine geri ödeme sözü vermiş, bugüne kadar ise yalnızca 950 işçiye 2,6 milyon dolar tazminat ödemiş durumda. Ancak 67 işçiyle yapılan görüşmelerin 36’sı, hâlâ hiçbir ödeme almadıklarını belirtiyor.
Nepalli işçi Rameshwar Sharma, “Eğer gerçekten paramızı geri verecekseniz, lütfen daha fazla bekletmeyin. Biz dilenmiyoruz, yalnızca adalet istiyoruz,” diyerek yaşadıkları hayal kırıklığını dile getirdi.
Amazon: “Henüz Bitmedi, Süreç Devam Ediyor”
Amazon sözcüsü Margaret Callahan, şirketin tazminat sürecini hızlandırmaya çalıştığını belirterek şu açıklamayı yaptı:
“Kimlerin geri ödeme alması gerektiğini belirlemek için yoğun bir şekilde çalışıyoruz. Henüz süreç tamamlanmadı, ödemeler mümkün olan en kısa sürede yapılacak.”
Ancak insan hakları kuruluşları bu açıklamayı yetersiz buluyor. Amnesty International’dan Ella Knight, geciken ödemelerin kabul edilemez olduğunu söyleyerek şu ifadeleri kullandı:
“Bu insanların acısı her geçen gün artıyor. Amazon gibi bir dev için bu meblağlar bir damla bile değil, ama işçiler için hayatlarını değiştirebilecek kadar önemli.”
“Bazılarımıza Hiçbir Açıklama Yapılmadı”
Birçok işçi, sürecin yalnızca gecikmediğini, bazılarının tamamen kapsam dışı bırakıldığını da söylüyor. Bazı çalışanlara, Ekim 2023’ten önce Amazon’daki işlerinin bitmiş olması nedeniyle geri ödeme yapılmayacağı bildirilmiş.
Nepalli işçi Mitra Lal Sapkota, “Neden tarihler bu kadar önemli? Ben de yüksek bir ücret ödedim ama yalnızca 2022’de ayrıldığım için dışlandım,” diyerek durumu eleştirdi.
Amazon’a yöneltilen “ödeme için tarih kesintisi kriteri var mı?” sorusu ise yanıtsız kaldı.
Skandalı Ortaya Çıkaran Soruşturma
Amazon’un Suudi Arabistan’daki işçi sömürüsüne ilişkin iddialar, Guardian, NBC News ve Uluslararası Araştırmacı Gazeteciler Konsorsiyumu’nun (ICIJ) 2023 yılında yayımladığı ortak araştırmayla gündeme gelmişti.
Bu soruşturma, işçilerin işe alınmak için 830 ila 2.300 dolar arasında “recruitment fee” (işe alım ücreti) ödediğini ve bunun hem ABD yasalarını hem de BM standartlarını ihlal ettiğini ortaya koymuştu.
Bunun üzerine Amazon, tüm mağdur işçilere ücretlerini geri ödeyeceğini açıklamış, Şubat 2024’e kadar 700’den fazla kişiye toplam 1,9 milyon dolar ödeme yapmıştı. Ancak bu tarihten sonra ödemelerin neredeyse durma noktasına geldiği bildiriliyor.
“Bu Para Sizin İçin Ufak, Bizim İçin Hayat”
Bangladeşli işçi MD Foisal Mia, Amazon’da çalışmak için 3.500 dolar borç aldığını, ama hâlâ hiçbir ödeme alamadığını söyledi:
“Ailem fakir. Bu para sizin için önemsiz olabilir ama bizim için bir hayat demek.”
Benzer şekilde, Nepalli işçi Sonu Kumar Mandal da 2021’de Amazon’un Riyad deposunda çalışmak için 2.100 dolar borç aldığını, ancak hâlâ faiziyle ödeyemediğini ifade etti:
“Eğer Amazon paramı geri verirse, borcumu kapatabileceğim. Şu an işsizim, faiz ödemeye gücüm yok.”
Amazon’un Sorumluluğu ve İnsan Hakları Eleştirileri
Uzmanlara göre Amazon, yalnızca ödeme yapmakla değil, insan haklarına dayalı tedarik zinciri sorumluluğunu da yerine getirmekle yükümlü.
Amnesty International yetkilisi Knight, “Amazon, bu işçileri insan onuruna uygun şekilde tazmin etmek zorunda,” dedi.
Öte yandan Amazon, resmi açıklamasında “çalışanların şikayetlerini doğrudan iletebilecekleri bir mekanizma kurduklarını” ve web sitesi üzerinden çok dilli başvurular alınabildiğini belirtti.
Ancak işçiler bu açıklamayı inandırıcı bulmuyor. Nepalli eski çalışan Kishor Kumar Chaudhary, “Amazon’un elimde tüm bilgilerim var; telefonum, e-postam, pasaportum… Beni bulmak isteselerdi bulurlardı,” diyerek şirketi samimiyetsizlikle suçladı.
Adalet Arayışı Sürüyor
Suudi Arabistan’daki depolarda çalışan Asyalı göçmenler, Amazon’un tedarik zinciri politikasını ihlal eden bu sistematik ücret uygulamaları nedeniyle adalet ve onurlu çalışma hakkı talep ediyor.
İnsan hakları savunucularına göre, Amazon’un bu dosyayı kapatmak yerine tüm işçiler için şeffaf, adil ve hızlı bir tazminat programı yürütmesi gerekiyor.
“Amazon gibi bir şirket için bu küçük bir rakam olabilir,” diyor Ella Knight,
“Ama bu insanlar için borçtan kurtulmanın, ailelerini yeniden ayağa kaldırmanın tek umudu.”
