Gökbilim meraklıları için büyük bir görsel şölen yaklaşıyor. 7 Eylül 2025 Pazar akşamı, bu yılın ikinci ve son tam ay tutulması gerçekleşecek. Yaklaşık 82 dakika sürecek olan tam evre, gökyüzünü adeta bir kızıl perdeyle kaplayacak ve kanlı ay manzarasıyla izleyenlere unutulmaz anlar yaşatacak.
Bu tür tam tutulmalar sırasında Ay, Dünya’nın gölgesine girerken tamamen kararmıyor; bunun yerine kızıl-turuncu tonlara bürünüyor. Bu etkileyici renk dönüşümü, aslında bilimsel bir sürecin sonucu.
Kanlı Ay Nedir ve Neden Kırmızı Olur?
Kanlı ay tutulması, Ay’ın Dünya’nın tam gölgesine (umbra) girdiği an meydana geliyor. Bu süreçte Güneş, Dünya ve Ay, tam olarak aynı hizaya geliyor. Güneş’ten gelen kısa dalga boylu mavi ışıklar atmosferde dağılırken, uzun dalga boylu kırmızı ışıklar Dünya’nın kenarından bükülerek Ay’a ulaşıyor. Bu etki, Rayleigh saçılması olarak biliniyor.
Sonuç olarak Ay’ın yüzeyi, Güneş ışığının filtrelenmiş kızıl yansımalarıyla ateş kırmızısı veya bakır tonlarında görünür hale geliyor. Bu görsel etki nedeniyle halk arasında bu tür tutulmalara “kanlı ay” adı veriliyor.
Hangi Bölgelerden İzlenebilecek?
7 Eylül’deki tam tutulma, Asya, Orta ve Doğu Afrika ile Avustralya’dan net biçimde izlenebilecek. Amerika kıtası ise bu gök olayını yalnızca canlı yayınlar aracılığıyla takip edebilecek.
Türkiye dahil olmak üzere birçok ülke, bu muazzam doğa olayına tanıklık edecek. Özellikle Avrupa’nın doğusu, Ortadoğu, Hindistan, Güneydoğu Asya ve Okyanusya bölgeleri için görsel şölen garanti.
Bazı Şehirlerde Tutulma Saatleri
Tutulmanın tam evresi, her şehirde farklı saatlerde gözlemlenecek. İşte bazı büyük şehirlerde tam tutulma süresi:
- Perth, Avustralya: 8 Eylül Pazartesi, 01:30 – 02:52 (AWST)
- Mumbai, Hindistan: 7 Eylül Pazar 23:00 – 8 Eylül Pazartesi 00:22 (IST)
- Kahire, Mısır: 7 Eylül Pazar 20:30 – 21:52 (EEST)
- Cape Town, Güney Afrika: 7 Eylül Pazar 19:30 – 20:52 (SAST)
- İstanbul, Türkiye: 7 Eylül Pazar, yaklaşık 18:30 – 19:30 (TSİ)
Amerika kıtası tutulmayı doğrudan gözlemleyemeyecek. Ancak birçok uluslararası uzay ve astronomi platformu tutulmayı canlı yayınlarla izleyicilere sunacak.
Tutulma Aşamaları (UTC Zaman Dilimiyle)
Tam tutulma süreci şu zaman aralıklarında gerçekleşecek:
- Tam evre başlangıcı: 17:30 UTC
- Maksimum tutulma: 18:11 UTC
- Tam evre bitişi: 18:51 UTC
Bu evrelerin dışında, tutulmadan önce ve sonra Ay’ın kısmi gölgede kalacağı süreler de olacak. Bu nedenle toplam izlenebilirlik süresi daha uzun olacak.
Türkiye’den İzlenebilecek Mi?
Evet, Türkiye, bu muazzam gök olayına doğrudan tanıklık edebilecek ülkeler arasında yer alıyor. Tutulmanın en belirgin anları Türkiye saatiyle 18:30 – 19:30 arasında gözlemlenebilecek. Hava koşullarının açık olması halinde doğu ufkunda yükselen kızıl bir ay manzarası görülebilir.
Gözlem yapmak isteyenler için ışık kirliliğinin az olduğu açık alanlar tavsiye ediliyor. Ayrıca dürbün ya da teleskop gibi ekipmanlara gerek kalmadan çıplak gözle rahatlıkla izlenebilir.
Ay Tutulması Ne Zaman Tekrar Yaşanacak?
7 Eylül’deki tutulma, 2025’in son tam ay tutulması olacak. Bu olaydan sonra bir sonraki tam tutulma ancak Mart 2026’da gerçekleşecek. Mart ayındaki tutulma ise Kuzey Amerika, Avustralya ve Doğu Asya bölgelerinden izlenebilecek. Türkiye, 2026’daki bu tutulmada maalesef doğrudan gözlem şansı bulamayacak.
Ayrıca bu Eylül ay tutulması, Ay’ın Dünya’ya en yakın noktasına, yani perigee konumuna yalnızca üç gün kala yaşanacak. Bu nedenle Ay, gökyüzünde her zamankinden daha büyük ve daha parlak görünecek.
