Nature dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, 10 bin yıl önce eriyen buzulların kıta kaymasını hızlandırdığını ve volkanik patlamaları tetiklemiş olabileceğini ortaya koydu. Bilim insanları, bu bulgunun yalnızca geçmişi değil, aynı zamanda gelecekteki jeolojik riskleri anlamamız açısından da kritik olduğunu belirtiyor.
Laurentide Buz Tabakası’nın Erimesi Dönüm Noktasıydı
Yaklaşık 26 bin yıl önce Kuzey Amerika’nın büyük kısmını kaplayan Laurentide Buz Tabakası, zamanla eriyerek trilyonlarca ton suyun okyanuslara karışmasına neden oldu. Bu süreçte deniz seviyesi her yıl ortalama 1 santimetre yükseldi.
Colorado Boulder Üniversitesi’nden jeofizikçiler, bu döneme ait gelişmeleri bilgisayar modeliyle analiz etti. Araştırma sonuçlarına göre, bu devasa erime Kuzey Amerika levhasının yatay hareketini yüzde 25 oranında artırdı.
Atlantik Ortası Sırtı Daha Hızlı Genişlemiş
Araştırmaya göre 6 bin ila 12 bin yıl önce Kuzey Amerika ve Avrasya levhaları arasında yer alan Atlantik Ortası Sırtı’nın genişleme hızı yüzde 40 arttı. Bu sırt, aynı zamanda İzlanda’nın altından geçiyor ve yaklaşık 10 bin yıl önce adada yoğun volkanik aktiviteler yaşandığı biliniyor.
Jeofizikçi Tao Yuan, buzulların ağırlığının azalmasıyla birlikte levhaların sadece dikey değil, yatay yönde de kaymaya başladığını vurguluyor:
“Buz hacmi büyük ölçüde azaldığında, yerkabuğunda büyük bir hareket meydana geldi.”
İzlanda’da Yeni Patlamalar Mümkün Mü?
Bilim insanları, Grönland’daki buzulların bugün de erimeye devam ettiğini, ancak mevcut hızın kıta kaymasını tetikleyecek kadar güçlü olmadığını söylüyor. Fakat bu hızın artması durumunda, önümüzdeki birkaç yüzyıl içinde İzlanda gibi bölgelerde ciddi volkanik etkiler görülebilir.
Araştırmanın diğer yazarı Prof. Shijie Zhong, bu etkinin geçmişte yaşanan İzlanda patlamalarıyla ilişkilendirilmesinin mümkün olduğunu belirtiyor:
“Bu volkanizma örüntüsü, kısmen bizim incelediğimiz buzul erimesinden kaynaklanmış olabilir.”
Geleceğin Risk Haritası Yeniden Çiziliyor
Grönland ve Batı Antarktika’daki buzulların küresel ısınma nedeniyle hızla erimesi, gelecekte deniz tabanı yayılması ve volkanik patlamalarda artış ihtimalini doğuruyor. Bu da jeolojik hareketlerin sadece milyonlarca yıl içinde değil, yüzyıllar içinde bile ciddi şekilde değişebileceğini gösteriyor.
