Dünyanın en sevilen tatlılarından biri olan çikolata, küresel kakao fiyatlarındaki rekor artış nedeniyle yeni bir zam dalgasının eşiğinde. Özellikle Batı Afrika’daki kötü hava koşulları, zararlılar ve yapısal tarım sorunları, kakao arzını ciddi biçimde daralttı. Bu daralma, dünya genelinde hem üreticileri hem de tüketicileri etkilemeye başladı.
Batı Afrika Krizi: Üretimin Kalbi Sarsılıyor
Küresel kakao üretiminin üçte biri, Fildişi Sahili ve Gana gibi Batı Afrika ülkelerinden sağlanıyor. Ancak bu bölgelerde yaşanan:
- Yoğun yağışlar ve seller,
- Yetersiz tarım yatırımları,
- Verimliliği düşüren hastalık ve zararlılar,
sonucunda kakao üretimi tarihsel olarak düşük seviyelere gerilemiş durumda. Bu da fiyatların sadece kısa vadeli değil, yapısal olarak kalıcı biçimde yüksek seyretmesine neden oluyor.
Fiyatlar Nereden Nereye Geldi?
Kakao fiyatları, sadece üç yıl önce ton başına 2.374 dolar seviyesindeyken, 2024 başında 8.177 dolara kadar çıktı. Ağustos 2025 itibarıyla 7.855 dolara gerilemiş olsa da bu seviye hâlâ tarihsel zirvelere oldukça yakın.
İsviçreli üretici Lindt & Sprüngli’nin CEO’su Adalbert Lechner, bu yüksek seviyelerin “artık kalıcı hale geldiğini” savunuyor.
Çikolata Fiyatlarına Gecikmeli Etki
Peki bu artış ne zaman çikolata fiyatlarına yansıyacak?
JPMorgan tarım emtiaları stratejisti Tracey Allen, kakao fiyatlarındaki dalgalanmanın çikolata sektörüne gecikmeli olarak etki ettiğini belirtiyor. Allen’a göre, üreticiler halen 2024’ün son çeyreğindeki yüksek alım maliyetlerinin etkisini yaşıyor ve bu nedenle yakın dönemde raflarda yeni zamlar kaçınılmaz olabilir.
Marketlerde Fiyat Artışları Başladı Bile
2024 yılı sonunda İngiltere’de yapılan bir tüketici araştırması, çikolatanın market raflarında en yüksek fiyat artışı yaşayan ürün kategorisi olduğunu ortaya koydu: %11. ABD’de de benzer şekilde, Hershey’s Kisses gibi popüler ürünlerde yıllık bazda %12’ye varan artışlar yaşandı.
Chocosuisse sözcüsü Lydia Toth’a göre, kakao fiyatlarının son iki yılda dört katına çıkması, üreticilerin kâr marjlarını eritti ve perakende fiyatların daha da artmasına yol açtı.
Umut Var mı? Paskalya Dönemi Kritik
JPMorgan’dan Allen’a göre, önümüzdeki Paskalya dönemi, fiyatlar açısından kritik bir eşik olabilir. Özellikle:
- Ekvador ve Brezilya gibi ülkelerde yeni kakao plantasyonlarının devreye girmesi,
- İklim koşullarının olumlu seyretmesi,
kakao fiyatlarını bir miktar baskılayabilir. Ancak bu iyimser tabloya rağmen, ton başına 6.000 dolar seviyelerinin “yeni normal” olabileceği uyarısı yapılıyor.
Tarım Yatırımı Olmadan Kalıcı Düşüş Zor
Capital Economics’ten Hamad Hussain, verimliliği artıracak modernizasyon yatırımlarının eksikliği nedeniyle arzın uzun süre sıkı kalacağını vurguluyor. Ayrıca:
- İngiltere’de artan asgari ücret,
- ABD’de uygulanan yeni tarifeler,
gibi yapısal faktörler de çikolata fiyatlarının daha da yükselmesine neden olabilir.
Tüm bu gelişmeler, sadece kakao değil; şekerleme, pastacılık ve kahve sektörlerini de etkileyecek nitelikte. Yani kriz, sadece çikolata severleri değil, küresel gıda endüstrisini de tehdit eden geniş çaplı bir sorun halini almış durumda.
