Meclis’e sunulan yeni bir kanun teklifiyle birlikte, kamuoyunda Yeşil Pasaport olarak bilinen hususi damgalı pasaportun kapsamının genişletilmesi gündeme geldi. Buna göre meslek odalarına kayıtlı Diş Hekimleri, Veteriner Hekimler ve Mimarlar, belirli koşulları sağlamaları hâlinde yeşil pasaport hakkına kavuşabilecek. Teklifin Komisyon’a sevk edilmesiyle birlikte düzenlemenin ayrıntıları da tartışılmaya başlandı. Böylece uzun süredir meslek örgütlerinin gündeminde olan bu talep, yasama sürecinin resmi başlıklarından biri hâline geldi.
Bununla birlikte düzenleme, yalnızca pasaport kolaylığı getirmeyi değil; aynı zamanda mesleki faaliyetlerin uluslararası boyutunu güçlendirmeyi hedefliyor. Bu nedenle teklifin gerekçesinde, söz konusu meslek gruplarının yurt dışı temaslarının önemine özel vurgu yapılıyor. Ancak teklifin yasalaşması hâlinde uygulamanın nasıl şekilleneceği, Komisyon görüşmelerinin ardından netleşecek.
Kimler Yeşil Pasaport Alabilecek?
Teklifin kabul edilmesi durumunda Yeşil Pasaport hakkından yararlanabilecek üç meslek grubu net biçimde tanımlanmış durumda. Buna göre ilgili meslek odalarına kayıtlı olmak şartıyla Diş Hekimleri, Veteriner Hekimler ve Mimarlar, en az 15 yıl kıdem koşulunu sağlamaları hâlinde hususi damgalı pasaport alabilecek. Bu kriterler, düzenlemenin kapsamını daraltırken; meslekte belirli bir tecrübeye sahip olanların önceliklendirilmesini amaçlıyor.
Öte yandan teklifin gerekçesinde, kamu sektöründe görev yapanlarla özel sektörde çalışan aynı meslek mensupları arasındaki farkın giderilmesinin hedeflendiği belirtiliyor. Böylece Yeşil Pasaport hakkının, yalnızca kamu görevine bağlı bir ayrıcalık olmaktan çıkarılarak, mesleki kıdeme dayalı bir imkâna dönüştürülmesi amaçlanıyor. Bu yaklaşım, meslek odalarının uzun süredir dile getirdiği taleplerin yasal zemine taşınması anlamına geliyor.
Mesleki Gelişim Vurgusu Öne Çıkıyor
Teklifin gerekçesinde özellikle mesleki gelişim başlığı öne çıkarılıyor. Buna göre Diş Hekimleri, Veteriner Hekimler ve Mimarlar için uluslararası kongreler, sempozyumlar, bilimsel toplantılar ve eğitim programları, mesleki güncelliğin korunması açısından kritik görülüyor. Bu bağlamda Yeşil Pasaport ile vize süreçlerinde yaşanan zorlukların azaltılması, söz konusu meslek mensuplarının dünyadaki gelişmeleri daha yakından takip etmesini kolaylaştıracak bir araç olarak sunuluyor.
Buna karşın teklif, pasaportun ticari ya da turistik ayrıcalık yaratmasından ziyade, mesleki faaliyetlerin önünü açan bir düzenleme olarak gerekçelendiriliyor. Dolayısıyla düzenlemenin kamuoyunda “ayrıcalık” tartışmalarına yol açmaması için metinde özellikle mesleki gelişim vurgusu yapılmış durumda.
Ayrımcılık Tartışması Ve Yasal Gerekçe
Kanun teklifinin gerekçesinde, mevcut uygulamanın özel sektörde çalışan meslek mensupları açısından bir ayrımcılık yarattığı ifade ediliyor. Zira kamu sektöründe görev yapan bazı meslek grupları, benzer şartları taşısalar bile Yeşil Pasaport hakkından yararlanabiliyor. Buna karşın özel sektörde çalışan Diş Hekimleri ve Veteriner Hekimler, aynı imkâna erişemiyor. Bu nedenle düzenleme ile söz konusu eşitsizliğin giderilmesi hedefleniyor.
Ayrıca meslek odalarının bu yöndeki taleplerinin uzun süredir gündemde olduğu hatırlatılıyor. Teklifin Komisyon’a sevk edilmesi, bu taleplerin artık yasama sürecinde resmî olarak ele alınacağı anlamına geliyor. Ancak düzenlemenin kabul edilip edilmeyeceği ve kapsamının genişletilip genişletilmeyeceği, Komisyon görüşmelerinde ortaya çıkacak siyasi uzlaşıya bağlı olacak.
Mevcut Yeşil Pasaport Uygulaması Nasıl İşliyor?
Türkiye’de Yeşil Pasaport kullanabilen gruplar, hâlihazırda belirli kriterlere göre belirleniyor. Kamu kurumlarında üst derece kadrolarda görev yapan memurlar, eski milletvekilleri ve bakanlar, görevdeki belediye başkanları, devlet sporcusu statüsündeki sporcular ile belirli koşulları sağlayan ihracatçılar ve avukatlar bu kapsama giriyor. Buna ek olarak özelleştirme öncesi bazı kamu kurumlarında çalışan ve bu hakkı kazanmış kişiler de yeşil pasaporttan yararlanabiliyor.
Bu çerçevede teklifin kabul edilmesi, Yeşil Pasaport kapsamının önemli ölçüde genişlemesi anlamına gelecek. Özellikle serbest meslek mensuplarının bu hakka dahil edilmesi, uygulamanın doğası gereği yeni tartışmaları da beraberinde getirebilir. Ancak düzenlemenin savunucuları, mesleki gelişim ve uluslararası temasların kolaylaştırılması açısından bu adımın gerekli olduğunu savunuyor.
Komisyon Süreci Ve Olası Senaryolar
Teklifin Komisyon’a sevk edilmesiyle birlikte süreç resmen başlamış oldu. Komisyon görüşmelerinde, kıdem şartının yeterli olup olmadığı, kapsamın başka meslek gruplarına genişletilip genişletilmeyeceği ve uygulamanın nasıl denetleneceği gibi başlıkların tartışılması bekleniyor. Bu nedenle Yeşil Pasaport düzenlemesi, yalnızca üç meslek grubunu ilgilendiren teknik bir değişiklik değil; pasaport politikalarının genel çerçevesini etkileyen bir adım olarak değerlendiriliyor.
Buna karşın düzenlemenin yasalaşması hâlinde, uygulamanın ne zaman yürürlüğe gireceği ve başvuru süreçlerinin nasıl işleyeceği de merak konusu. Bu detayların, Komisyon çalışmaları ve Genel Kurul sürecinin ardından netleşmesi bekleniyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
