Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), ABD Başkanı Donald Trump’a çağrıda bulunarak, dünyanın en yoksul ve küçük ekonomiye sahip ülkelerinin yeni “karşılıklı gümrük tarifeleri” politikasından muaf tutulmasını istedi. UNCTAD’a göre bu ülkeler, ABD ekonomisi için ciddi bir tehdit oluşturmuyor, ancak bu tarz cezalandırıcı tarifeler, küresel çapta ekonomik yıkıma yol açabilir.
Yüksek Tarifelerle Hedef Alınan Ülkelerin ABD Ticaret Açığına Katkısı Yok
UNCTAD’ın yayımladığı yeni rapora göre, ABD Başkanı Trump’ın 10%’luk temel tarife oranının üzerinde vergi uygulanacağını duyurduğu 28 ülke, ABD’nin ticaret açısında %0,1’den bile az paya sahip. Örneğin:
- Laos %48 tarife ile hedefte
- Mauritius %40
- Myanmar %45 ile karşı karşıya
- Malawi %18
- Kamboçya %49
- Mozambik %16
Buna rağmen bu ülkeler, ABD’den neredeyse hiçbir stratejik ithalat yapmıyor. Örneğin Malawi 2024’te sadece 27 milyon dolarlık ABD ürünü satın aldı.
UNCTAD: “Bu Politikalar Yoksul Ülkeleri Ezebilir”
UNCTAD’ın açıklamasında şu ifadelere yer verildi:
“Bu 90 günlük bekleme süresi, en yoksul ve en kırılgan ekonomilerin nasıl muamele gördüğünü yeniden değerlendirmek için kritik bir fırsattır. Bu ülkelere uygulanan tarifeler, ABD ticaret politikası açısından anlamlı bir fayda sunmamakta ancak ciddi ekonomik zarara neden olma riski taşımaktadır.“
Trump yönetimi, bu ayın başlarında duyurduğu yüksek tarifelerle başta gelişmekte olan ülkeler olmak üzere birçok küçük ekonomiyi şok etti. Ancak gelen tepkiler sonrası tarifeler 90 gün süreyle askıya alındı. Bu süreçte, %10’luk genel vergi oranı geçerli kalmaya devam ediyor.
Afrika Büyüme ve Fırsat Yasası Rüzgârı Tersine Döndü
UNCTAD raporunda, Trump’ın politikalarının ABD’nin 2000 yılından bu yana uyguladığı Afrika Büyüme ve Fırsat Yasası (AGOA) ile çeliştiği de vurgulandı. Bu yasa sayesinde, 32 Afrika ülkesi ABD pazarına vergisiz erişim hakkı kazanmıştı. Ancak yeni tarifeler bu kazanımları ortadan kaldırabilir.
UNCTAD, bu ülkelerin ABD’ye sattığı başlıca ürünlerin genellikle tarımsal emtialar olduğunu ve bu ürünlere yerli ikame bulunamayacağını belirtiyor. Örnek olarak:
- Madagaskar’dan ithal edilen 150 milyon dolarlık vanilya
- Fildişi Sahili’nden 800 milyon dolarlık kakao
- Gana’dan 200 milyon dolarlık kakao
Verilere göre, bu tarz ürünlere uygulanacak vergiler ABD’de tüketici fiyatlarını artıracak, ancak ABD’de bu ürünlerin yerini alacak bir sanayi bulunmadığı için üretim geri dönmeyecek.
Trump’tan Karışık Mesajlar: Elektronikte Geri Adım Yok
Hafta sonu, Trump yönetimi bazı yüksek teknoloji ürünlerine uygulanacak vergilerde geri adım atabileceğini belirtmişti. Ancak Başkan Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamayla bu beklentileri yıktı:
“Hiç kimse paçayı sıyıramayacak. Elektronik tedarik zincirinin tamamı incelemeye alınacak.”
Bu açıklama, küresel piyasalar ve özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki imalat sektörü üzerinde belirsizliğin artmasına neden oldu.
